Bánh khoái nhân cá kình thơm ngon hấp dẫn
Món ăn dân dã với cá kình nguyên con, chén nước mắm cay nồng và hương vị khó quên đã trở thành nét riêng của ẩm thực xứ Huế.
Mùa cá kình về trên phá Tam Giang
Cứ từ khoảng tháng 5 đến hết mùa hè, vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai ở TP Huế lại bước vào mùa cá kình. Trên mặt phá mênh mang nước lợ, những chiếc ghe nhỏ bắt đầu tấp nập từ lúc tinh mơ. Ngư dân tất bật gỡ cá, phân loại rồi mang lên chợ bán cho thương lái và các quán ăn quanh làng Chuồn.
Làng Chuồn nằm ở vùng An Truyền, nay thuộc phường Mỹ Thượng, TP Huế, cách trung tâm thành phố khoảng 10 - 12km.
Đây là vùng quê nổi tiếng nằm ven đầm Chuồn, một nhánh đẹp của phá Tam Giang. Không chỉ nổi tiếng với rượu làng Chuồn hay bánh tét làng Chuồn, nơi đây còn được nhiều người biết đến bởi món bánh khoái cá kình dân dã mà hấp dẫn.
Cá kình là loài cá nước lợ đặc trưng của phá Tam Giang. Cá nhỏ, thân dẹt, da ánh đen bạc khi còn tươi. Dù kích thước không lớn nhưng thịt cá rất thơm, béo và xương mềm.
Người dân vùng phá từ lâu đã xem đây là một trong những loại cá ngon nhất của mùa hè.
Ngày trước, cá kình từng được dùng để tiến vua, nên trong ẩm thực Huế loài cá này luôn có vị trí đặc biệt. Người dân có thể dùng cá để nấu cháo, nấu canh chua hay kho nghệ. Nhưng độc đáo và nổi tiếng nhất vẫn là bánh khoái cá kình làng Chuồn.
Khác với bánh xèo ở nhiều nơi, bánh khoái cá kình mang hương vị rất riêng. Chính sự mộc mạc và cách chế biến lạ miệng đã khiến món ăn này trở thành đặc sản khó quên của xứ Huế.
Bình minh trên đầm phá Tam Giang
Độc đáo từ nguyên liệu đến cách làm
Muốn có chiếc bánh ngon, trước hết phải chọn được cá thật tươi. Người dân làng Chuồn thường đi mua cá từ sáng sớm ở bến đầm. Cá vừa đánh bắt lên còn ánh màu nâu đen ở lớp da và thân săn chắc. Nếu để lâu, da cá chuyển bạc trắng hoặc ngả vàng thì thịt sẽ không còn ngon.
Nguyên liệu làm bánh nhìn đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự kỹ lưỡng. Bột được xay từ gạo địa phương. Gạo vo sạch, ngâm nước rồi xay bằng cối đá để giữ độ thơm. Khi pha bột phải vừa tay. Bột loãng quá bánh sẽ mềm. Đặc quá bánh lại cứng.
Người làm bánh thường cho thêm chút nghệ để tạo màu vàng đẹp mắt. Một ít hành lá, tiêu và gia vị được nêm vừa đủ để tăng hương thơm.
Ngày trước, bánh khoái cá kình được đổ hoàn toàn bằng lò than. Đến nay nhiều nơi đã dùng bếp gas cho tiện lợi. Tuy vậy nhiều người vẫn thích bánh làm bằng than củi vì lớp bánh giòn lâu và thơm hơn.
Khi chảo nóng, người làm quét một lớp dầu phộng hoặc mỡ heo rồi nhanh tay đổ bột vào chảo. Tiếng "xèo" vang lên cũng là lúc cá kình được đặt nguyên con lên mặt bánh. Có quán cho một con, có quán hai hoặc ba con tùy kích cỡ.
Bánh khoái cá kình là đặc sản của vùng đầm Chuồn thuộc đầm phá Tam Giang.
Điều đặc biệt là cá được để nguyên con chứ không gỡ thịt. Chính cách chế biến này khiến nhiều du khách lần đầu nhìn thấy khá bất ngờ. Nhưng khi ăn mới cảm nhận được cái ngon rất riêng của món bánh. Xương cá mềm, thịt ngọt, phần ruột béo nhẹ và hơi đăng đắng tạo nên hương vị khó lẫn.
Người đúc (đổ) bánh phải canh lửa đều tay để bánh vàng giòn nhưng không cháy. Chỉ vài phút sau, chiếc bánh nóng hổi đã dậy lên mùi thơm của cá tươi, bột gạo và dầu phộng.
Tại chợ làng Chuồn, du khách có thể mua cá kình ưng ý và nhờ các O đúc bánh "gia công", giá cả cũng phải chăng, rất là thú vị.
