Cấm ngân hàng đua lãi suất huy động, không tuân thủ sẽ bị siết 'room' tín dụng

Ngân hàng Nhà nước cấm ngân hàng đua lãi suất huy động, không tuân thủ sẽ bị siết room tín dụng - Ảnh: T.L.

Các ngân hàng không được đua lãi suất, cạnh tranh không lành mạnh

Đó là một trong những nội dung trong văn bản số 9608 về việc triển khai các giải pháp hoạt động của các tổ chức tín dụng vừa được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phát đi hôm nay, 18-10.

Theo văn bản này, NHNN yêu cầu các ngân hàng thực hiện nghiêm các quy định, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất; tập trung mọi nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai các giải pháp đồng bộ, quyết liệt để giảm mặt bằng lãi suất.

Ngoài ra NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng giảm lãi suất cho vay, trong đó tập trung giảm từ 1,5-2%/năm và hướng nguồn vốn tín dụng vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng kinh tế.

NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng tăng cường hợp vốn để cấp tín dụng đối với các dự án lớn, tuyệt đối không hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng, không đánh đổi chất lượng tín dụng để tăng quy mô tín dụng. Đảm bảo phát triển hài hòa, cân đối giữa huy động vốn với tín dụng.

Thường xuyên rà soát, tổ chức kiểm tra, kiểm toán các quy định nội bộ và sản phẩm tín dụng, kịp thời phát hiện, xử lý trường hợp khách hàng cung cấp thông tin không trung thực hoặc sử dụng vốn vay không đúng mục đích.

"Từ nay đến cuối năm 2026, đối với các ngân hàng không tuân thủ và không thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất, hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, rủi ro trong hoạt động ngân hàng, ngoài việc xử lý theo quy định của pháp luật, NHNN căn cứ tính chất, mức độ rủi ro xem xét áp dụng các biện pháp.

Cụ thể như: Xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026 và giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp năm 2027. Song song đó yêu cầu thực hiện một hoặc một số tỉ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định", NHNN nhấn mạnh.

Nghiêm cấm việc sử dụng vốn sai mục đích

NHNN yêu cầu các ngân hàng hướng nguồn vốn tín dụng vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng kinh tế - Ảnh: HPG

NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng kiểm soát chặt chẽ hoạt động cấp tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, các khách hàng, nhóm khách hàng có dư nợ lớn. Trong đó, chú trọng theo dõi, đánh giá mức độ rủi ro tập trung tín dụng lớn tại các nhóm khách hàng và người có liên quan, cơ cấu tín dụng theo khách hàng, các dự án có quy mô lớn.

Lưu ý các nhóm khách hàng có một hoặc một số dấu hiệu như: cùng người quản lý hoặc đại diện theo pháp luật hoặc người sở hữu trên 5% vốn điều lệ của khách hàng, chung tài sản bảo đảm, chung một chủ sở hữu tài sản đảm bảo, tập trung vốn vào cùng một dự án, có chung nguồn trả nợ.

Đa dạng hóa danh mục tín dụng; kết hợp đánh giá các chỉ báo liên quan đến diễn biến giá bất động sản, thanh khoản thị trường, tồn kho dự án và tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp để sớm nhận diện các vi phạm, tồn tại và rủi ro tiềm ẩn, từ đó kịp thời có các giải pháp, biện pháp kiểm soát, xử lý phù hợp.

Những trường hợp bị NHNN yêu cầu kiểm soát chặt chẽ việc cấp tín dụng:

- Để thanh toán tiền góp vốn, mua, nhận chuyển nhượng phần vốn góp của công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh; góp vốn, mua, nhận chuyển nhượng cổ phần của công ty cổ phần chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán hoặc chưa đăng ký giao dịch trên hệ thống giao dịch Upcom. 

- Để thanh toán tiền góp vốn theo hợp đồng góp vốn, hợp đồng hợp tác đầu tư hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh thực hiện dự án đầu tư không đủ điều kiện đưa vào kinh doanh theo quy định tại thời điểm ngân hàng quyết định cho vay. 

- Để bù đắp tài chính, trừ một số trường hợp khoản vay đáp ứng đầy đủ các điều kiện NHNN nêu ra.

"Nghiêm cấm việc tạo lập hồ sơ cấp tín dụng với các nhu cầu vốn nêu trên nhằm rút vốn vay để sử dụng sai mục đích, lách quy định về cho vay một khách hàng, nhóm khách hàng liên quan, lách điều kiện cấp tín dụng, giới hạn cấp tín dụng, né tránh sự kiểm soát dòng tiền của các cơ quan quản lý, gây tiềm ẩn rủi ro lớn đến an toàn hoạt động của hệ thống", NHNN nhấn mạnh.

Trong thời gian tới, NHNN sẽ áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm đối với các hành vi vi phạm trong việc cấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân đối với các nhu cầu vốn trên.

NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng định giá tài sản đảm bảo sát với giá trị thị trường, thường xuyên cập nhật, đánh giá lại và xác định tỉ lệ cấp tín dụng phù hợp với mức độ rủi ro và đặc điểm, khả năng thanh khoản của từng loại tài sản đảm bảo.

Theo dõi chặt chẽ tình trạng và giá trị tài sản đảm bảo trong quá trình quản lý khoản vay, kịp thời có biện pháp bổ sung, điều chỉnh hoặc xử lý khi giá trị tài sản đảm bảo suy giảm, bảo đảm khả năng thu hồi nợ và hạn chế tổn thất khi phát sinh rủi ro.

Không được che giấu nợ xấu

NHNN yêu cầu các ngân hàng theo dõi sát diễn biến các nhóm nợ, nhất là nợ nhóm 2 và nợ xấu, tăng cường theo dõi, quản lý các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro, nợ ngoại bảng và các khoản nợ đã cơ cấu, cơ cấu lại thời hạn trả nợ.

Thường xuyên đánh giá khả năng phục hồi của khách hàng, kịp thời cập nhật mức độ rủi ro và có biện pháp kiểm soát phù hợp nhằm kịp thời xử lý, thu hồi các khoản nợ đến hạn, nợ quá hạn, ngăn ngừa nguy cơ chuyển thành nợ xấu.

Đặc biệt lưu ý một số tổ chức tín dụng có quy mô và tốc độ gia tăng nợ xấu ở mức cao cần theo dõi, quản lý chặt chẽ các khoản cấp tín dụng.

NHNN cũng nhấn mạnh không để xảy ra tình trạng che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro, bảo đảm việc trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ, kịp thời, nâng cao tỉ lệ bao phủ nợ xấu nhằm củng cố khả năng chống chịu trước các biến động bất lợi của môi trường kinh doanh.

"Kiểm soát chặt chẽ các khoản lãi dự thu, nhất là các khoản có giá trị lớn, kéo dài hoặc tiềm ẩn khó thu hồi. NHNN yêu cầu kiểm soát việc chia cổ tức, phân chia lợi nhuận bảo đảm kết quả kinh doanh phản ánh thực chất tình hình hoạt động", NHNN lưu ý.