Cơ hội ngắm nhìn sao Thủy cực đẹp trong tháng 8 - Ảnh: LETHBRIDGE
Từ đầu đến cuối tháng 8, người yêu thiên văn tại Việt Nam có thể theo dõi nhiều hiện tượng bằng mắt thường nếu thời tiết thuận lợi.
Sao Thủy xuất hiện trước bình minh
Mở đầu chuỗi hiện tượng thiên văn trong tháng 8, rạng sáng 2-8, sao Thủy sẽ đạt ly giác cực đại về phía tây - thời điểm hành tinh này có khoảng cách góc lớn nhất với Mặt trời khi quan sát từ Trái đất trong lần xuất hiện này.
Đây cũng là một trong những cơ hội thuận lợi nhất để quan sát sao Thủy, khi hành tinh nhỏ nhất Hệ Mặt trời xuất hiện thấp trên bầu trời phía đông trước lúc bình minh.
Do luôn nằm gần Mặt trời trên bầu trời, sao Thủy thường bị ánh sáng ban mai lấn át và khá khó quan sát. Người yêu thiên văn nên chọn địa điểm có đường chân trời phía đông thông thoáng, ít nhà cao tầng hoặc cây cối che khuất, đồng thời bắt đầu quan sát khi trời còn tối.
Các chuyên gia cũng lưu ý không hướng ống nhòm hoặc kính thiên văn về phía Mặt trời sau khi trời sáng, vì có thể gây tổn thương mắt nghiêm trọng.
Ly giác cực đại không có nghĩa sao Thủy ở xa Mặt trời nhất trong không gian, mà chỉ là thời điểm khoảng cách góc biểu kiến giữa hai thiên thể đạt lớn nhất khi nhìn từ Trái đất. Vì vậy, sao Thủy vẫn có thể được quan sát trong vài buổi sáng trước và sau ngày 2-8, chứ không chỉ xuất hiện trong đúng một ngày.
Đêm không trăng chờ mưa sao băng Perseids
Sao băng Perseids đáng chờ đợi trên bầu trời thiên văn tháng 8 này - Ảnh: ABC NEWS
Tâm điểm của bầu trời tháng 8 là mưa sao băng Perseids, dự kiến đạt cực đại vào sáng 13-8. Do thời điểm cực đại rơi vào ban ngày tại Việt Nam, khoảng quan sát phù hợp nhất là từ đêm 12 đến trước bình minh ngày 13-8, đặc biệt sau nửa đêm.
Điều kiện năm nay được đánh giá đặc biệt thuận lợi khi Mặt trăng bước vào pha trăng mới đúng thời gian Perseids hoạt động mạnh. Bầu trời gần như không bị ánh trăng làm sáng, giúp các vệt sao băng mờ dễ xuất hiện hơn.
Trong điều kiện lý tưởng, Perseids có thể đạt tần suất khoảng 100 vệt mỗi giờ, nhưng số lượng quan sát thực tế tại Việt Nam thường thấp hơn do mây, ô nhiễm ánh sáng và vị trí của điểm phát sao băng.
Perseids hình thành khi Trái đất đi qua dòng bụi do sao chổi 109P/Swift-Tuttle để lại. Các hạt vật chất lao vào khí quyển với vận tốc gần 60 km/giây, bị nung nóng và tạo nên những vệt sáng vụt qua nền trời.
Tên gọi Perseids bắt nguồn từ việc các vệt sao băng dường như tỏa ra gần chòm sao Anh Tiên.
Người xem không cần kính thiên văn hay ống nhòm vì các thiết bị này làm thu hẹp trường nhìn. Cách quan sát hiệu quả nhất là tới nơi xa ánh đèn đô thị, chọn khoảng trời rộng, hạn chế nhìn điện thoại và để mắt thích nghi với bóng tối trong khoảng 20-30 phút.
Sao Kim rực sáng sau hoàng hôn
Đến ngày 15-8, sao Kim đạt ly giác cực đại về phía đông, nằm cách Mặt trời gần 46 độ trên bầu trời.
Nhờ vị trí này, hành tinh sẽ xuất hiện lâu hơn sau hoàng hôn và trở thành điểm sáng nổi bật ở hướng tây.
Sao Kim thường được gọi là "Sao Hôm" khi hiện diện vào buổi tối. Với độ sáng vượt xa phần lớn các ngôi sao, người dân vẫn có thể nhận ra hành tinh bằng mắt thường tại khu vực đô thị nếu trời quang.
Dù vậy, đây chưa phải thời điểm sao Kim đạt độ sáng lớn nhất trong năm, ly giác cực đại và độ sáng cực đại là hai mốc thiên văn khác nhau.
Chiều tối 16-8 còn có một khung cảnh đáng chú ý khi Mặt trăng lưỡi liềm xuất hiện gần sao Kim.
Hai thiên thể sáng nằm gần nhau trên bầu trời có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc quan sát và chụp ảnh, kể cả bằng điện thoại nếu chân trời phía tây ít mây.
Trăng Cá Tầm khép lại chuỗi thiên văn tháng 8
Trăng tròn sẽ khép lại loạt sự kiện thiên văn sôi động trong tháng 8 dương lịch - Ảnh: LIVE SCIENCE
Ngày 28-8, Mặt trăng bước vào pha trăng tròn, thường được gọi là "Trăng Cá Tầm". Tên gọi bắt nguồn từ truyền thống của một số cộng đồng bản địa Bắc Mỹ, gắn với thời điểm cá tầm xuất hiện nhiều và thuận lợi cho việc đánh bắt.
"Trăng Cá Tầm" không phải một hiện tượng khiến Mặt trăng đổi màu, sáng hơn hoặc lớn bất thường. Đây chủ yếu là tên văn hóa dành cho kỳ trăng tròn tháng 8.
Người dân Việt Nam có thể ngắm Mặt trăng gần tròn vào tối 27 và 28-8, trong đó thời điểm trăng vừa mọc gần đường chân trời thường thuận lợi để chụp ảnh cùng nhà cửa, cây cối hoặc cảnh quan đô thị.
Ánh trăng mạnh cuối tháng sẽ làm các thiên thể mờ như tinh vân và thiên hà khó quan sát hơn. Tuy nhiên, đây lại là dịp phù hợp để ngắm các vùng sáng tối trên bề mặt Mặt trăng bằng mắt thường, ống nhòm hoặc kính thiên văn nhỏ.
