Web bóng đá lậu Xôi Lạc TV - Ảnh chụp màn hình
Web bóng đá, phim lậu... nhan nhản
Năm 2021, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án hình sự liên quan đến hành vi xâm phạm quyền tác giả tại website Phimmoi.net. Sự việc được các công ty giải trí, phim ảnh đón nhận như một "dấu mốc cực kỳ quan trọng trong việc xử lý vi phạm bản quyền phim".
Đầu năm nay, A05 đã phối hợp Công an tỉnh Hưng Yên khởi tố hơn 30 người về các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, tổ chức đánh bạc, đánh bạc và truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy trên hệ thống Xôi Lạc TV.
Và mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố 5 vụ án, 7 bị can, trong đó có ca sĩ bolero Quang Lập cùng chủ các công ty BH Media, Lululola, Mây Sài Gòn… để điều tra hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
Động thái cứng rắn này của cơ quan chức năng đang thu hút sự quan tâm và được dư luận ủng hộ. Song, việc xử lý hình sự hành vi xâm phạm bản quyền không phải là hiếm gặp và chưa từng có tiền lệ.
Trước đó vào tháng 4-2024, Tòa án nhân dân TP Hà Nội đã xét xử và tuyên phạt Lê Hải N. 30 tháng tù nhưng cho hưởng án treo về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
Theo đó N. là lập trình viên. Để có tiền chi tiêu cá nhân, N. đã nảy sinh cách lấy thông tin, hình ảnh trái phép các trận đấu bóng đá thuộc Giải Ngoại hạng Anh và các bộ phim điện ảnh nước ngoài để bán cho người có nhu cầu xem bóng đá, xem phim mà không phải trả mức phí cao để thu lợi bất chính.
Từ cuối năm 2017 đến tháng 2-2023, từ hành vi vi phạm như trên, N. đã thu lợi bất chính hơn 615 triệu đồng. Bên cạnh đó tòa cũng phạt bổ sung 100 triệu đồng và tịch thu sung công toàn bộ số tiền thu lợi bất chính. Phần yêu cầu bồi thường dân sự được tách ra giải quyết bằng vụ án dân sự riêng.
Tương tự vào tháng 7-2024, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Bình đã xét xử và tuyên phạt Phan Ngọc T. 24 tháng tù cho hưởng án treo, phạt Ngô Quang H. 15 tháng tù cho hưởng án treo, phạt Nguyễn Thành N. 9 tháng tù cho hưởng án treo về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, buộc các bị cáo nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất chính hơn 2,68 tỉ đồng để sung công quỹ nhà nước.
'Ăn cắp' bản quyền vì tư duy thích "xài chùa"
Luật sư Trương Ngọc Liêu (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng trước tiên có thể kể đến ý thức tôn trọng các loại tài sản vô hình của đa số người dân hiện nay vẫn còn hạn chế.
Tư duy "xài chùa", "dùng chùa" để tiết kiệm chi phí vẫn đang rất phổ biến. Theo quy luật "có cầu ắt có cung", nhiều cá nhân, tổ chức đã thực hiện việc xâm phạm bản quyền ở quy mô lớn, nhằm khai thác thương mại bằng cách lập các website, tài khoản mạng xã hội để từ đó "móc túi" người dùng dưới các hình thức tinh vi hơn.
Một phần nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên xuất phát từ chính ý thức tự bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của chính những người đã tạo ra.
Mặc dù hiện nay xu hướng chủ động làm đơn đề nghị được được cấp văn bằng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đang có xu hướng gia tăng. Tuy nhiên vẫn tồn tại một cơ số những tác giả, người sáng tạo chưa mặn mà đối với việc chủ động đăng ký này. Lý do là vì việc đăng ký bảo hộ đòi hỏi phát sinh chi phí và thời gian để thực hiện.
Mặt khác, ngay cả khi quyền sở hữu trí tuệ đã được bảo hộ thì việc theo đuổi quy trình tố tụng để xử lý đối với hành vi xâm phạm, đặc biệt là theo cơ chế giải quyết tranh chấp dân sự chưa mang lại sự hiệu quả như kỳ vọng vì quá trình tố tụng kéo dài.
Ngoài ra trong nhiều vụ án, việc chứng minh con số thiệt hại cụ thể đối với người xâm phạm, để từ đó yêu cầu họ bồi thường thiệt hại là hết sức khó khăn, vì việc cân đo, đong, đếm thiệt hại trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ không hề đơn giản, đòi hỏi nghĩa vụ chứng minh của chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ quá nhiều, dễ dẫn đến họ bỏ cuộc vì không theo đuổi được hết quá trình tố tụng do hiệu quả không cao.
