Vũ trụ "say hi" vẫn chưa dừng lại - Ảnh: BTC
Đó là một trong những chia sẻ đáng chú ý của TS Vladimir Antchak, Trưởng bộ môn concert và giải trí, Đại học Anh quốc (BUV) - tại Hội thảo Công nghiệp concert và giải trí: Từ bùng nổ đến bền vững diễn ra ngày 18-10 tại Hà Nội.
Việt Nam mới làm tốt ở "nền kinh tế chú ý"
Dẫn chứng thị trường concert từ hai đêm concert của nhóm nhạc BlackPink hồi tháng 7-2023 tới nay, TS Vladimir Antchak đánh giá Việt Nam có tiềm năng thị trường rất lớn gắn với nhu cầu tiêu thụ cao đối với các sự kiện âm nhạc và lễ hội lớn.
Tuy nhiên, ông phân tích Việt Nam mới làm tốt ở khía cạnh "nền kinh tế chú ý" (attention economy), nhưng chưa phát triển mạnh ở "kinh tế cảm xúc". Điều này thể hiện qua tỉ lệ khách du lịch quay lại sử dụng dịch vụ biểu diễn và ẩm thực tại Việt Nam còn thấp (chỉ 30-35%, trong khi đó tại Thái Lan lên tới 80%).
Theo ông Vladimir, để xây dựng một ngành công nghiệp sự kiện phát triển đúng nghĩa, Việt Nam cần phát triển mạng lưới liên kết chặt chẽ giữa các bên liên quan (nhà sản xuất, nhà tài trợ, chính quyền địa phương, công chúng…) và nghiên cứu kỹ nhu cầu của các nhóm khán giả khác nhau.
Chuyên gia này nhấn mạnh khái niệm legacy leveraging - tối ưu hóa giá trị vòng đời sự kiện: nhà tổ chức không chỉ thiết kế một show diễn kéo dài vài giờ, mà phải thiết kế cả chuỗi giá trị và tác động tiếp theo sau khi ánh đèn sân khấu tắt, nhằm đem lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng và kinh tế địa phương.
Hội thảo do chuyên gia truyền thông Lê Quốc Vinh dẫn dắt, có sự tham gia bàn thảo của nhiều chuyên gia, nhà quản lý cùng đại diện những đơn vị hoạt động trong ngành biểu diễn - Ảnh: KHÁNH LY
Biên đạo múa, NSƯT Trần Ly Ly đề cập tới tầm quan trọng của việc quy hoạch theo "vùng văn hóa" (dựa trên di sản, con người và giá trị nền tảng) thay vì chia cắt theo địa giới hành chính đơn thuần.
Đồng quan điểm với ông Vladimir, bà Ly cho rằng công nghiệp văn hóa bắt buộc phải tạo ra một hệ sinh thái hoàn chỉnh và sinh ra giá trị tiền tệ thực sự: "Một show diễn có thể bán vé giá vừa phải, nhưng phải kích hoạt toàn bộ chuỗi tiêu dùng liên hoàn về lưu trú, khách sạn, ẩm thực, giao thông và các hoạt động trải nghiệm xung quanh địa phương".
Đạo diễn Phạm Hoàng Nam bày tỏ, mục tiêu cốt lõi của công nghiệp văn hóa là khả năng "đóng gói" và xuất khẩu sản phẩm ra quốc tế để thu ngoại tệ. Tương tự cách K-pop xuất khẩu thần tượng, Nhật Bản/Mỹ xuất khẩu biểu tượng văn hóa (như Doraemon, Hello Kitty), hoặc các nước xuất khẩu format phim ảnh và cả "điểm đến" du lịch.
"Việt Nam hiện chủ yếu đang "nhập khẩu" là chính. Ta nhập format show thực tế, phim remake… và mới dừng lại ở tính chất "fast food" (nhanh) nhằm giải quyết nhu cầu trước mắt", anh so sánh.
Wren Evans trong vòng tay fan tại concert Tinh hà say hi tối 17-10 ở TP.HCM - Ảnh: BTC
Day 1 concert Anh trai vượt ngàn chông gai 2026 thu hút 50.000 khán giả - Ảnh: BTC
Concert giống một đêm bắn pháo hoa và sau đó còn gì?
Về cơn sốt concert thời gian qua, đạo diễn Việt Tú cho rằng "đúng là có bùng nổ, nhưng mới dừng ở việc tạo ra những chỉ số kinh tế nhất định cho nghệ sĩ, nhà tổ chức, thậm chí cho chủ các bất động sản tài trợ địa điểm biểu diễn".
