Bánh bạc đầu thoạt nhìn giống hệt mochi Nhật Bản - Ảnh: NGUYỄN HIỀN
Làm bánh cùng bố mẹ từ năm 10 tuổi, bà Lam Thị Sinh (66 tuổi) biết làm mọi loại bánh truyền thống của người Sán Dìu ở phường Hà Tu (Quảng Ninh) như bánh bạc đầu, tài lồng ệp, bánh quả, bánh chưng gù.
Nghe hỏi về món bánh với tên lạ, bà Sinh kể bánh bạc đầu đã được các bà, các mẹ truyền lại từ đời này qua đời khác.
Người Sán Dìu quan niệm con người sống nhờ đất, sản phẩm nông nghiệp có được nhờ đất trời nên đều dâng lên tổ tiên các sản vật tự nhiên trong các ngày lễ tết, giỗ chạp.
Khi món xôi đã quá quen thì người Sán Dìu nghĩ cách biến tấu từ hạt gạo nếp thành các loại bánh đa dạng hơn để bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên.
Bà Lam Thị Sinh, người biết đủ mọi loại bánh của dân tộc mình - Ảnh: NGUYỄN HIỀN
Theo bà Sinh, bánh bạc đầu ở Hà Tu được làm từ gạo nếp cái hoa vàng. Trước kia gạo được ngâm nước, giã nhỏ lọc đi lọc lại nhiều lần để lấy được tinh bột gạo mịn li ti.
Đến nay, công đoạn này đã dễ dàng hơn khi có máy xay nhưng vẫn cần đảm bảo bột làm bánh phải mịn, nhuyễn.
Tiếp đó, bột được nhào với nước ấm thật kỹ, nặn thành từng miếng bánh dẹt, rồi thả vào nồi nước sôi.
Ngoài bánh bạc đầu, người Sán Dìu còn nhiều loại bánh ngon từ gạo nếp. Trong ảnh là bánh tài lồng ệp - món bánh mất 11 tiếng để làm chín - Ảnh: NGUYỄN HIỀN
Bánh được luộc tới khi nổi lên (có nghĩa là bột đã chín đều), khi đó mới vớt ra. Những chiếc bánh vừa vớt ra lại được đánh cho quyện vào nhau sao cho thật dẻo, mịn, thêm bột gạo nếp. Nghe thì đơn giản nhưng phải có sức mới đánh được bột.
Bột nguội bớt sẽ được cắt thành từng miếng nhỏ, dàn mỏng cho nhân vào giữa và bọc lại tròn tròn khá giống bánh dày và lăn qua một lớp áo bột cho khỏi dính. Bởi vậy mà bánh có một lớp bột trắng bao bọc, cũng là nguồn gốc của cái tên bạc đầu.
Nhân bánh người Sán Dìu thường làm hai loại: nhân đỗ xanh hoặc nhân lạc đường (dùng đường phên).
Thành phẩm là chiếc bánh tròn núng nính, phủ trên là lớp áo bột mờ mờ, ấn vào thấy mềm dẻo, mịn như mochi.
Cắn thử một miếng, lớp bột gạo nếp tan chảy trong miệng hòa quyện với vị ngọt ngào của nhân đỗ xanh hoặc nhân lạc như đánh thức vị giác.
Bạn Quỳnh Trang (ngụ Hà Nội) bất ngờ khi Việt Nam lại có món bánh ngon không kém gì mochi của người Nhật, thậm chí còn ngon hơn bởi bánh bạc đầu còn giữ nguyên được vị mềm dẻo, thơm ngon tự nhiên của gạo nếp.
Theo Trang, món bánh này xứng đáng được "viral" với vị ngon của nó.
