NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, chia sẻ tại hội thảo - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Đó là những chia sẻ được NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, nêu ra tại Hội nghị Xúc tiến phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Đà Nẵng ngày 2-10.
Chuyển từ tổ chức sự kiện sang tạo dựng sản phẩm có vòng đời
Chia sẻ với tư cách một nghệ sĩ đã dành trọn thanh xuân dưới ánh đèn sân khấu lẫn góc nhìn của người tham gia hoạch định chính sách, NSND Xuân Bắc cho rằng Việt Nam nói chung và Đà Nẵng nói riêng đang đứng trước thời cơ lịch sử mang tính quyết định để bứt phá về công nghiệp văn hóa.
Đà Nẵng có thể xác định nghệ thuật biểu diễn và du lịch văn hóa là ngành mũi nhọn trên đường hướng tới trở thành trung tâm văn hóa của khu vực miền Trung.
Tuy nhiên cũng như nhiều nơi, một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến nhiều tiềm năng văn hóa chưa thể bứt phá là nằm ở khả năng chuyển hóa tiềm năng thành sức mạnh cạnh tranh. Tức là phải có sự kết hợp giữa nghệ thuật với kinh tế, công nghệ và quản trị.
Trong đó những lợi thế có thể thấy rõ của Đà Nẵng như cảnh quan, hạ tầng, doanh nghiệp mạnh và thị trường du khách nhưng đang thiếu lực lượng sản xuất, những người đóng vai trò "ngồi ở giữa" kết nối tất cả các nguồn lực.
Đây là nhân tố quan trọng bởi họ vừa hiểu nghệ thuật, vừa thấu hiểu tài chính, marketing, bản quyền, công nghệ và thị trường. Do vậy ông Bắc đề xuất Đà Nẵng cần có chương trình đào tạo đội ngũ này, đồng thời thu hút các nhà sản xuất giỏi trong và ngoài nước về chuyển giao công nghệ.
Biểu diễn Lễ hội ánh sáng và di sản 2026 được tổ chức tại công viên đảo Ký Ức Hội An - Ảnh: Tư liệu Tuổi Trẻ
Theo ông Bắc, vấn đề hiện nay không phải là thành phố cần tổ chức thêm bao nhiêu lễ hội hay dựng thêm bao nhiêu chương trình, mà là làm thế nào để một chương trình nghệ thuật đủ hấp dẫn khiến du khách mua vé máy bay đến Đà Nẵng, ở lại thêm một đêm, tiêu thêm tiền và năm sau lại rủ thêm bạn bè quay lại.
"Một chương trình rất hay, diễn buổi tối khán giả vỗ tay rất to, nhưng sáng hôm sau tháo sân khấu về thì dưới góc độ công nghiệp văn hóa, chúng ta vẫn chưa làm được gì đáng kể" - NSND Xuân Bắc thẳng thắn.
Bởi theo ông, nếu mỗi năm chỉ chi tiền làm một chương trình rồi tháo sân khấu thì đó đơn thuần mới chỉ là "chi cho hoạt động văn hóa" chứ chưa phải phát triển công nghiệp văn hóa.
Cần phải chuyển dịch mạnh mẽ tư duy từ tổ chức sự kiện sang "phát triển sản phẩm". Một sản phẩm công nghiệp văn hóa đúng nghĩa phải có vòng đời lâu dài, có thể biểu diễn nhiều mùa, xây dựng thương hiệu, bán vé, thu hút tài trợ, bảo hộ bản quyền và phân phối trên nền tảng số.
Từ đó sản phẩm nghệ thuật mới kéo theo hệ sinh thái kinh tế gồm hàng không, khách sạn, nhà hàng, vận tải và mua sắm.
Khán giả quốc tế theo dõi một chương trình biểu diễn nghệ thuật tại Đà Nẵng - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Thoát tư duy xin tài trợ, chuyển sang chia sẻ lợi ích
Một ví dụ về thay đổi tư duy công nghiệp văn hóa được ông Bắc nêu ra tại hội thảo là việc chuyển dịch tư duy từ "xin tài trợ" sang "mời hợp tác đầu tư".
"Nói đến xã hội hóa, lâu nay câu đầu tiên chúng ta hay hỏi doanh nghiệp là năm nay tài trợ bao nhiêu. Nhưng sang năm lại phải đến trình bày lại từ đầu" - ông Bắc đặt vấn đề. Theo ông, đã qua rồi thời kỳ nhà đầu tư chỉ cần một tấm logo đặt trên sân khấu. Cái doanh nghiệp cần là nhìn thấy sản phẩm thị trường, khả năng khai thác thương mại và cơ chế chia sẻ lợi ích rõ ràng.
Theo NSND Xuân Bắc, hiện nay không gian chính sách từ các nghị quyết đã cho phép thí điểm Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công - tư (PPP) hoạt động theo nguyên tắc thị trường. Đây là cơ hội vàng để khơi thông nguồn lực.
Bởi xã hội hóa không phải để Nhà nước đỡ chi tiền, mà là để hình thành nên những chủ đầu tư thực sự cho văn hóa.
Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn gợi ý Đà Nẵng cần xây dựng những sản phẩm điểm nhấn như lễ hội nghệ thuật quốc tế mang thương hiệu riêng, các show thực cảnh quy mô lớn, hay chuỗi đại nhạc hội theo mùa kết hợp giữa di sản văn hóa miền Trung với ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại. Mục tiêu là bán một "hành trình trải nghiệm" khép kín.
Bên cạnh đó, ông đề xuất Đà Nẵng nghiên cứu thành lập một đầu mối hỗ trợ duy nhất cho các dự án công nghiệp văn hóa quy mô lớn, giúp nghệ sĩ và doanh nghiệp không phải mất quá nhiều thời gian đi gõ cửa từng sở ngành, tránh tình trạng "ý tưởng đã nguội trước khi ánh đèn thành phố sáng lên".
"Đối với doanh nghiệp, sự chắc chắn đôi khi còn quý hơn cả ưu đãi" - NSND Xuân Bắc đúc kết.
Ông Đinh Bá Thành, Chủ tịch DatVietVAC, đề xuất Đà Nẵng tổ chức các lễ hội ẩm thực kết hợp các đại nhạc hội quy mô lớn hằng năm với quy mô 30.000 - 50.000 khán giả - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Thiếu doanh nghiệp công nghiệp văn hóa "đầu đàn" dẫn dắt
Chia sẻ tại hội thảo này, ông Đinh Bá Thành, Chủ tịch DatVietVAC, đánh giá Đà Nẵng có nhiều lợi thế cần tận dụng như mật độ du khách nhiều thời điểm vượt qua cả TP.HCM và Hà Nội.
Do vậy theo ông Thành, cần sớm chuyển đổi từ phát triển tự phát sang chủ động xây dựng công nghiệp văn hóa - giải trí - du lịch và ẩm thực quy mô xuyên quốc gia.
Trong đó có thể tích hợp đồng bộ 4 trụ cột: Văn hóa - Du lịch - F&B - Sự kiện âm nhạc quy mô quốc gia và quốc tế (Mega Concert).
Từ đó thương hiệu hóa và quốc tế hóa các giá trị di sản ẩm thực, đặc sản riêng có của địa phương.
Theo ông Thành, Đà Nẵng đang thiếu những doanh nghiệp công nghiệp văn hóa "đầu đàn" có quy mô lớn đóng vai trò để triển khai toàn diện ngành công nghiệp văn hóa và giải trí. Từ đó chuyển hóa tiềm năng thành giá trị kinh tế đột phá.
