Quy mô và thương hiệu lớn không đồng nghĩa doanh nghiệp đương nhiên duy trì được tư cách công ty đại chúng - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) mới đây thông báo hủy tư cách công ty đại chúng của Công ty CP Tập đoàn Lộc Trời, sau thời gian cổ phiếu LTG bị đình chỉ giao dịch, doanh nghiệp chậm công bố báo cáo tài chính và nhiều lần bị xử phạt về công bố thông tin.
Thương hiệu lớn vẫn có thể rời thị trường đại chúng
Lộc Trời không phải trường hợp duy nhất. Ngày 5-8, UBCKNN hủy tư cách công ty đại chúng của Tập đoàn Bamboo Capital (BCG) và công ty con BCG Land (BCR) do không công bố báo cáo tài chính kiểm toán trong hai năm 2024, 2025 và nghị quyết Đại hội đồng cổ đông thường niên trong hai năm 2025, 2026.
Trước đó, ngày 31-7, Golden Gate cũng bị hủy tư cách công ty đại chúng do chưa thực hiện thủ tục đăng ký chứng khoán và đăng ký giao dịch cổ phiếu. Đây là doanh nghiệp sở hữu nhiều thương hiệu F&B quen thuộc như Gogi House, Kichi-Kichi, Manwah và The Coffee House.
Đáng chú ý, việc mất tư cách đại chúng của Golden Gate không đi cùng kết quả kinh doanh suy giảm. Năm 2025, doanh thu thuần đạt gần 7.691 tỉ đồng, tăng 15,9%; lợi nhuận sau thuế đạt 214 tỉ đồng, tăng 112,8%.
Những trường hợp này cho thấy doanh nghiệp có thể mất tư cách đại chúng vì nhiều nguyên nhân, trong khi quy mô hay thương hiệu không phải yếu tố quyết định.
Theo ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa tài chính - ngân hàng Trường đại học Nguyễn Trãi, "doanh nghiệp lớn" và "công ty đại chúng" là hai khái niệm khác nhau.
Quy mô, doanh thu hay thương hiệu không tự động quyết định tư cách đại chúng; doanh nghiệp còn phải đáp ứng các điều kiện về vốn, cơ cấu cổ đông, minh bạch và công bố thông tin theo quy định.
Do đó một doanh nghiệp có thể lớn về quy mô nhưng vẫn mất tư cách đại chúng nếu không còn đáp ứng điều kiện hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ. Ngược lại, mất tư cách đại chúng không đồng nghĩa doanh nghiệp đang suy yếu.
Một nhóm khác mất tư cách đại chúng do cơ cấu sở hữu ngày càng cô đặc. Vinacafé Biên Hòa là ví dụ. Đến tháng 7-2025, Masan Beverage nắm 98,79% số cổ phiếu có quyền biểu quyết, trong khi 537 cổ đông còn lại chỉ nắm 1,21%.
Bibica cũng từng rơi vào tình trạng tương tự khi Tập đoàn PAN nắm hơn 98% vốn. Nước sạch Sông Đà chủ động xin hủy tư cách đại chúng khi hai cổ đông lớn nhất nắm tổng cộng hơn 98% vốn.
Mất tư cách đại chúng không đồng nghĩa "mất chất"
Cùng mất tư cách đại chúng nhưng nguyên nhân và tác động với từng doanh nghiệp có thể rất khác nhau.
Các trường hợp này có thể chia thành nhiều nhóm nguyên nhân: cơ cấu sở hữu cô đặc như Vinacafé Biên Hòa, Bibica, Nước sạch Sông Đà; không đáp ứng thủ tục pháp lý như Golden Gate; hoặc liên quan đến nghĩa vụ công bố thông tin như Lộc Trời, Bamboo Capital.
"Có trường hợp chủ yếu xuất phát từ thay đổi cơ cấu sở hữu và mức độ phân tán cổ đông; có trường hợp liên quan đến việc không còn đáp ứng điều kiện pháp lý; cũng có trường hợp cần được nhìn đồng thời với những vấn đề về minh bạch thông tin, quản trị, tài chính hoặc khả năng thực hiện các nghĩa vụ liên quan", ông Huy nói.
Theo chuyên gia, hủy tư cách đại chúng là một sự kiện pháp lý, còn sức khỏe doanh nghiệp là một vấn đề kinh tế. Hai yếu tố có thể liên quan nhưng không nên mặc nhiên đồng nhất. Từ năm 2026, việc duy trì tư cách công ty đại chúng tiếp tục được đặt trong các điều kiện cụ thể về vốn và cơ cấu cổ đông theo quy định hiện hành.
Vì vậy, việc duy trì tư cách đại chúng không chỉ phụ thuộc vào quy mô hay thương hiệu, mà còn vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường vốn.
Theo ông Huy, nhà đầu tư nên xem việc mất tư cách đại chúng như một "điểm kiểm tra" để đánh giá lại doanh nghiệp, thay vì lập tức coi đây là tín hiệu tích cực hay tiêu cực. Điều quan trọng là xác định nguyên nhân, mức độ tác động và năng lực thực chất của từng doanh nghiệp.
