Dù chiếm tỉ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản, nhưng ngành tôm Việt Nam đang gặp những khó khăn nhất định tại các thị trường lớn - Ảnh: N.TRÍ
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết vừa có Công văn số 222/CV-VASEP gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Công Thương, báo cáo tình hình thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA), đồng thời đề xuất một số kiến nghị phục vụ việc xem xét nâng cấp hiệp định.
VASEP đánh giá VKFTA đã tạo khuôn khổ thuận lợi cho hợp tác thương mại thủy sản giữa hai nước. Tuy nhiên doanh nghiệp vẫn đối mặt với những khó khăn về tiêu chuẩn kỹ thuật, vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS), yêu cầu truy xuất nguồn gốc, áp lực cạnh tranh và cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với một số mặt hàng.
Đối với tôm, hạn ngạch ưu đãi dành cho Việt Nam hiện là 15.000 tấn/năm với thuế suất 0%.
Theo phản ánh của doanh nghiệp, cơ chế phân bổ hạn ngạch thông qua đấu thầu tại Hàn Quốc làm phát sinh chi phí tiếp cận hạn ngạch khoảng 14-16% giá trị nhập khẩu, trong khi mức thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch là 20%.
Điều này làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của tôm Việt Nam.
Hậu quả là các nhà nhập khẩu Hàn Quốc không còn động lực để tăng mua tôm Việt Nam để được hưởng thuế suất ưu đãi theo Hiệp định VKFTA, và họ đang xem xét mua tôm từ các quốc gia khác (như Peru).
Trên cơ sở đó, VASEP kiến nghị Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường ưu tiên đưa nội dung bãi bỏ hạn ngạch thuế quan đối với tôm Việt Nam vào chương trình tham vấn, đàm phán nâng cấp VKFTA với Hàn Quốc, hướng tới áp dụng thuế suất nhập khẩu 0% không giới hạn khối lượng đối với các dòng sản phẩm tôm thuộc phạm vi cam kết.
Đồng thời VASEP đề nghị các bộ xem xét đánh giá tác động hai chiều của các phương án nâng cấp VKFTA đối với thương mại thủy sản Việt Nam - Hàn Quốc, bảo đảm hài hòa lợi ích và không làm phát sinh các nghĩa vụ tuân thủ thiếu cần thiết đối với doanh nghiệp.
Tôm Việt Nam chiếm gần 50% lượng tôm nhập của Hàn Quốc
Theo VASEP, trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hàn Quốc đạt 649,1 triệu USD. Tôm và nhuyễn thể chân đầu là hai nhóm sản phẩm chủ lực, lần lượt đạt 262,5 triệu USD và 234 triệu USD. Hàn Quốc là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng của sản phẩm tôm Việt Nam, chỉ xếp sau Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc.
Mỗi năm, Hàn Quốc nhập khẩu trên 100.000 tấn tôm với giá trị từ 800 triệu - 1 tỉ USD. Trong đó tôm Việt Nam được nhập khẩu và chiếm thị phần cao với gần 50%.
VASEP cho biết xuất khẩu ngành tôm Việt Nam trong 9 tháng 2026 đạt 3,7 tỉ USD, tăng 11% so với cùng kỳ, nhưng tốc độ tăng trưởng đang chậm lại. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất, đạt gần 1,2 tỉ USD, tăng 37%, chiếm 33% tổng kim ngạch.
