Có ngày, Bộ Tài chính ban hành dồn dập 4 nghị định (số 252, 253, 254 và 255) và 5 thông tư từ số 84, 87, 89, 90, 91. Tất cả đều có hiệu lực ngay từ ngày hôm sau là 1-7 - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Trong vòng hai năm qua, cộng đồng kinh doanh phải đối mặt với một khối lượng văn bản pháp luật về thuế khổng lồ gồm 3 luật, 5 nghị định và 7 thông tư mới. Đỉnh điểm là ngày 30-6, Bộ Tài chính ban hành dồn dập 4 nghị định (số 252, 253, 254 và 255) và 5 thông tư từ số 84, 87, 89, 90, 91. Tất cả đều có hiệu lực ngay từ ngày hôm sau là 1-7.
Khi "cựu cán bộ thuế" cũng ngộp thở
Theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025, văn bản của cơ quan trung ương phải có hiệu lực không sớm hơn 45 ngày kể từ ngày ký ban hành để đảm bảo tính dự báo và thời gian chuẩn bị.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Huy Huỳnh, đại diện Hộ kinh doanh tư vấn thuế Nguyễn Huỳnh (phường Bà Rịa, TP.HCM), thừa nhận bản thân ông rất rõ áp lực trước sự thay đổi nhanh chóng, đột ngột từ các chính sách thuế thời gian qua.
Đáng nói là ông Huỳnh từng có hơn 11 năm kinh nghiệm công tác trong ngành thuế trước khi ra ngoài tự mở một quán phở tại Bà Rịa và lập hộ kinh doanh tư vấn thuế.
"Chủ hộ kinh doanh bình thường dành hầu hết thời gian ở cửa hàng từ sáng sớm đến tối mịt, đầu óc đâu mà ngồi nghiên cứu văn bản pháp luật dài hơn 800 trang. Ngay cả các bạn kế toán chuyên nghiệp hiện nay muốn đọc hết và hiểu đúng ý đồ chính sách cũng cần rất nhiều thời gian", ông Huỳnh chia sẻ.
Theo ông Huỳnh, các quy định hiện tại lại dẫn chiếu chéo rất phức tạp, từ nghị định này sang luật khác như Luật Thuế giá trị gia tăng hay Luật Thuế thu nhập cá nhân. Vì vậy, việc đối chiếu để hiểu đúng đã là quá sức, chưa nói đến việc áp dụng thực tế.
Thực tế cái khó không chỉ nằm ở số lượng văn bản, mà còn ở việc các quy định thường xuyên dẫn chiếu chằng chịt sang nhiều luật và nghị định khác nhau.
Một chủ cửa hàng nằm trên đường Hoàng Văn Thụ (TP.HCM) nói với Tuổi Trẻ, muốn biết mình phải đóng bao nhiêu thuế giá trị gia tăng hay thuế thu nhập cá nhân thì không thể chỉ đọc một văn bản hướng dẫn, mà phải tiếp tục tìm đọc, đối chiếu với các luật liên quan.
"Đọc, đối chiếu và hiểu cho đúng nghĩa vụ đã mệt lử, chưa nói đến việc áp dụng vào buôn bán hằng ngày", bà này nói.
Một ngày ra 4 nghị định, 5 thông tư thuế: Làm sao để người dân không "chìm" trong ma trận? - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Hộ kinh doanh cần gì?
Trao đổi với Tuổi Trẻ, một luật sư thuộc Đoàn luật sư TP.HCM nói để tự cứu mình giữa ma trận này, người nộp thuế nên áp dụng phương pháp "lọc luật" theo ngành nghề. Theo đó, hộ kinh doanh không cần và không thể đọc hết các thông tư dày cộp. Hãy chỉ tập trung vào những quy định sát sườn với mình.
Đồng ý với quan điểm trên, ông Nguyễn Huy Huỳnh nói ví dụ quán phở do ông đang làm chủ, chỉ cần nắm chắc doanh thu dưới 1 tỉ đồng thì chưa phải đóng thuế và xuất hóa đơn; nếu vượt ngưỡng 1 tỉ đồng thì bắt buộc phải xuất hóa đơn và kê khai theo quý. Như vậy là đủ để an tâm vận hành.
Đồng thời, để cập nhật chính xác quy định mới, ông Huỳnh gợi ý người dân nên sử dụng các trang tra cứu uy tín. Điểm tiện lợi nhất của công cụ uy tín này là những nội dung sửa đổi, bổ sung luôn được bôi vàng trực quan. Người đọc chỉ cần bấm vào để thấy ngay phần thay đổi so với quy định cũ mà không cần tốn thời gian đọc lại từ đầu.
Theo lộ trình từ năm 2026, ngành thuế sẽ chính thức bỏ thuế khoán để chuyển hoàn toàn sang hình thức tự kê khai, tự chịu trách nhiệm. Điều này đồng nghĩa hộ kinh doanh phải tự tìm hiểu và tự chịu trách nhiệm như doanh nghiệp. Trước bước ngoặt lớn này, các chuyên gia đều cho rằng cơ quan quản lý cần thay đổi mạnh mẽ phương thức hỗ trợ người dân.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Đ.Hòa, chủ một doanh nghiệp tại TP.HCM, phân tích khi có quy định mới, song cùng việc truyền thông toàn bộ, nguyên văn nghị định, thông tư thì cần có một bản tóm tắt nghĩa vụ cô đọng trong đúng 1 trang giấy. Cần thiết trong đó phải bôi đậm rõ ràng nghĩa vụ cần làm, hạn nộp kê khai và mức phạt nếu trễ hạn.
"Khi thấy rõ nghĩa vụ gắn liền với rủi ro bị phạt tiền trực tiếp vào túi tiền của mình, các chủ hộ kinh doanh sẽ tự khắc có động lực mạnh mẽ để chủ động tìm hiểu và tự giác tuân thủ đúng pháp luật.
Tôi biết có thể nói thế này thành ra đòi hỏi hơi quá, nhưng các hộ kinh doanh cho tới doanh nghiệp lớn nhỏ nếu được "chăm sóc" tận tình như thế thì mới có thời gian tập trung kinh doanh, tập trung phát triển, mới có dòng tiền, đóng thuế nhiều được", ông Hòa khẳng định.
Luật sư khuyến nghị cơ quan thuế cần có các buổi tập huấn trực tiếp thiết thực, ghi hình và đăng tải lại trên fanpage, website của Cục Thuế để người dân dễ dàng xem lại khi cần.
Dưới góc nhìn sát sườn hơn, ông Nguyễn Huy Huỳnh hiến kế cơ quan thuế cơ sở nên phân luồng người nộp thuế và tận dụng kênh Zalo: "Các chương trình tuyên truyền vĩ mô như livestream hay talkshow cấp Cục rất tốt nhưng hầu như chỉ tiếp cận được dân kế toán và dịch vụ. Với hộ kinh doanh, Chi cục thuế trực tiếp quản lý nên lập các nhóm Zalo theo từng lĩnh vực (như ăn uống, thương mại...) theo tôi sẽ tốt hơn nhiều".
