Drone Vatomus khung gập hiệu năng cao do Saolatek thiết kế, sản xuất - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Những chiếc
Những chiếc drone của Viettel cứu hộ, cứu trợ người dân vùng bão, lũ năm 2025 - Ảnh: ĐỨC THỌ
"Vận động trưởng thôn xây sân bóng"
Thời điểm bắt đầu quá trình làm drone, Trần Anh Tuấn cùng một số bạn hữu nhìn ra điểm nghẽn đầy trăn trở: nhiều dự án drone của Việt Nam thất bại không phải vì kỹ thuật yếu, mà vì khó trong không gian thử nghiệm, khó về thị trường, không có liên kết doanh nghiệp, viện trường, quản lý.
"Không thể đòi hỏi cầu thủ giỏi nếu cả làng không có nổi một sân bóng", Tuấn ví von. Anh cùng bạn bắt đầu... đi thuyết phục. Họ đi các diễn đàn công nghệ, gặp đủ các cấp để nói về tiềm năng của drone và cơ hội của "kinh tế tầm thấp", một khái niệm còn rất mới ở Việt Nam. Anh kể rằng có lúc cảm giác như người yêu bóng đá "đi gõ cửa từng nhà, thuyết phục trưởng thôn rằng muốn có đội bóng, phải có sân bóng trước".
Từ những nỗ lực đó, Mạng lưới Hàng không vũ trụ và Thiết bị bay không người lái (AUVN VN), rồi sau là Liên minh Kinh tế tầm thấp (LAEP) dần hình thành giúp kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu, start-up, cơ quan quản lý.
Ông Trương Gia Bình - Chủ tịch Tập đoàn FPT - bày tỏ sự cảm kích trước những nỗ lực, tâm huyết mà Trần Anh Tuấn và nhóm bạn đồng sáng lập Liên minh Kinh tế tầm thấp đã làm. Ông cho rằng Việt Nam có cơ hội lớn trong sản xuất UAV để xuất khẩu toàn cầu. Nhưng rào cản lớn hiện nay là thể chế.
Việt Nam "trống vắng hoàn toàn" quy định kinh doanh loại hình này, cũng như quy định hợp tác kinh doanh với nhà đầu tư nước ngoài. Doanh nghiệp gặp khó khi còn thiếu nhiều quy chuẩn quy phạm về chứng chỉ, xuất xứ, giấy phép, điều kiện kinh doanh, hay cơ chế áp dụng thử nghiệm (sandbox).
Anh Tuấn hiểu rõ việc: "Saolatek không thể lớn nếu xung quanh nó là sa mạc. Chỉ khi có khu rừng, tức hệ sinh thái thì những cây nhỏ mới có cơ hội vươn lên". Drone của Saolatek chưa đủ lớn để thay đổi thị trường. Nhưng hành trình của Trần Anh Tuấn cho thấy một điều quan trọng hơn: làm công nghệ ở Việt Nam không chỉ cần sản phẩm, mà cần có những người đi "mở lối".
Tổ hợp phương tiện bay không người lái (UAV) của Viettel tại lễ diễu binh, diễu hành A80 - Ảnh: ĐỨC THỌ
Drone hay UAV?
Drone là một loại phương tiện bay không người lái (UAV - Unmanned Aerial Vehicle), nhưng thuật ngữ drone thường chỉ những chiếc UAV nhỏ gọn, đa năng (đa cánh quạt) dùng trong dân dụng, giải trí, quay phim, giao hàng, trong khi UAV là thuật ngữ bao quát tất cả các loại máy bay không người lái. Có nghĩa, mọi drone đều là UAV, nhưng không phải mọi UAV đều là drone (theo nghĩa phổ biến hiện đại).
Hình thành năng lực UAV thực sự của Việt Nam
PGS.TS Lê Hoài Quốc - Chủ tịch Hội Tự động hóa TP.HCM - đánh giá cao "cha đẻ" Saolatek Trần Tuấn Anh ở khả năng làm chủ thiết kế và công nghệ, điều mà không nhiều start-up drone/UAV Việt Nam đạt được. Nghĩa là sẽ không đi theo lối "mua về rồi lắp", mà tự thiết kế toàn bộ từ ý tưởng, bản vẽ đến tối ưu từng chi tiết kỹ thuật, giá trị thật của công nghệ Việt.
Saolatek đã phát triển Vatomus với mức nội địa hóa khoảng 60% về vật tư và 100% phần trí tuệ thiết kế. Theo ông Quốc, đây là "điểm son", chứng minh Việt Nam có thể tạo ra sản phẩm UAV với hàm lượng kỹ thuật cao.
Ông nhấn mạnh các cải tiến như gấp cánh, triển khai nhanh là nỗ lực đáng ghi nhận, nhưng giá trị cốt lõi vẫn nằm ở việc tự mình thiết kế, chế tạo, tối ưu và xây được chuỗi cung ứng trong nước.
Việt Nam có thể là thủ phủ máy bay không người lái
Trong cuộc gặp gỡ giữa ông Trần Lưu Quang - Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy TP.HCM - với cộng đồng khoa học công nghệ, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, với chủ đề "TP.HCM hướng đến trung tâm kinh tế số và trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tầm cỡ quốc tế", ông Trương Gia Bình - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT - cho biết Liên minh Kinh tế tầm thấp đang phối hợp với TP.HCM đặt mục tiêu hình thành ngành công nghiệp UAV quy mô 10 tỉ USD trong 10 năm tới và tạo khoảng 1 triệu việc làm. "Chúng tôi đang mơ ước xây dựng một thủ phủ máy bay không người lái tại Việt Nam", ông Bình nói.
Theo ông Trương Gia Bình, hiện quy mô ngành UAV tại Việt Nam khoảng 100 triệu USD/năm, mục tiêu là tăng gấp 100 lần trong một thập kỷ. Việt Nam sở hữu lợi thế lớn về chi phí lao động và năng lực phát triển phần mềm, đây là những yếu tố có thể giúp cạnh tranh toàn cầu. "Phần mềm là lĩnh vực chúng ta có thể thắng trên gần như bất kỳ sân chơi nào. Tôi tin kinh tế tầm thấp cũng sẽ như vậy", ông Bình khẳng định.
Trí tuệ Việt bay trên cánh drone
