Loạt truyện tranh Thảo nguyên dị truyện (Nhà xuất bản Phụ Nữ) của tác giả Ưu Tích - Ảnh: Tác giả cung cấp
Tác phẩm của anh sau đó được giới thiệu tại Trung Quốc và nước ngoài, trong đó có Pháp, đồng thời nhận một số giải thưởng trong lĩnh vực truyện tranh.
Thế giới truyện tranh sinh ra từ thảo nguyên
Ưu Tích, tên thật Ajnai, sinh tại thành phố Hulunbuir, Nội Mông, Trung Quốc. Với anh, việc vẽ bắt đầu từ khá sớm và dần trở thành công việc gắn bó trong nhiều năm.
Đến lúc vào đại học, anh có cơ duyên được mời minh họa cho một cuốn sách về văn hóa Mông Cổ. Công việc này giúp anh có cơ hội tiếp xúc sâu hơn với những chất liệu văn hóa vốn gần gũi với nơi mình sinh ra. Ưu Tích dấn thân vào hội họa.
Với bút chì và giấy A4, anh đã hoàn thành tác phẩm truyện tranh đầu tay của mình, rồi scan bản vẽ và đăng lên một diễn đàn trực tuyến. Tác phẩm nhanh chóng nhận được sự chú ý của độc giả. Tuy vậy, quá trình sáng tác của anh trong thời gian đầu không ổn định.
Một số loạt truyện lần lượt được thực hiện nhưng không duy trì được lâu, chủ yếu do Ưu Tích gặp khó khăn trong việc phát triển ý tưởng.
Gắn liền với giai đoạn anh cũng gặp khó khăn trong cuộc sống và công việc. Thay vì tiếp tục thực hiện những loạt truyện dài, Ưu Tích chuyển sang sáng tác các tác phẩm ngắn, đồng thời tham dự những cuộc thi truyện tranh.
Đây là khoảng thời gian anh bắt đầu hình thành ý tưởng cho Thảo nguyên dị truyện, loạt truyện lấy bối cảnh thảo nguyên quê hương anh, xoay quanh những câu chuyện mang màu sắc kỳ bí.
Cách tiếp cận này đã cho phép Ưu Tích đưa nhiều chất liệu xuất phát từ truyền thuyết, tín ngưỡng và chuyện dân gian. Không gian thảo nguyên rộng lớn trở thành bối cảnh để các nhân vật đối diện với những hiện tượng khó lý giải, những câu chuyện về con người, thiên nhiên và thế giới bên kia.
Năm 2021, truyện ngắn đầu tiên thuộc loạt truyện được Ưu Tích đăng tải trên mạng xã hội. Tác phẩm nhanh chóng thu hút sự chú ý và tạo tiền đề để Thảo nguyên dị truyện tiếp tục được phát triển.
Với Ưu Tích, văn hóa Mông Cổ phải là lớp điểm trang cho câu chuyện. Những phong tục, tín ngưỡng, cảnh quan và đời sống thảo nguyên được đưa vào quá trình xây dựng thế giới truyện. Qua đó, truyện tranh trở thành một phương tiện để tác giả miêu tả văn hóa địa phương theo hình thức gần gũi với độc giả đại chúng hiện nay.
Sự kết hợp giữa yếu tố kỳ bí và chất liệu văn hóa cũng tạo nên diện mạo riêng cho Thảo nguyên dị truyện. Những câu chuyện diễn ra giữa không gian rộng lớn của thảo nguyên, nơi ranh giới giữa phàm nhân và thế lực siêu nhiên gần như xóa nhòa.
Từ thảo nguyên Nội Mông tới quốc tế
Năm 2021, Thung lũng hoang phế, một truyện được in trong tập 1 của Thảo nguyên dị truyện, được Bảo tàng Truyện tranh Trung Quốc dịch sang tiếng Nhật và giới thiệu trên tài khoản X chính thức của đơn vị này. Việc tác phẩm được giới thiệu bằng ngôn ngữ khác mở ra một kênh tiếp cận đối với độc giả bên ngoài Trung Quốc.
Đến năm 2022, tác phẩm này lần nữa đạt thành tích đáng chú ý khi được trao giải Kim Hầu trong khuôn khổ Lễ hội Truyện tranh và Hoạt hình quốc tế Trung Quốc lần thứ 18. Đây là một trong những dấu mốc đáng chú ý trong quá trình phát triển của loạt truyện.
Đến năm 2025, Ưu Tích tiếp tục được nhắc đến với Bộ xương yêu dấu, một tác phẩm được văn hóa Mông Cổ truyền cảm hứng.
Tác phẩm vào đề cử Top 10 tác phẩm truyện tranh, hoạt hình xuất sắc, giúp tác giả nhận giải Top 10 Hoạt hình xuất sắc tại Giải thưởng nghệ thuật thường niên các tác phẩm truyện tranh, hoạt hình nguyên bản Kim Long.
Giữa năm 2026, Thảo nguyên dị truyện tiếp tục được trao giải tiểu thuyết đồ họa xuất sắc tại Lễ trao giải Émile Guimet dành cho Văn học châu Á lần thứ 9 ở Pháp. Trước đó, tác phẩm được mua bản quyền dịch và xuất bản tại Pháp với tên Les Légendes des steppes (tạm dịch: Huyền thoại vùng thảo nguyên).
Việc xuất bản tại Pháp đánh dấu thêm một bước trong quá trình đưa những câu chuyện có nguồn gốc từ văn hóa Mông Cổ đến với độc giả quốc tế. Từ một loạt truyện được đăng tải trên mạng xã hội, Thảo nguyên dị truyện dần có thêm những phiên bản ngôn ngữ khác và xuất hiện trong các hoạt động văn hóa, nghệ thuật bên ngoài Trung Quốc.
Dù đã có những thành tựu trong lĩnh vực truyện tranh, Ưu Tích vẫn nhìn nhận mình là người đến với nghề theo con đường tự học, những gì đạt được đến từ quá trình làm việc lâu dài cùng niềm yêu thích đối với việc vẽ và kể chuyện.
Thảo nguyên dị truyện có một cột truyện mạch lạc, nét vẽ khoáng đạt. Các câu chuyện của Ưu Tích phần nào lột tả đời sống thường nhật của những con người thảo nguyên, cũng như những quan niệm dân gian về thần linh ma quỷ.
Nó cho thấy yếu tố "hương xa" luôn có sức hấp dẫn quốc tế nhất định, nhất là với những nền văn hóa thuộc các dân tộc ít người, biệt lập và còn chưa được khai thác nhiều trong nền văn hóa đại chúng.
Bản thân Ưu Tích cũng cần tích lũy đủ nội lực nếu muốn đi đường dài với truyện tranh, nhất là phát triển các cốt truyện dài hơi và phức tạp hơn, thay vì những lát cắt nhỏ, những tiểu truyện được giải quyết gọn gàng và những nhân vật chưa được đào sâu tâm lý.
Thành công của Ưu Tích cũng như Thảo nguyên dị truyện chính là một bài học và động lực đối với các họa sĩ theo đuổi công việc vẽ truyện tranh.
Với các họa sĩ truyện tranh ở Việt Nam, việc khai thác các yếu tố văn hóa cũng như không gian bản địa có lẽ là một hướng đi đúng đắn nếu muốn nhận được sự quan tâm nhiều hơn của độc giả và các đơn vị xuất bản quốc tế.
