Phú bà bỏ tiền làm phim yêu cầu tới 50 cảnh hôn nam chính trong phim ngắn - Ảnh: WEIBO
Mới đầu tháng này, làng giải trí Hoa ngữ cũng vừa xôn xao khi có một phú bà bỏ tiền đầu tư phim ngắn gồm 50 tập nhưng yêu cầu tới 60 cảnh hôn với nam chính, khiến diễn viên này phải đăng đàn lên tiếng về ranh giới trong những cảnh quay thân mật trên trường quay.
Chia sẻ của diễn viên phim Việt và chuyện không hiếm trong giới giải trí
Ở Cbiz, những diễn viên nổi tiếng như Từ Nhược Tuyên, Triệu Lộ Tư, Lưu Diệc Phi… cũng từng bị sàm sỡ trên phim trường.
Trương Hàn (phim Các quý ông khu Đông Bát), Hứa Ngụy Châu (Phong khởi nghê thường), Vương Đại Lục (Lang điện hạ)… từng ăn "gạch đá" của dư luận khi có những hành vi được cho là đụng chạm vòng 1 của diễn viên nữ.
Ở Hàn Quốc, chuyện này cũng không lạ, có nhiều vụ việc sau khi bị khui ra khiến dư luận chấn động. Đạo diễn Kim Ki Duk và diễn viên Cho Jae Hyun từng vướng bê bối tình dục lớn vào năm 2018 trong phong trào #MeToo tại Hàn Quốc, khi nhiều phụ nữ lên tiếng tố cáo họ về hành vi quấy rối và lạm dụng.
Cho Jae Hyun sau đó thừa nhận lỗi lầm và giải nghệ, còn Kim Ki Duk hứng chịu làn sóng tẩy chay mạnh mẽ trước khi qua đời vì biến chứng COVID-19.
Trên thế giới, hiện trạng này đếm không xuể. "Ông trùm Hollywood" Harvey Weinstein từng trở thành tâm điểm khi bị phanh phui đã sàm sỡ ít nhất tám phụ nữ trong 30 năm qua, trong đó có những cái tên nổi tiếng như Ashley Judd hay Rose McGowan; dẫn đến làn sóng #MeToo lan nhanh trên thế giới.
Hay Kevin Spacey - diễn viên đoạt 2 giải Oscar - cũng từng bị cắt vai khỏi phim All the Money in the World và bị gạch tên khỏi series House of Cards khi bị nhiều đồng nghiệp nam tố cáo hành vi quấy rối.
Bê bối quấy rối tình dục làm rung chuyển sự nghiệp của diễn viên Kevin Spacey - Ảnh: SkyNews
Tất nhiên những vụ việc kể trên không hoàn toàn giống nhau về đặc điểm, tính chất, bối cảnh diễn ra nhưng đều liên quan đến an toàn lao động trên phim trường, vấn nạn quấy rối tình dục hoặc có những hành vi đụng chạm cơ thể vượt quá mức cho phép trên set quay.
Do đặc thù môi trường làm việc cởi mở, ranh giới tiếp xúc cơ thể giữa các diễn viên trên phim trường thường dễ bị làm mờ dưới danh nghĩa "tập diễn", "trêu đùa", hoặc "tạo phản ứng hóa học" (chemistry).
Đã có những nghệ sĩ trẻ, diễn viên mới vào nghề hoặc diễn viên phụ thường xuyên chịu đựng các hành vi sàm sỡ, buông lời cợt nhã, gạ gẫm từ đàn anh, đạo diễn hoặc nhà sản xuất có quyền lực.
Tất cả những điều đó khiến môi trường giải trí phát triển méo mó, thiếu lành mạnh. "Đừng biến sự im lặng của người khác thành sự cho phép của mình. Tôi lên tiếng hôm nay vì tôi muốn bảo vệ chính mình, và cũng vì tôi không muốn bất kỳ ai khác phải rơi vào tình huống giống tôi rồi lại nghĩ rằng mình phải im lặng để được tiếp tục làm nghề", diễn viên viết trên trang cá nhân.
"Bàn tay hư" của Trương Hàn trong phim Các quý ông khu Đông Bát vấp phải chỉ trích mạnh từ khán giả - Ảnh chụp màn hình
Cần quy trình bảo vệ diễn viên
Sau làn sóng #MeToo, ngành điện ảnh thế giới (đặc biệt là Hollywood và châu Âu) đã thay đổi toàn bộ quy trình vận hành để bảo vệ diễn viên.
Chẳng hạn HBO, Netflix, BBC hay Amazon… đều quy định bắt buộc phải có điều phối viên cảnh nóng (Intimacy Coordinator - IC) cho những cảnh quay có yếu tố nhạy cảm hoặc thân mật, tiếp xúc cơ thể.
IC hoạt động như một bên thứ ba độc lập, thỏa thuận trước từng cái chạm, góc quay, vị trí dán băng keo bảo vệ và có quyền dừng cảnh quay nếu diễn viên cảm thấy không an toàn.
Các hiệp hội lớn như SAG-AFTRA (Mỹ) hay BAFTA (Anh) đều ban hành bộ quy tắc ứng xử nghiêm ngặt. Mỗi đoàn phim đều phải cung cấp đường dây nóng (hotline) ẩn danh để nhân sự báo cáo vi phạm mà không sợ bị trả thù.
Nhà sản xuất phim Harvey Weinstein đối mặt mức án 25 năm tù trong phiên xét xử lại vụ kiện tấn công tình dục nữ diễn viên trẻ, sau khi được tuyên hủy án vào năm 2020, hồi năm ngoái - Ảnh: Nypost
Nữ diễn viên Choi Yul cho biết đã có người đe dọa sẽ 'tìm và giết' cô vì bài đăng tố giác tài tử Cho Jae Hyun lạm dụng tình dục
Trước khi bấm máy các cảnh nhạy cảm, diễn viên và nhà sản xuất phải ký văn bản chi tiết mô tả rõ mức độ khỏa thân và các hành vi tiếp xúc được cho phép. Bất kỳ sự thay đổi nào trên set quay mà chưa có sự đồng ý bằng văn bản của diễn viên đều bị coi là vi phạm hợp đồng…
Tại Việt Nam, việc gạ tình/quấy rối tình dục trên phim trường hoặc showbiz không phải không có. Tuy nhiên, ngoài vụ ca sĩ Phạm Anh Khoa và vũ công Phạm Lịch khi tham gia Trời sinh một cặp, có ít trường hợp tố cáo công khai. Cũng chưa từng có một vụ kiện tụng hình sự hay dân sự lớn nào ra tòa liên quan đến hành vi này.
Hiện vấn đề an toàn lao động cho diễn viên tại Việt Nam vẫn còn rất sơ khai và thiếu cơ chế bảo vệ thực chất.
Ta chưa có điều phối viên cảnh nóng, hợp đồng quay phim thường tập trung vào tiến độ, thù lao, bản quyền và nghĩa vụ bảo mật, không phải hợp đồng nào cũng ghi rõ các điều khoản quy định rõ ràng về hành vi quấy rối tình dục, quy trình tố giác nội bộ hay cơ chế bồi thường tổn thương tâm lý.
Khi xảy ra sự cố, diễn viên thiếu một tổ chức đại diện bảo vệ quyền lợi pháp lý hay tư vấn tâm lý, buộc họ phải tự giải quyết cá nhân hoặc đối mặt với dư luận một mình.