Trong thực tế, những sự kiện đó vẫn chưa tạo ra những tác động kinh tế lan tỏa (economic impact) rộng lớn cho địa phương do chưa gắn kết chặt chẽ với kinh tế du lịch. Chúng ta mới nhắm vào thị trường nội địa.
Nhìn vào việc nhiều nghệ sĩ quốc tế lớn đến Việt Nam gần đây, theo đạo diễn Việt Tú, thị trường cần tỉnh táo nhận diện đây phần lớn đến từ nỗ lực marketing của các nền tảng tài chính và ngân hàng lớn nhằm thu hút mở tài khoản.
Anh phát biểu: "Thị trường chỉ thực sự trưởng thành khi các ngôi sao quốc tế tự đưa Việt Nam vào lịch trình world tour chính thức".
Tinh hà say hi có 2 đêm diễn thành công tại TP.HCM trước khi đổ bộ ra Bắc thời gian tới - Ảnh: BTC
Đạo diễn Việt Tú dùng chữ "pain point" (điểm đau) để nói về các vướng mắc của ngành như bị chiếm dụng vốn, hạ tầng chưa đạt chuẩn hay IP bị sao chép... Các agency nhỏ lẻ và nhà cung cấp phụ trợ (bàn ghế, nhà bạt, san lấp...) như "những con trâu cày không được khỏe vì không được ăn đủ" do bị đối tác chiếm dụng vốn.
Để phát triển bền vững, các doanh nghiệp tư nhân/nhà sản xuất đang tìm cách thoát ly khỏi "bầu sữa" tài trợ để chuyển hẳn sang mô hình bán vé thương mại theo chuẩn quốc tế (nhà tài trợ chỉ tham gia quảng bá thương hiệu hoặc đồng đầu tư chứ không phát vé miễn phí).
Ông khẳng định ngành phải "giải quyết câu chuyện từ gốc", tức xử lý những vấn đề cơ bản để đưa mọi thứ về chuẩn trước, sau đó "mới có thể bàn đến các chuyện sâu xa hơn mà ai làm văn hóa cũng khao khát là xuất khẩu văn hóa".
Phùng Khánh Linh và Giữa một vạn tour mở rộng ngày càng "ăn khách" - Ảnh: BTC
Phùng Khánh Linh xúc động khi nhìn lại chặng đường theo đuổi âm nhạc, từ những ngày đầu biểu diễn trước vài trăm người đến sân khấu có quy mô lớn hơn - Ảnh: BTC
Từ vị trí hậu đài quan sát gần 20 năm qua, nhạc sĩ, nhà sản xuất Dương Cầm cho biết "cần thẳng thắn rằng Việt Nam chưa thực sự có một nền công nghiệp biểu diễn chuyên nghiệp".
Kể cả những năm gần đây, cùng với sự phát triển của thị trường, bắt đầu hình thành các ê kíp chuyên nghiệp với các vị trí như quản lý sân khấu, kỹ thuật hiện trường, hậu đài, hệ thống giám sát an toàn, cùng đội ngũ kỹ sư âm thanh và ánh sáng… Song lực lượng này vẫn chưa đủ, đang thiếu hụt rất nhiều và cũng chưa được đào tạo một cách bài bản.
Các đạo diễn chuyên nghiệp hiện chỉ đếm trên đầu ngón tay như Dương Mai Việt Anh, Đinh Hà Uyên Thư…
Nói về những concert hàng chục nghìn khán giả thời gian qua, bên cạnh vui mừng, Dương Cầm cũng đặt ra vấn đề: Những số liệu vé bán ra còn rất mập mờ, thiếu tính thuyết phục và thống nhất. Sự mập mờ này ảnh hưởng trực tiếp đến việc đánh giá khả năng bán vé thực sự, hiệu quả lợi nhuận và mức độ bền vững của ngành công nghiệp.
Theo nhạc sĩ này, "một đêm concert bùng nổ giống như một đêm bắn pháo hoa, nhưng quan trọng sau đó là phải duy trì được một 'lò sưởi' với ngọn lửa âm ỉ nối tiếp".
Nghệ sĩ nói bên cạnh những sự kiện vĩ mô, khủng, việc tập trung duy trì các sân khấu biểu diễn vừa và nhỏ quy mô dưới 5.000 khán giả để giữ lửa tiếp nối cho ngành cũng là một cách đi.
