Sở hữu cả một vùng biển trải dài hơn 100km, lại có vùng vịnh Gành Rái rộng lớn nằm ngay trên tuyến hàng hải sôi động của thế giới, Dự án khu đô thị du lịch lấn biển tại Cần Giờ (Vinhomes Green Paradise) hiện đã thành hình - Ảnh: CHÂU TUẤN
Phía tây vịnh là cửa Cần Giờ - nhiều luồng lạch, như con rồng xanh uốn mình giữa rừng ngập mặn và sóng nước mênh mông. Thuở giao thương đường sông còn thịnh, đây từng là nơi neo đậu, tiếp ứng hàng hoá và kết nối nguồn lực với đất liền. Cũng chính con đường ấy, những lưu dân Việt đầu tiên đã theo dòng nước mà mở cõi và từ đó viết nên lịch sử phồn vinh của Sài Gòn - Gia Định.
Phủ biên tạp lục (1776) của Lê Quý Đôn ghi: "Cửa biển Cần Giờ ở giữa có sông Soài Rạp, phía dưới thì vào Cửa Đại, Cửa Tiểu, chỗ nào cũng là thuyền buồm tụ họp". Và trong Chân Lạp phong thổ ký (1296), Châu Đạt Quan cũng kể về vùng cảng sầm uất ở phương Nam - nơi thuyền bè quốc tế dừng chân tiếp tế. Nhiều học giả sau này cho rằng đó chính là vùng Cần Giờ - thương cảng xưa của đất Nam.
Sau sáp nhập vào TP.HCM, Vũng Tàu trở thành nơi mất khá nhiều thời gian đi lại. Từ trung tâm thành phố đi Vũng Tàu bằng đường bộ ngày thường tốn 2-3 giờ, lễ tết thì mất cả buổi. Lựa chọn qua phà Bình Khánh rồi sang Cần Giờ đến Vũng Tàu bằng phà cũng tốn chừng ấy thời gian. Một cây cầu vượt biển nối hai vùng vẫn là giấc mơ bao năm qua.
Kỹ sư Vũ Đức Thắng nhận định: "Trước sáp nhập, tiềm năng của Vũng Tàu chưa được khai thác hết, còn Cần Giờ thì ngủ quên suốt nhiều thập kỷ".
Từ ngày 1-7, sau sáp nhập địa giới hành chính, toàn dải vùng vịnh Gành Rái được kết nối, một bức tranh cửa biển mới của TP.HCM đang dần hiện ra, đô thị - cảng biển - sinh thái giao hòa cùng một nhịp phát triển. Từ đây TP.HCM có điều kiện để thiết kế tổng thể, phù hợp với tầm nhìn.
Đường sắt Bến Thành - Cần Giờ được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới đặc biệt là kinh tế biển cho TP.HCM, khu vực Đông Nam Bộ - Ảnh: CHÂU TUẤN
Chứng kiến công trường, KTS Khương Văn Mười - nguyên Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP.HCM nhớ lại buổi đầu sau ngày đất nước thống nhất, ông từng cùng Thủ tướng Võ Văn Kiệt khảo sát vùng đất này.
Khi đó Cần Giờ chỉ là bãi sình lầy hoang vu, đi bộ cả kilomet ra biển mà chân vẫn lún trong bùn cát, người dân phải đào hố lọc nước mặn hoặc chở nước ngọt từ Vũng Tàu bằng sà lan. Ý tưởng quy hoạch một khu lấn biển đã được ấp ủ từ thời ấy - nhưng phải đến hôm nay mới thật sự thành hình.
"Nhiều đô thị trên thế giới phát triển hướng ra biển, và TP.HCM cũng đang lấy Cần Giờ làm bàn đạp. Khi đô thị lấn biển vận hành, lượng người có thu nhập từ cao đến rất cao từ khắp thế giới sẽ về đây sinh sống, làm việc, du lịch, nghỉ dưỡng, mua sắm, thúc đẩy GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) của thành phố tăng trưởng theo. Lúc đó, người dân Cần Giờ không cần phải rời quê hương vẫn có thể làm giàu", ông Mười nói.
PGS.TS Phạm Văn Song, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Miền Đông, chuyên gia về thủy lợi và phát triển bền vững, nhìn nhận: "Trong lịch sử dân tộc, Việt Nam đã có truyền thống lấn biển lâu đời, từ thời cụ Nguyễn Công Trứ mở đất Tiền Hải (Thái Bình), Ninh Bình.
Và dự án lấn biển Cần Giờ là sự tiếp nối tinh thần ấy bằng kỹ thuật hiện đại. Tham quan công trường, tôi thực sự ngạc nhiên trước tốc độ thi công nhanh đến mức có thể xem là kỷ lục. Dự án lấn biển cùng các công trình sẽ đưa Cần Giờ sẽ trở thành trung tâm hạ tầng mới, tạo động lực tăng trưởng kinh tế cho TP.HCM và cả đất nước", ông Song nói.
Sau hợp nhất với Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, TP.HCM sẽ đầu tư để đưa cụm cảng Cái Mép - Thị Vải trở thành một những trung tâm cảng biển thế giới - Ảnh: A LỘC
Trước hết phải nhắc đến đường sắt đô thị tốc độ cao Bến Thành – Cần Giờ với 350km/h. Dự án do VinSpeed triển khai sẽ đưa người dân từ trung tâm Bến Thành đến Cần Giờ chỉ trong khoảng 20 phút, mở ra khả năng "du lịch buổi chiều, về nhà buổi tối".
Trong tầm nhìn dài hạn, tuyến đường sắt này có thể kéo dài đến Vũng Tàu và nối lên Bình Dương cũ, hình thành mạng lưới dài hơn 120km, tạo lợi thế lớn để thu hút hành khách và thúc đẩy đi lại toàn vùng.
Cũng trong năm 2025, TP.HCM đã giao Vingroup nghiên cứu dự án đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu, rút ngắn thời gian kết nối hai khu vực chỉ còn khoảng 10 phút. Tuyến vượt biển này không chỉ là dấu gạch nối quan trọng trong hành trình liên kết dải ven biển TP.HCM với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, mà còn giúp tiếp cận Cần Giờ từ khắp nơi trở nên thuận tiện hơn bao giờ hết.
