Nhà thơ Bằng Việt nhận Giải thưởng Bùi Xuân Phái

Trao Giải thưởng lớn cho nhà thơ Bằng Việt vì tình yêu dành cho Hà Nội - Ảnh: ĐẬU DUNG

Lễ trao giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội do báo Thể Thao & Văn Hóa tổ chức, diễn ra tối 2-10 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội.

Ghi nhận hành trình phụng sự "thành phố của đời mình" của Bằng Việt

Nhà thơ Bằng Việt được trao Giải thưởng lớn - hạng mục quan trọng nhất, ghi nhận một hành trình trọn đời gắn bó, sáng tạo và phụng sự "thành phố của đời mình".

Theo hội đồng giám khảo, Bằng Việt thuộc một thế hệ văn nghệ sĩ có sự gắn bó đặc biệt với Hà Nội. Với ông, thành phố không chỉ hiện diện trong thi ca mà còn trải dài qua nhiều lĩnh vực hoạt động trong suốt cuộc đời và sự nghiệp: sáng tác văn học; nghiên cứu, khảo cứu về văn hóa, lịch sử Thăng Long - Hà Nội; công tác quản lý nhà nước; công tác hội và tổ chức đời sống văn học nghệ thuật.

Riêng trong sáng tác, Hà Nội là một miền cảm xúc bền bỉ trong thơ Bằng Việt, với khoảng 30 bài thơ riêng về thành phố mà ông từng dự định tập hợp thành một tập riêng.

Trong đó nhiều tác phẩm để lại dấu ấn như Trở lại trái tim mình (1967); Đất này, Thăng Long - Hà Nội (1973); Trò chuyện với thành phố của đời mình (1974)...

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, nhà thơ Bằng Việt là một gương mặt rất quen thuộc với thủ đô, một gương mặt xuất sắc không chỉ trong lĩnh vực thơ mà còn có rất nhiều đóng góp đối với sự phát triển văn hóa của Hà Nội trong những năm qua. 

"Tình yêu của ông đối với Hà Nội là rất lớn và Giải thưởng lớn dành cho ông là hoàn toàn xứng đáng", ông nói.

Như vậy sau những "nhà Hà Nội học" Nguyễn Vinh Phúc, nhà văn Tô Hoài, nhạc sĩ Phú Quang, Hồng Đăng, Trần Tiến…, sự hiện diện của Bằng Việt ở Giải thưởng lớn tiếp tục nối dài một mạch tôn vinh dành cho những con người có cống hiến suốt đời cho Hà Nội bằng các tác phẩm, ý tưởng, việc làm xuất sắc, bằng sự gắn bó máu thịt với Hà Nội trong cả cuộc đời và sự nghiệp của mình.

Nhà thơ Bằng Việt kể lại bài thơ đầu tiên dành cho Hà Nội viết năm 1967 - Ảnh: ĐẬU DUNG

Nhà thơ Bằng Việt: Tôi nhận được rất nhiều ân sủng của Hà Nội

Lên sân khấu nhận giải, nhà thơ Bằng Việt trải lòng tình yêu Hà Nội không đơn thuần xuất phát từ việc sinh sống tại một địa điểm hay tuyến đường cụ thể nào; mà nảy sinh và lớn dần qua suốt quá trình được thành phố nuôi dưỡng, học hành, trưởng thành và trở thành con người hôm nay.

"Hà Nội đã mang lại cho tôi rất nhiều cảm xúc tốt đẹp, độc đáo trong cảm hứng sáng tác. Tôi cảm thấy bản thân nhận được rất nhiều ân sủng mà Hà Nội dành cho mình, vì vậy, tôi luôn nỗ lực cống hiến để đền đáp lại nghĩa tình đó", ông nói.

Theo Bằng Việt, điểm đặc biệt của giải thưởng này nằm ở sự đánh giá toàn diện đối với những con người, tác phẩm và sự kiện có đóng góp cho Hà Nội.

Là người gắn bó với Giải thưởng Bùi Xuân Phái và là thành viên hội đồng giám khảo của giải thưởng này suốt mười mấy năm cho đến khi nghỉ hưu, ông cảm thấy rất tự hào khi đã đóng góp công sức tìm kiếm, vinh danh nhiều cá nhân, ý tưởng xứng đáng vì Hà Nội.

Vì thế khi chính mình nhận được Giải thưởng lớn, ông vẫn chưa hết xúc động và biết ơn. Với Bằng Việt, giải thưởng "Vì tình yêu Hà Nội" chính là phần thưởng ý nghĩa dành cho tình cảm gắn bó của ông với thủ đô.

Trên sân khấu trao giải, nhà thơ nhắc lại kỷ niệm liên quan bài thơ đầu tiên ông viết về Hà Nội mang tên Trở lại trái tim mình (năm 1967), đoạt giải thưởng của Hội Văn học Nghệ thuật Hà Nội năm 1968. 

Tới nay đã 58 năm, nhưng tới giờ ông vẫn còn nguyên vẹn cảm xúc khi ông đọc lại: 

"Trong mỗi ba lô quàng vai/ Đều cất giữ kho tàng chưa mở hết/ Như Hà Nội mười năm tôi đã biết/ Sớm hôm nay vẫn lạ nét ban đầu! Sông Hồng ơi! Dông bão chẳng thay màu/ Rùa thần thoại vẫn nhô lưng đội tháp/ Chùa Một Cột đổ trên đầu giặc Pháp/ Lại nở xòe trọn vẹn đóa hoa sen/ Dù nhiều điều tôi nhớ tôi quên/ Nhưng Hà Nội trong tôi là vĩnh viễn…".

Bài thơ ra đời trong bối cảnh những năm 1967 - 1968 khi bom đạn Mỹ đánh phá ác liệt. Giữa hai đợt ném bom và báo động, khi trở về từ nơi sơ tán Hà Bắc, Bằng Việt chứng kiến một Hà Nội tĩnh lặng, bình tĩnh, thư thái và thanh thản đến kỳ lạ.

Khung cảnh ấy đã khơi gợi trong ông những dòng thơ ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ và thể hiện tình cảm, lòng biết ơn sâu sắc dành cho thành phố này.

Nói thêm với Tuổi Trẻ, nhà thơ cho rằng tình yêu dành cho Hà Nội không cứ phải cần được ghi nhận vì dù được ghi nhận hay không, tình yêu đó vẫn sẽ tiếp tục, vẹn nguyên như thế.

Song nếu được ghi nhận, ông cảm thấy hạnh phúc hơn vì biết rằng những đóng góp của mình không bị mất đi, mà đã được tất cả những người xung quanh cùng sống trong thành phố thừa nhận. Đây như một sự "chứng nhận cho chính mình" rằng mình đã sống ở đây, đã có sự cống hiến và không bị quên đi khi mai sau không còn trên đời nữa.