Cá kình phá Tam Giang còn tươi sống vừa đánh bắt
Cái ngon "nhức răng" của xứ Huế
Bánh khoái cá kình ngon nhất khi ăn nóng. Bánh thường được ăn kèm rau sống như xà lách, rau thơm, cải non, giá sống và bắp chuối thái mỏng.
Tuy nhiên linh hồn của món ăn lại nằm ở chén nước mắm cay nồng. Nhiều quán ở làng Chuồn dùng nước mắm Thuận An nguyên chất hoặc mắm ruốc pha theo kiểu Huế. Trong chén mắm luôn có vài trái ớt hiểm đỏ au, tạo vị cay tê đầu lưỡi rất đặc trưng.
Người Huế ăn bánh khoái cá kình khá chậm rãi. Cắn một miếng bánh giòn tan, thực khách sẽ cảm nhận được vị ngọt của cá và xương, vị béo nơi ruột cá và mùi thơm của lớp bột gạo mới. Rau sống giúp món ăn bớt ngấy, còn chén nước mắm cay lại làm hương vị thêm đậm đà.
Bát bột gạo có màu vàng tươi của nghệ
Hiện nay bánh khoái cá kình ở làng Chuồn có giá khá bình dân. Mỗi phần dao động khoảng từ 20.000 - 50.000 đồng tùy quán và số lượng cá trong bánh. Vào mùa cá kình, nhiều quán quanh chợ làng Chuồn luôn đông khách từ sáng đến chiều.
Ở chợ làng Chuồn hiện vẫn còn nhiều quán bánh nổi tiếng được người dân địa phương và du khách tìm đến. Những quán nhỏ ven chợ, khói than nghi ngút cùng tiếng bánh reo trên chảo nóng đã trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi mùa hè nơi đây.
Món ăn giữ hồn vùng đầm phá
Ngày nay, bánh khoái cá kình không chỉ là món ăn quen thuộc của người dân làng Chuồn, mà còn trở thành một phần trong hành trình khám phá ẩm thực Huế của nhiều du khách.
Nhiều người tìm về làng Chuồn không chỉ để ăn bánh, mà còn để cảm nhận không khí bình yên của vùng đầm phá Tam Giang. Ngồi bên quán nhỏ ven phá, nhìn sóng nước lấp lánh trong nắng chiều, nghe tiếng ghe máy xa xa rồi thưởng thức chiếc bánh nóng giòn, đó là trải nghiệm rất riêng của vùng quê xứ Huế.
Đĩa bánh lớn với 6 bánh và 6 con cá kình cùng nước chấm
Điều đáng quý là dù cuộc sống thay đổi, người dân nơi đây vẫn giữ cách làm bánh truyền thống. Vẫn là chảo gang cũ, lò than đỏ lửa và cách đổ bánh thủ công quen thuộc. Chính sự gìn giữ ấy đã giúp bánh khoái cá kình làng Chuồn không mất đi hương vị riêng suốt bao năm qua.
Mỗi mùa cá kình về, làng Chuồn lại rộn ràng hơn thường ngày. Khách phương xa tìm đến ngày một đông. Nhưng giữa nhịp sống hiện đại, món bánh dân dã ấy vẫn giữ nguyên vẻ mộc mạc như chính con người vùng đầm phá Tam Giang.
Cá kình còn tươi
Mê ăn bánh khoái vừa rinh luôn cô vợ
Những ngày cuối tuần, nhiều người từ TP Huế vẫn chạy xe về làng Chuồn để ăn bánh rồi mua mang về làm quà cho người thân. Vừa thưởng thức bánh khoái nóng hổi, vừa ngắm đầm Chuồn yên ả trong gió chiều khiến thực khách càng thêm "say" hương vị quê nhà.
Chuyện xưa kể lại rằng, có chàng trai "xứ Quảng ra thi" vì mê món bánh khoái cá kình mà ngày nào cũng ghé chợ Chuồn, rồi đem lòng thương cô gái đúc bánh: "Thơm ngon bánh khoái cá kình / Chợ Chuồn anh nhớ mối tình đôi ta / Cầu cho mưa thuận gió hòa / Mùa màng tươi tốt anh ra cưới nàng". Từ những lần gặp gỡ bên bếp bánh thơm lừng, họ nên duyên vợ chồng, để anh vừa có người vợ đẹp ven đầm, vừa được ăn "bánh khoái" mỗi ngày.
Nếu có dịp đến Huế vào mùa hè, hãy thử một lần ghé làng Chuồn để ăn bánh khoái cá kình. Có thể chỉ sau một lần thưởng thức, bạn sẽ hiểu vì sao món ăn ấy lại khiến nhiều người thương nhớ đến vậy.
