Quốc hội thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi), bệnh viện tự quyết định mua sắm thuốc

Luật Đấu thầu (sửa đổi) vừa thông qua có nhiều quy định siết chặt nhằm chống thông thầu; đồng thời trao quyền tự quyết định hoạt động mua sắm, đấu thầu trên cơ sở bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả.
Quốc hội thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi), bệnh viện tự quyết định mua sắm thuốc - Ảnh 2.

Toàn cảnh phiên họp - Ảnh: QUỐC HỘI

Chiều 21-11, với 487/489 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Luật Đấu thầu (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1-3-2027; riêng quy định cho phép trạm y tế cấp xã mua thuốc, vật tư, thiết bị y tế theo kết quả lựa chọn nhà thầu đang có hiệu lực của cơ sở y tế công lập khác áp dụng từ ngày 1-7-2027.

Bịt kẽ hở thông thầu, cấm "vừa đá bóng vừa thổi còi"

Luật mới dành một điều quy định chi tiết 9 nhóm hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động đấu thầu.

Đối với hành vi thông thầu, luật cấm triệt để việc dàn xếp, thỏa thuận, ép buộc các bên chuẩn bị hoặc rút hồ sơ để tạo điều kiện cho một bên trúng thầu; cấm nhà thầu có năng lực nhưng cố ý không cung cấp tài liệu chứng minh, đối chiếu nhằm "nhường" thầu.

Đáng chú ý, hành vi dàn xếp nâng khống giá gói thầu, dự toán ngay từ khâu lập giá cũng bị đưa vào diện nghiêm cấm.

Để bảo đảm công bằng, minh bạch, luật siết chặt quy định chống xung đột lợi ích: cấm cá nhân, tổ chức lập đồng thời thẩm định hồ sơ mời thầu, hoặc đánh giá đồng thời thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu.

Nhà thầu tư vấn lập dự toán, thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công, lập hồ sơ mời thầu hay giám sát không được tham gia đấu thầu, trúng thầu chính gói thầu đó; tư vấn giám sát không được đồng thời thực hiện tư vấn kiểm định.

Quốc hội thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi), bệnh viện tự quyết định mua sắm thuốc - Ảnh 3.

Các đại biểu dự phiên họp - Ảnh: QUỐC HỘI

Luật cũng nghiêm cấm cài cắm nhãn hiệu, xuất xứ hàng hóa trái quy định, chia nhỏ dự án để chỉ định thầu, tiết lộ thông tin mật hoặc giao toàn bộ công việc của gói thầu cho nhà thầu phụ.

Khi phát hiện vi phạm, người có thẩm quyền được đình chỉ cuộc thầu, không công nhận kết quả hoặc hủy thầu, buộc bên vi phạm đền bù chi phí. 

Tổ chức, cá nhân vi phạm sẽ bị khóa tài khoản trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và cấm tham gia đấu thầu từ 6 tháng đến 5 năm.

Hoạt động đấu thầu cũng được giám sát thường xuyên trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia thông qua phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro và cảnh báo dấu hiệu bất thường.

Mở rộng quyền tự chủ, tạo hành lang an toàn cho người quản lý

Quốc hội thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi), bệnh viện tự quyết định mua sắm thuốc - Ảnh 4.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn - Ảnh: QUỐC HỘI

Bên cạnh việc siết kỷ cương, Luật Đấu thầu (sửa đổi) đề cao nguyên tắc bảo đảm quyền tự chủ, tự quyết định gắn với trách nhiệm giải trình, đồng thời phân định rạch ròi chức năng quản lý nhà nước với trách nhiệm của người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu.

Theo đó, nhiều trường hợp được trao quyền tự quyết định hoạt động mua sắm, đấu thầu trên cơ sở bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả.

Cụ thể gồm: các gói thầu không sử dụng ngân sách nhà nước của doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên, cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp công lập; kinh phí khoán chi của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trong lĩnh vực y tế, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được tự quyết định việc mua sắm thuốc, thiết bị y tế để bán lẻ tại nhà thuốc trong khuôn viên bệnh viện và mua vắc xin tiêm chủng dịch vụ.

Luật cũng luật hóa cơ chế lựa chọn nhà thầu cung cấp hóa chất, vật tư xét nghiệm kèm yêu cầu nhà thầu chuyển giao quyền sử dụng thiết bị y tế, hoặc lựa chọn nhà thầu theo số lượng dịch vụ kỹ thuật với thời hạn tối đa 5 năm.

Ngoài ra, luật trao quyền chủ động cho chủ đầu tư và người có thẩm quyền trong việc quyết định xử lý các tình huống phát sinh chưa được quy định cụ thể nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án.

Luật Ngân sách nhà nước được thông qua, hợp nhất quản lý đầu tư công, đẩy mạnh phân cấp nguồn thu

Cùng ngày, Quốc hội thông qua Luật Ngân sách nhà nước gồm 11 chương, 103 điều.

Đạo luật tạo bước ngoặt khi hợp nhất toàn diện quy định về quản lý ngân sách nhà nước và hoạt động đầu tư công trong cùng một văn bản, thay thế đồng thời Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và Luật Đầu tư công năm 2024.

Luật xác định hệ thống ngân sách nhà nước gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương (bao gồm ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã), bảo đảm ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo và tăng tính chủ động cho địa phương.

Quốc hội thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi), siết chặt quy định chống thông thầu, bệnh viện tự quyết định mua sắm thuốc - Ảnh 1.

Các đại biểu dự phiên họp - Ảnh: QUỐC HỘI

Về phân chia nguồn thu, ngân sách địa phương được hưởng 80% tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với địa phương tự cân đối ngân sách và 85% đối với địa phương nhận bổ sung cân đối từ Tung ương.

Đối với nguồn thu mới từ khai thác quỹ đất khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), địa phương được hưởng 100% đối với đường sắt địa phương và chia sẻ tỉ lệ 50% - 50% với Trung ương đối với đường sắt quốc gia. Thuế giá trị gia tăng (sau hoàn thuế) được phân chia 70% cho ngân sách Trung ương và 30% cho ngân sách các địa phương.

Nhằm khơi thông nguồn lực và đẩy nhanh tiến độ giải ngân, luật cắt giảm thủ tục quyết định chủ trương đầu tư đối với nhiều loại hình dự án gồm: dự án nhóm C, dự án đầu tư công khẩn cấp, dự án đầu tư công đặc biệt, dự án sử dụng vốn ODA không hoàn lại và dự án đường sắt địa phương theo mô hình TOD đã nằm trong quy hoạch được phê duyệt.

Luật cũng phân cấp thẩm quyền cho Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư dự án nhà máy điện hạt nhân.

Cùng với cơ chế thông thoáng, luật siết chặt kỷ luật tài chính khi quy định thời gian bố trí vốn thực hiện dự án tối đa không quá 6 năm với dự án nhóm A, 4 năm với dự án nhóm B và 3 năm với dự án nhóm C.

Luật nghiêm cấm yêu cầu tổ chức, cá nhân tự bỏ vốn khi dự án chưa được quyết định chủ trương đầu tư hoặc triển khai dự án chưa được giao kế hoạch vốn gây nợ đọng xây dựng cơ bản.

Đọc tiếp Về trang Chủ đề