Phó chủ tịch UBCKNN: Từ 'cá to trong ao nhỏ' đến 'biển lớn', chứng khoán Việt Nam bước vào cuộc chơi mới

Ông Bùi Hoàng Hải cho rằng dòng vốn vào Việt Nam sẽ lớn hơn kỳ vọng - Ảnh: VTV

Ngày 21-8, FTSE Russell công bố danh sách cổ phiếu Việt Nam được đưa vào bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series, sau quyết định nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp.

Trong chương trình Tạp chí Kinh tế cuối tuần của VTV sáng 22-8, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải thừa nhận thông tin này gây bất ngờ với chính cơ quan quản lý. "Tuy nhiên đây là một thông tin bất ngờ theo một chiều hướng rất thú vị", ông Hải nói sau khi danh sách có 27 cổ phiếu Việt Nam, nhiều hơn con số 24 mã mà FTSE Russell dự kiến hồi tháng 4.

Trọng số của Việt Nam tăng lên 0,49%

Theo ông Hải, điểm quan trọng hơn số lượng mã là trọng số. Hồi tháng 4, Việt Nam được dự kiến chỉ chiếm 0,328% trong rổ chỉ số. Với 27 cổ phiếu vào rổ, tính toán sau công bố mới cho thấy trọng số này tăng lên 0,49%.

Từ đó, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước kỳ vọng dòng vốn gián tiếp cũng như trực tiếp vào Việt Nam sẽ lớn hơn mức dự kiến hồi tháng 4.

Các công ty chứng khoán trước đó ước tính riêng dòng vốn thụ động đi theo sự kiện này đạt 1,5 tỉ USD, phân bổ theo nhiều giai đoạn từ tháng 9-2026 đến tháng 9-2027. Việc chia nhỏ lộ trình giúp thị trường cổ phiếu Việt Nam có thêm thời gian hấp thụ dòng tiền và hạn chế biến động quá mạnh quanh các thời điểm tái cơ cấu.

Ông Hải cho rằng con số 1,5 tỉ USD được dựng trên mức trọng số ước tính cũ. "Với một trọng số mới thì tôi tin tưởng rằng con số sẽ lớn hơn con số 1,5 tỉ đô la mà chúng ta đã dự kiến", ông nói.

FTSE Russell nhìn vào hiệu quả thực thi thực tế

Bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách chỉ số khu vực châu Á - Thái Bình Dương của FTSE Russell - đánh giá đây là cột mốc lịch sử của thị trường chứng khoán Việt Nam khi chuyển từ vị thế thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp.

Theo bà Du, việc xem xét nâng hạng trong tương lai sẽ phụ thuộc vào tiến trình cải thiện liên tục ở khả năng tiếp cận thị trường, hiệu quả vận hành và trải nghiệm tổng thể của các nhà đầu tư nước ngoài.

Tổ chức xếp hạng này không chỉ dựa trên hệ thống pháp lý trên giấy tờ, mà quan trọng hơn là hiệu quả thực thi thực tế đối với dòng vốn toàn cầu.

Bà Wanming Du đánh giá việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng là cột mốc lịch sử - Ảnh: VTV

Đại diện FTSE Russell cho rằng điều then chốt ở thời điểm hiện tại là liệu Việt Nam có duy trì được đà cải cách mạnh mẽ hay không. Đà cải cách đó chính là yếu tố cốt lõi mang lại thành công hôm nay.

Bà Du nói nếu Việt Nam tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận, củng cố hạ tầng, gia tăng thanh khoản và thu hút thêm sự tham gia của dòng vốn ngoại thì việc được nâng lên bậc cao hơn sẽ là kết quả hoàn toàn tự nhiên. Chương tiếp theo sẽ là câu chuyện về một thị trường mới nổi Việt Nam mạnh mẽ hơn, sâu rộng hơn, quốc tế hóa và dễ tiếp cận hơn.

Mục tiêu kế tiếp bà Du nêu ra là gia tăng tỉ trọng và nâng cao vị thế của Việt Nam trong danh mục đầu tư thị trường mới nổi trên toàn thế giới.

Ông Hải cũng dẫn lại ý của bà Du khi nói về khả năng nâng tỉ trọng cổ phiếu Việt Nam trong rổ chỉ số toàn cầu của FTSE Russell. Ông cho biết tỉ trọng được tính dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có quy mô và số lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng của các doanh nghiệp. Nếu giữ được tốc độ cải cách quyết liệt như thời gian vừa qua, Việt Nam hoàn toàn có thể nâng cao tỉ trọng đó.

Sau nâng hạng thị trường là câu chuyện giữ hạng

Trước khi được nâng hạng, cổ phiếu Việt Nam nằm trong rổ chỉ số cận biên của FTSE Russell và chiếm 36% rổ này, là cấu phần lớn nhất. "Các nhà đầu tư hay nói với tôi là Việt Nam muốn làm một con cá to trong một cái ao nhỏ, hay muốn làm một con cá nhỏ trong một biển lớn", ông Hải kể.

"Khi chúng ta đã được nâng hạng lên thị trường mới nổi thì cũng giống như chúng ta làm một con cá nhỏ, chúng ta bước ra một đại dương lớn", Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhận định. Vào rổ chỉ số mới nổi cũng có nghĩa độ mở của thị trường trong nước lớn hơn rất nhiều so với trước, nên thị trường phải đối mặt với nhiều biến động và tác động từ thị trường toàn cầu.

Về việc giữ hạng, ông Hải cho rằng trước hết Việt Nam vẫn phải tiếp tục cải cách và thực hiện những cam kết đã thể hiện với nhà đầu tư nước ngoài. Ông nêu ba việc cụ thể là hiện đại hóa cơ sở hạ tầng của thị trường, đưa cơ chế đối tác bù trừ trung tâm CCP vào vận hành và tiếp tục triển khai các sản phẩm phòng ngừa rủi ro cho nhà đầu tư.

Với từng cổ phiếu, ông cho rằng phải nâng tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, tức phần cổ phiếu thực sự được mua bán trên thị trường. Công tác quản lý giám sát thị trường cũng là vấn đề nhà đầu tư rất quan tâm, bên cạnh việc minh bạch hóa thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi và về quyền kiểm soát doanh nghiệp.

Trong hệ thống phân loại của FTSE Russell, Pakistan từng được xếp ở nhóm mới nổi thứ cấp nhưng bị đưa vào danh sách theo dõi từ tháng 9-2023, rồi bị hạ xuống nhóm cận biên với hiệu lực từ ngày 23-9-2024. Nguyên nhân là số cổ phiếu Pakistan đủ điều kiện nằm trong chỉ số FTSE Emerging giảm xuống dưới mức tối thiểu.