CEO Tesla Elon Musk tại lễ khởi động chương trình sản xuất mẫu xe Model Y của Tesla ở Thượng Hải, Trung Quốc - Ảnh: REUTERS
Trả lời Tuổi Trẻ, ông Marc Kramer, giảng viên cao cấp ngành khởi nghiệp tại Trường đại học VinUni (VinUniversity), nhận định việc Tesla gần đây thành lập pháp nhân tại Việt Nam là một tín hiệu đáng chú ý.
Tuy chưa đảm bảo hãng sẽ mở bán xe ngay, nhưng cho thấy Tesla đã xem thị trường Việt Nam đủ quan trọng về mặt chiến lược để thiết lập sự hiện diện chính thức.
"VinFast đã mở cánh cửa, còn động thái của Tesla cho thấy các doanh nghiệp toàn cầu khác hiện cũng sẵn sàng bước qua cánh cửa đó. Đây là một cơ hội rất lớn đối với Việt Nam, có thể tạo ra hiệu ứng tương tự một 'thung lũng xe điện' (EV Valley) tại Đông Nam Á", ông Marc Kramer nói.
Thị trường và nhân lực sẵn có
Tôi cho rằng việc Tesla thành lập công ty tại Việt Nam cũng không hoàn toàn bất ngờ. Bên cạnh VinFast với khả năng sản xuất, phân phối và hỗ trợ xe điện ở quy mô lớn, thị trường Việt Nam cũng đã có sự hiện diện của một loạt thương hiệu ngoại như BYD, Wuling, Geely, Ford, BMW, Mercedes-Benz, Audi, Porsche...
Trước khi bước vào một thị trường mới, câu hỏi quan trọng nhất đối với bất kỳ doanh nghiệp nào là liệu nguồn nhân lực tại địa phương có đủ khả năng hỗ trợ tham vọng của họ hay không, qua đó giảm sự phụ thuộc tốn kém vào nhân sự nước ngoài.
Tại Việt Nam, VinFast đã có 7 năm đào tạo lực lượng lao động mà họ cần. Cùng lúc đó, các trường đại học Việt Nam hiện đào tạo ngày càng nhiều sinh viên phù hợp với chính những vị trí mà Tesla đang tuyển dụng tại các thị trường Đông Nam Á khác.
Tesla hiện tuyển kỹ thuật viên dịch vụ xe điện và kỹ sư ô tô tại Thái Lan, với yêu cầu về kiến thức trong các lĩnh vực hệ thống truyền động điện, hệ thống điện cao áp, pin và chẩn đoán kỹ thuật.
Các trường đại học tại Việt Nam hiện cũng có nhiều chương trình đào tạo liên quan đến ô tô, xe điện và xe hybrid, qua đó cung cấp nguồn nhân lực cho lĩnh vực này.
Nhu cầu thứ hai là các chuyên gia về hạ tầng sạc. Vị trí chuyên viên phát triển hệ thống sạc mà Tesla tuyển dụng tại Singapore cho thấy hãng cần nhân sự có chuyên môn về phát triển địa điểm, kỹ thuật điện và thủ tục cấp phép.
Đại học Bách khoa Hà Nội, VinUniversity, Trường đại học Bách khoa TP.HCM và Trường đại học Điện lực đào tạo các kỹ sư điện và năng lượng có khả năng tham gia phát triển mạng lưới sạc và lưới điện thông minh.
Ông Marc Kramer, giảng viên cao cấp ngành khởi nghiệp tại Trường đại học VinUni - Ảnh: NVCC
Nhóm thứ ba là nhân sự tư vấn, bàn giao và dịch vụ, những vị trí Tesla đã tuyển dụng tại Bangkok và Philippines. Nguồn nhân lực này có thể được bổ sung từ các chương trình đào tạo kinh doanh, marketing tại Việt Nam. Bên cạnh đó là nhân sự chuỗi cung ứng và logistics phục vụ nhập khẩu xe và phụ tùng.
