Từ ký ức cá nhân đến biến động xã hội, nhiều chất liệu đời sống được các nhà văn đưa vào tác phẩm - Ảnh: The Booker Prize
Các nhà văn trong danh sách rút gọn giải Booker 2026 cho biết cảm hứng sáng tác có thể đến từ những điều rất đời thường, ký ức ám ảnh hoặc các biến động xã hội. Theo The Guardian, 6 tác giả chia sẻ quá trình hình thành những tiểu thuyết được đề cử năm nay.
Trải nghiệm đời thường trở thành chất liệu văn chương
Với Douglas Stuart, tác giả tiểu thuyết John of John, ý tưởng ban đầu đến từ chuyến đi đến quần đảo Western Isles, Scotland năm 2019. Trong hành trình khám phá các cộng đồng làm nghề dệt vải Harris Tweed, ông gặp một phụ nữ địa phương và trò chuyện về những người lớn tuổi chưa từng kết hôn.
Khi đề cập đến khả năng một số người trong đó là người đồng tính, phản ứng lạnh lùng của người phụ nữ khiến ông nhận ra hướng đi mới cho tác phẩm. Thay vì tập trung vào người con trai trở về quê chăm sóc cha, câu chuyện chuyển sang cuộc đời người cha - một người thợ dệt gắn bó với vùng đất quê hương nhưng chưa bao giờ tìm được tình yêu hay sự chấp nhận.
Nhà văn Douglas Stuart tìm thấy cảm hứng cho tiểu thuyết John of John trong chuyến đi đến quần đảo Western Isles, Scotland - Ảnh: Nhà xuất bản Macmillan
Cuộc trò chuyện tình cờ với một nhân viên hiệu thuốc trở thành chất liệu cho tiểu thuyết The Things We Never Say - Ảnh: Random House/Leonardo Cendamo
Trong khi đó, Elizabeth Strout lấy cảm hứng từ cuộc trò chuyện ngắn với một nhân viên hiệu thuốc tại Maine, Mỹ. Người phụ nữ thì thầm rằng bà chỉ mong cuộc bầu cử kết thúc, bộc lộ sự mệt mỏi trước tình hình chính trị đất nước.
Trải nghiệm này trở thành nền tảng cho The Things We Never Say, tiểu thuyết phản ánh những bất an của người dân Mỹ trước sự suy thoái của nền dân chủ. Qua nhân vật Artie Dam, một giáo viên lịch sử trung học, Strout đan xen câu chuyện cá nhân với những biến động chính trị, xã hội.
Những câu chuyện ám ảnh và biến động thế giới
Marlon James tìm đến một câu chuyện truyền miệng tại Jamaica về vụ tấn công một nhóm đàn ông đồng tính vào đầu thập niên 1990. Không có hồ sơ cảnh sát hay bài báo nào ghi nhận sự việc, nhưng câu chuyện về một người đàn ông bị móc mắt trong vụ bạo lực đã ám ảnh ông từ thời trẻ.
Từ những khoảng trống của ký ức và lời đồn, Marlon James phát triển tiểu thuyết The Disappearers. Nhà văn cho rằng tiểu thuyết có thể tái hiện sự thật của con người ngay cả khi không hoàn toàn trùng khớp với sự thật lịch sử.
Nhà văn Marlon James lấy cảm hứng từ một câu chuyện truyền miệng về vụ tấn công người đồng tính tại Jamaica để viết The Disappearers - Ảnh: The Booker Prize
Hai truyện ngắn ban đầu về một vị vua sắp qua đời và một phụ nữ cô độc dần kết nối thành tiểu thuyết May We Feed the King - Ảnh: The Booker Prize
Rebecca Perry, tác giả May We Feed the King, lại bắt đầu từ hai truyện ngắn tưởng chừng không liên quan: một câu chuyện về người hầu cận vị vua sắp qua đời và một phụ nữ cô độc sử dụng thức ăn mô phỏng để tạo dựng thế giới riêng. Trong quá trình viết, hai câu chuyện dần kết nối thành một tiểu thuyết.
Bà cũng cho biết những biến động đương đại, đặc biệt là cuộc chiến tại Gaza, ảnh hưởng đến cách xây dựng nhân vật và quyền lực trong bối cảnh trung cổ của tác phẩm.
Từ thí nghiệm tâm lý đến câu chuyện về thảm họa
Luke Kennard tìm thấy ý tưởng cho Black Bag khi đọc một chú thích trong bài nghiên cứu tâm lý học xã hội. Thí nghiệm chiếc túi đen tại Đại học bang Oregon năm 1967, nghiên cứu phản ứng của con người trước một chiếc túi đen, khiến ông tò mò về việc một diễn viên sẽ cảm nhận thế nào khi hóa thân thành vật vô tri.
Ý tưởng bất ngờ này nhanh chóng trở thành điểm khởi đầu cho câu chuyện về một diễn viên thất nghiệp và giảng viên tâm lý học.
Một chú thích trong nghiên cứu tâm lý học về thí nghiệm chiếc túi đen năm 1967 khơi nguồn cho tiểu thuyết Black Bag - Ảnh: The Booker Prize
Nhà văn M. John Harrison làm mới thể loại tiểu thuyết thảm họa và xâm lăng ngoài hành tinh trong The End of Everything - Ảnh: The Booker Prize
Với M. John Harrison, The End of Everything xuất phát từ mong muốn làm mới thể loại tiểu thuyết thảm họa và xâm lăng ngoài hành tinh. Thay vì xây dựng một biến cố có thể giải quyết, ông mô tả thảm họa kéo dài, phức tạp và không thể kiểm soát.
Qua đó, tác phẩm đề cập đến sự suy giảm của lý trí, khủng hoảng môi trường và những biến động chính trị trong thế giới hiện đại.
