Mới đây, Quốc hội quyết định bỏ ngưỡng doanh thu nộp thuế 500 triệu đồng/năm đối với hộ kinh doanh và giao Chính phủ quyền điều chỉnh ngưỡng này.
Hôm 28/4, Thủ tướng cho biết trong tuần tới Chính phủ sẽ ban hành Nghị định hướng dẫn, trong đó chủ động đề xuất nâng mức chịu thuế thu nhập của hộ kinh doanh, cá nhân lên 1 tỷ đồng/năm.
Trong quá trình góp ý dự thảo sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân, có ý kiến đại biểu Quốc hội cũng đề xuất áp dụng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế khác nhau theo từng ngành nghề. Chẳng hạn, thương mại bán lẻ áp dụng một mức, dịch vụ áp dụng mức khác, do biên lợi nhuận không giống nhau. Mục đích là để đảm bảo sự công bằng, phản ánh đúng đặc thù lợi nhuận của từng ngành nghề.
Chia sẻ về vấn đề này trong chương trình "Nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế: Làm thế nào để vừa công bằng, vừa tránh thất thu?" của VTV, ông Trương Huỳnh Thắng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý giám sát chính sách thuế phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết: pháp luật hiện hành đã quy định ngưỡng doanh thu để xác định đối tượng không phải nộp thuế thu nhập cá nhân.
Đồng thời, Luật Thuế giá trị gia tăng cũng có ngưỡng doanh thu để xác định đối tượng không chịu thuế. Các quy định này được thực hiện ổn định thời gian qua, không phát sinh vướng mắc, nên đề xuất mới được xây dựng trên cơ sở kế thừa.
Ngoài ra, kinh nghiệm quốc tế cho thấy cách tiếp cận này tương đồng với một số quốc gia như Anh hay Philippines. Về điều tiết, hệ thống thuế hiện hành đã áp dụng mức thuế suất khác nhau theo từng ngành nghề.
Ví dụ, hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa chịu thuế thu nhập cá nhân 0,5% và thuế giá trị gia tăng 1%; dịch vụ hoặc xây lắp không bao gồm nguyên vật liệu chịu thuế thu nhập cá nhân 2% và thuế giá trị gia tăng 5%; trường hợp có bao thầu, thuế thu nhập cá nhân 2% và thuế giá trị gia tăng 3%; các hoạt động kinh doanh khác chịu thuế thu nhập cá nhân 1% và thuế giá trị gia tăng 2%.
Tuy nhiên, nếu áp dụng ngưỡng theo ngành nghề, lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết hệ thống thuế sẽ trở nên phức tạp hơn. Sự phức tạp không chỉ đến từ phía cơ quan quản lý mà còn với chính người nộp thuế.
"Xu hướng kinh doanh hiện nay là đa ngành, đa lĩnh vực; việc phân loại doanh thu theo từng ngành để xác định ngưỡng sẽ tốn thời gian, chi phí và làm tăng gánh nặng kê khai, hạch toán. Đồng thời, cơ quan thuế cũng phải tăng cường theo dõi, kiểm tra, quyết toán, gây áp lực cho cả hai bên", ông Thắng nói.
Chuyên gia cho rằng mỗi mô hình kinh doanh có biên lợi nhuận khác nhau nên việc áp dụng ngưỡng miễn thuế theo ngành nghề để đảm bảo việc thu đúng, thu đủ. Ảnh minh họa.
Ở góc nhìn khác, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam cho rằng đề xuất áp dụng ngưỡng miễn thuế theo ngành nghề không phải không có cơ sở. Trên thực tế, hộ kinh doanh đã phải theo dõi doanh thu theo từng ngành nghề để áp dụng tỷ lệ thuế tương ứng khi tính thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp tỷ lệ trên doanh thu.
Do đó, việc phân tách doanh thu theo ngành nghề vốn đã được thực hiện trong chính sách hiện hành, đặc biệt với các hộ kinh doanh có doanh thu trên ngưỡng chịu thuế, nhằm đảm bảo xác định đúng nghĩa vụ thuế.
Theo vị chuyên gia, việc áp dụng ngưỡng tính thuế theo ngành nghề, về dài hạn, cần được cân nhắc. Lý do là biên độ lợi nhuận giữa các ngành khác nhau; thực tế này đã được phản ánh qua việc áp dụng các tỷ lệ thuế khác nhau. Chính nguyên tắc chênh lệch lợi nhuận giúp xác định mức thuế phù hợp với thu nhập và doanh thu của người nộp thuế. Vì vậy, nếu áp dụng ngưỡng khác nhau theo ngành nghề, về lý thuyết có thể bảo đảm công bằng hơn.
Tuy nhiên, bà Hải cho biết cách tiếp cận này sẽ làm hệ thống phức tạp hơn, không chỉ ở khâu thực hiện mà cả trong quá trình xây dựng chính sách. Việc thiết kế các ngưỡng phải bảo đảm tính công bằng và hài hòa đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng. Thực tế cho thấy mức 1 tỷ đồng có thể phù hợp với các ngành bán lẻ, tạp hóa, lương thực thực phẩm, nhưng chưa hẳn phù hợp với một số ngành dịch vụ.
"Có thể thấy rõ sự khác biệt khi so sánh các mô hình kinh doanh: có những hộ mà doanh thu gần như chính là hoa hồng được hưởng, tức thu nhập gần với lợi nhuận; trong khi nhiều ngành khác, doanh thu chủ yếu nằm ở giá vốn và chi phí, biên lợi nhuận rất mỏng. Vì vậy, đề xuất áp dụng ngưỡng theo ngành nghề xuất phát từ nhu cầu đảm bảo công bằng theo nguyên tắc 'thu nhập bao nhiêu, đóng thuế bấy nhiêu'", bà Hải nhấn mạnh.
Dù vậy, theo bà Hải, để xây dựng được ngưỡng phù hợp theo từng ngành, cần nghiên cứu toàn diện về tỷ suất và biên độ lợi nhuận trên phạm vi rộng. Chính sách cũng cần tính đến không chỉ hộ kinh doanh mà cả doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, nhằm đảm bảo hài hòa giữa các khu vực.
Theo vị chuyên gia, mục tiêu là đạt mức công bằng tương đối, bởi công bằng tuyệt đối là khó khả thi khi chỉ dựa trên yếu tố ngành nghề. Nếu đưa thêm nhiều yếu tố như giảm trừ gia cảnh, chi phí nuôi dưỡng…, hệ thống sẽ càng phức tạp cho cả cơ quan quản lý và người nộp thuế.
