Tại họp báo kinh tế - xã hội chiều 21/5, Sở Xây dựng TPHCM thông tin về kết quả thực hiện Quyết định 32 liên quan đến thu phí sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè, đồng thời nêu định hướng quản lý, khai thác vỉa hè phục vụ mục đích kinh doanh trong thời gian tới.
Theo Sở Xây dựng, TPHCM đang áp dụng khung pháp lý mới trong quản lý, sử dụng vỉa hè, đồng thời kiến nghị Trung ương phân cấp, trao thêm thẩm quyền để địa phương ban hành các quy định phù hợp với thực tế đô thị đặc thù.
Đáng chú ý, Quyết định 32/2023/QĐ-UBND - căn cứ pháp lý cho việc thu phí sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè hơn hai năm qua - đã chính thức hết hiệu lực từ tháng 11/2025.
Năm 2024, TPHCM từng áp dụng quy định cho phép thu phí sử dụng tạm một phần vỉa hè và lòng đường một số phường trung tâm. Ảnh: Tuấn Kiệt
Những mặt tích cực và hạn chế
Theo Sở Xây dựng, Quyết định 32 bị bãi bỏ do không còn phù hợp với quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và Nghị định 165/2024/NĐ-CP – hai văn bản pháp lý quan trọng được ban hành trong giai đoạn 2024-2025. Dù vậy, sau hơn hai năm triển khai, chính sách thu phí sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè vẫn ghi nhận nhiều kết quả tích cực.
Cụ thể, việc thu phí góp phần tạo sự đồng thuận trong người dân, giúp ổn định tâm lý đối với hoạt động sử dụng lòng đường, vỉa hè đúng quy định. Nhiều khu vực ghi nhận chuyển biến rõ nét về trật tự an toàn giao thông, mỹ quan đô thị và vệ sinh môi trường.
Bên cạnh đó, chính sách cũng từng bước tác động đến nhận thức, ý thức chấp hành và hành vi của các tổ chức, cá nhân liên quan – yếu tố được đánh giá là khó đạt được nếu chỉ áp dụng các biện pháp hành chính đơn thuần.
Tuy nhiên, Sở Xây dựng cho rằng quá trình thực hiện vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Việc triển khai giữa các địa phương thiếu đồng bộ, chủ yếu tập trung tại các khu vực vỉa hè do cấp quận, huyện (cũ) quản lý.
Tình trạng lấn chiếm lòng đường, hè phố để kinh doanh, buôn bán vẫn diễn ra ở nhiều nơi, gây khó khăn cho người đi bộ. Ngoài ra, hạ tầng kỹ thuật của nhiều ngành còn được bố trí thiếu thống nhất, chưa bảo đảm tính khoa học trên cùng một tuyến đường.
Tình trạng lấn chiếm vỉa hè vẫn diễn ra ở nhiều tuyến đường trung tâm TPHCM. Ảnh: Phước Sáng
Cần phân cấp, trao thêm thẩm quyền cho địa phương
Kể từ khi Quyết định 32 hết hiệu lực, việc quản lý, sử dụng lòng đường, vỉa hè tại TPHCM được thực hiện theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và Nghị định 165/2024/NĐ-CP. Theo quy định hiện hành, các trường hợp được phép sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè thuộc diện thu phí theo nghị quyết của HĐND cấp tỉnh phải thực hiện nghĩa vụ tài chính với cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền.
Đối với các trường hợp sử dụng không đúng quy định, như kinh doanh, buôn bán trái phép hoặc không hoàn trả hiện trạng sau khi hết thời hạn được cấp phép, cơ quan chức năng sẽ xử lý theo quy định.
Hiện nay, việc thu phí vẫn được thực hiện theo các nghị quyết do HĐND TPHCM (cũ) và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) ban hành, được xem là giải pháp tạm thời trong lúc chờ hoàn thiện khung chính sách mới.
Trước thực tế công tác quản lý còn nhiều vướng mắc, Sở Xây dựng TPHCM đã kiến nghị Bộ Xây dựng rà soát, đề xuất điều chỉnh Nghị định 165/2024/NĐ-CP theo hướng phân cấp, trao thêm thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh trong việc quy định sử dụng lòng đường, vỉa hè vào các mục đích ngoài giao thông.
Theo Sở Xây dựng, việc này sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong quản lý, khai thác vỉa hè phù hợp với đặc thù của đô thị lớn như TPHCM, vừa đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân, vừa bảo đảm trật tự an toàn giao thông và mỹ quan đô thị.
Song song đó, Sở cũng đang rà soát để đề xuất UBND và HĐND TPHCM ban hành mức thu phí thống nhất trên toàn địa bàn, khắc phục tình trạng mỗi địa phương áp dụng một mức như thời gian qua.
