So sánh điều kiện về thu nhập mua nhà ở xã hội áp dụng chung trên cả nước và đề xuất mới tại TP.HCM với mức thu nhập đạt điều kiện là 60 triệu đồng/tháng - Đồ họa: CÔNG TRIỆU
Một số chuyên gia cho rằng đây là bước đi sát thực tế, số khác lại lo ngại chính sách sẽ bị biến tướng, khiến người thu nhập thấp thật sự bị "văng" khỏi cuộc đua.
Thu nhập 60 triệu đồng/tháng là sát thực tế đặc thù của đô thị lớn?
Như Báo điện tử Tuổi Trẻ đã thông tin, Sở Xây dựng vừa có tờ trình gửi UBND TP.HCM về việc điều chỉnh hệ số thu nhập điều kiện mua nhà ở xã hội. Theo đó mức trần thu nhập thực nhận hằng tháng được đề xuất nâng lên 30 triệu đồng với người độc thân và 60 triệu đồng/tháng với cặp vợ chồng.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), khẳng định đề xuất này hoàn toàn có cơ sở pháp lý và thực tiễn. Theo ông Châu, thu nhập bình quân đầu người tại TP.HCM năm 2025 ước đạt hơn 8 triệu đồng/tháng, cao gấp 1,36 lần trung bình cả nước.
"Việc tăng lương cơ sở khiến nhiều cán bộ, công chức có thâm niên trên 15 năm đã đạt mức thu nhập xấp xỉ 25 triệu đồng/tháng. Nếu giữ ngưỡng cũ, họ vô tình bị loại khỏi đối tượng thụ hưởng dù vẫn rất khó khăn trong việc sở hữu nhà tại đô thị đặc thù như TP.HCM", ông Châu phân tích.
Đó cũng là quan điểm của ông Nguyễn Duy Thành, chuyên gia kinh tế, Chủ tịch hội đồng quản trị Công ty Quản lý Global Home, khi trao đổi cùng Báo điện tử Tuổi Trẻ.
Ông Thành cho rằng với lãi vay hiện nay, mỗi tháng người mua nhà phải chi trả hơn 10 triệu đồng cả gốc lẫn lãi. Từ đó rất nhiều hộ gia đình có mức thu nhập khoảng trên dưới 35 triệu đồng/tháng ngần ngại trong việc mua nhà ở xã hội.
"Vì thực tế nếu thu nhập quá thấp, sau khi trả tiền ngân hàng họ sẽ không còn đủ tiền trang trải cuộc sống cơ bản và lo cho con cái học hành. Trong khi con số 60 triệu đồng/tháng giúp đảm bảo khả năng tài chính bền vững cho một hộ gia đình", ông Thành nhận định.
Nhiều người lo ngại việc nâng trần thu nhập sẽ khiến đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội nới rộng, trong khi nhà ở xã hội vốn được thực hiện để hướng đến người thu nhập thấp - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Lo ngại biến tướng "nhà ở xã hội giá 3 tỉ đồng"
Ông Trần Khánh Quang, Giám đốc Công ty CP đầu tư bất động sản Việt An Hòa, lại bày tỏ sự băn khoăn về tính hợp lý của con số 60 triệu đồng.
Theo ông Quang, bản chất nhà ở xã hội là dành cho những người chưa đủ thu nhập để mua nhà giá rẻ thương mại. Mà cụ thể ở đây gồm người thu nhập thấp, công nhân, người lao động, cán bộ, công chức và viên chức.
Ông Quang thực hiện một phép tính thông thường người dân trích khoảng 30% thu nhập để trả góp căn nhà đầu tiên. Với thu nhập 60 triệu, một cặp vợ chồng có thể trả khoảng 20 triệu/tháng, khoản này đủ khả năng vay khoảng 2 tỉ đồng.
"Nếu khoản vay chiếm 70% giá trị, căn nhà ở xã hội đó phải có giá khoảng 3 tỉ đồng. Đây là con số rất vô lý đối với loại hình nhà ở xã hội, những người có thu nhập này cũng không còn được xem là người thu nhập thấp nữa", ông Quang thẳng thắn.
Cũng theo ông Quang, sai lầm hiện nay là tập trung mở rộng đối tượng (tăng cầu) trong khi nguồn cung đang cực kỳ hạn hẹp. Việc này vô tình tạo ra sự cạnh tranh không công bằng, khi người có thu nhập cao hơn thường có hồ sơ vay vốn "đẹp" hơn, dễ dàng giành suất của người nghèo thực sự.
Cần "bộ lọc" thông minh hơn
Để giải quyết bài toán mâu thuẫn này, các chuyên gia đề xuất cần có những "bộ lọc" thông minh hơn, thay vì chỉ nhìn vào con số thu nhập.
Nhiều chuyên gia, lãnh đạo doanh nghiệp đều có chung ý kiến cần phải tổ chức đồng bộ nhiều giải pháp, chính sách và ưu đãi, hỗ trợ để nguồn cung nhà ở xã hội thực sự bùng nổ. Chính việc này mới là yếu tố tiên quyết giải quyết triệt để các vấn đề xoay quanh câu chuyện nhà ở xã hội.
Cùng đó, ông Nguyễn Duy Thành đề xuất phân chia nhóm thu nhập (dưới 30 triệu/tháng, 45 và 60 triệu/tháng) để chấm điểm ưu tiên. Những người thuộc nhóm yếu thế, phụ nữ đơn thân hoặc thu nhập thấp nhất phải được xét duyệt trước trong các đợt làm hồ sơ mua nhà ở xã hội nhưng đi kèm cân nhắc về vị trí, chất lượng công trình bởi đây là các yếu tố "khống chế" giá nhà.
Cùng đó, ông Trần Khánh Quang nhấn mạnh nhà ở xã hội nên tồn tại chủ yếu dưới hình thức cho thuê dài hạn (50 - 70 năm) với mức giá phù hợp. Điều này giúp người lao động an cư mà không bị áp lực nợ nần quá lớn. Cùng đó ông kiến nghị cần bổ sung hành lang pháp lý riêng cho mô hình nhà ở xã hội cho thuê, nhà ở thương mại giá phù hợp cho thuê để thu hút doanh nghiệp.