Bên cạnh nguồn nhân lực, nhiều yếu tố đang hội tụ và khiến Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn. Thị trường có quy mô lớn với hơn 100 triệu dân, nền kinh tế tiêu dùng tăng trưởng nhanh, thu nhập ngày càng cao và dân số trẻ.
Bên cạnh đó là các chính sách của Chính phủ, từ mục tiêu điện hóa giao thông đến các ưu đãi về thuế, lệ phí đăng ký đối với xe điện và những quy định nhằm hạn chế ô nhiễm tại đô thị. Việt Nam cũng đã thảo luận các kịch bản hướng tới khoảng 1 triệu ô tô điện lưu thông trên đường vào năm 2030.
Thị trường xe điện Việt Nam hấp dẫn
Về mặt chiến lược, sự hiện diện tại Việt Nam có thể mang lại cho các hãng xe điện toàn cầu một chỗ đứng tại thị trường ASEAN rộng lớn hơn. Cạnh tranh gia tăng cũng có xu hướng thúc đẩy toàn bộ hệ sinh thái, thu hút đầu tư vào hạ tầng sạc, tài chính, bảo hiểm và phần mềm. Việc Tesla chính thức đăng ký thành lập công ty tại Việt Nam, ngay cả trước khi mở bán xe, tự thân đã là một trong những tín hiệu mạnh nhất cho thấy ý định của hãng đối với thị trường này
Nhiều cơ hội mới từ làn sóng xe điện
Tôi cho rằng sự gia nhập của Tesla vào thị trường Việt Nam sẽ mở ra những cơ hội vượt xa lĩnh vực bán ô tô.
Đầu tiên, phải nhắc đến tiềm năng của thị trường trạm sạc. Thị trường này được định giá 431,2 triệu USD vào năm 2025 và dự kiến tăng lên 1,38 tỉ USD vào năm 2030, tương đương tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) 26,2%, theo Next Move Strategy Consulting.
Ken Research cũng ước tính thị trường dịch vụ hậu mãi ô tô rộng hơn đạt 3,96 tỉ USD vào năm 2025 và tăng lên 8,76 tỉ USD vào năm 2032, với các nguồn lợi nhuận đang dần chuyển sang lĩnh vực chẩn đoán xe điện và sửa chữa chuyên biệt.
Cũng theo Ken Research, thị trường xe điện được dự báo tăng từ 3,25 tỉ USD năm 2024 lên 8,84 tỉ USD vào năm 2030, khi các dịch vụ liên quan đến đội xe và hạ tầng sạc ngày càng trở nên quan trọng.
Theo IMARC Group, các ứng dụng phần mềm và trí tuệ nhân tạo trong ngành ô tô cũng được dự báo tăng từ 107,5 triệu USD năm 2025 lên 370,4 triệu USD vào năm 2034.
Các phân khúc nhỏ hơn nhưng tăng trưởng nhanh gồm tái chế pin. Grand View Research dự báo lĩnh vực này tăng trưởng gần 39% mỗi năm, dù xuất phát từ quy mô rất nhỏ vào năm 2023. Thị trường phụ tùng và phụ kiện ô tô cũng được 6Wresearch dự báo tăng từ 1,3 tỉ USD lên 1,85 tỉ USD vào năm 2032.
Theo tôi, ngành xe điện cũng có thể mở ra những cơ hội mới trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) cho sinh viên Việt Nam. Một hướng là phát triển AI chẩn đoán pin, bắt đầu từ việc đánh giá tình trạng pin và tiến tới xây dựng nền tảng toàn cầu về sức khỏe và giá trị pin.
Một hướng khác là AI quản lý đội xe. Các đội taxi, giao hàng và xe thương mại tại Việt Nam đang điện hóa nhanh, tạo ra lượng dữ liệu vận hành lớn và môi trường thực tế để thử nghiệm các giải pháp.
Ngoài ra, AI và robot có thể kết hợp với công nghệ thị giác máy tính và chẩn đoán pin để phát triển hệ thống tự động kiểm tra xe điện. Những công nghệ này sau đó có thể được mở rộng và cung cấp cho thị trường quốc tế.
