Ngoài khách hàng sử dụng điện lớn, TP.HCM đề xuất mở rộng đối tượng mua bán điện trực tiếp với khách hàng sử dụng điện tại khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Sở Công Thương lấy ý kiến trong dự thảo nghị quyết của HĐND TP.HCM về quy định mở rộng đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện.
Áp lực "xanh hóa" ngay sát sườn
Là đầu tàu kinh tế và công nghiệp của cả nước, TP.HCM quy tụ hàng loạt khu chức năng với nhu cầu sử dụng điện lớn, ổn định.
Để hàng hóa có thể bước chân vào các thị trường xuất khẩu toàn cầu, "tấm vé" quyết định hiện nay của doanh nghiệp là quy trình sản xuất phải sử dụng năng lượng sạch nhằm đáp ứng tiêu chuẩn của chuỗi cung ứng và các cam kết phát triển bền vững.
Trước nhu cầu này, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đã được Chính phủ đặt nền móng từ Nghị định 57/2025/NĐ-CP (bổ sung tại Nghị định số 243/2026/NĐ-CP). Cơ chế này cho phép bên mua ký hợp đồng trực tiếp với nhà phát điện năng lượng tái tạo.
Tuy nhiên, thực tế triển khai tại TP.HCM lại bộc lộ vướng mắc khi quy định hiện hành chỉ giới hạn áp dụng giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và nhóm "khách hàng sử dụng điện lớn".
Quy định này vô tình tạo rào cản với hàng ngàn nhà máy quy mô vừa và nhỏ nằm trong các khu chức năng, khu công nghiệp. Dù khát điện xanh để đáp ứng yêu cầu của đối tác quốc tế, họ vẫn chưa thể tiếp cận dòng điện sạch trực tiếp do không đủ điều kiện xếp vào nhóm "khách hàng lớn".
Mở đầu mua, bổ sung đầu bán
Để giải quyết nút thắt thực tế này dựa trên việc cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị, dự thảo nghị quyết của HĐND TP.HCM đã đề xuất nới rộng đối tượng tham gia ở cả hai đầu giao dịch.
Ở bên mua, ngoài khách hàng lớn theo Thông tư số 29/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương, TP.HCM đề xuất mở rộng cửa cho khách hàng sử dụng điện tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, cụm công nghiệp và khu công nghệ cao. Các khu chức năng đặc thù khác như khu công nghệ số tập trung hay khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cũng được đưa vào danh sách thụ hưởng.
Ở bên bán, dự thảo đề xuất một lối mở mới: bổ sung thêm đơn vị phát điện từ nhà máy nhiệt điện sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) bên cạnh nguồn năng lượng tái tạo hiện hữu. Việc đưa nguồn LNG vào nhằm đa dạng hóa nguồn cung điện sạch, bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh thành phố đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các nguồn phát thải thấp.
Mặc dù mang tính đột phá về đối tượng, dự thảo khẳng định việc mở rộng không tạo ra cơ chế riêng biệt hay làm thay đổi chính sách cơ bản của Nhà nước về điện lực. Quy định mới không sửa đổi điều kiện tham gia thị trường điện, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể hay cơ chế quản lý nhà nước đã được quy định trong Luật Điện lực.
Cụ thể, các đơn vị phát điện mới (như điện LNG) khi tham gia mua bán trực tiếp qua lưới điện kết nối riêng phải tuân thủ nghiêm ngặt mọi tiêu chuẩn kỹ thuật, trình tự pháp lý và chế độ báo cáo như quy định chung. Ở phía ngược lại, các doanh nghiệp mua điện trong khu công nghiệp cũng phải chịu trách nhiệm và nghĩa vụ báo cáo sòng phẳng tương tự một khách hàng lớn.
Bên cạnh đó, dự thảo quy định rõ trách nhiệm tuân thủ, phối hợp đồng bộ của các đơn vị truyền tải điện, Tổng công ty Điện lực, Công ty Điện lực và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nhằm giảm thiểu rủi ro pháp lý.
