Nhiều doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất, tiêu thụ lúa thơm ST25 tại miền Tây - Ảnh: KHẮC TÂM
Doanh nghiệp đang xuất khẩu gạo đề nghị cân nhắc, trong khi những doanh nghiệp chưa trực tiếp xuất khẩu khen hợp lý.
Nên coi gạo như các nông sản khác, tăng đầu ra cho hạt gạo
Chiều 3-5, ông Vũ Ngọc Đỉnh - Tổng giám đốc Tập đoàn Techpal - cho biết việc Bộ Tài chính đang dự thảo đề xuất bỏ giấy phép kinh doanh xuất khẩu gạo là vô cùng cấp thiết. Theo ông, hiện số lượng đơn vị đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo không nhiều, dẫn đến việc bao tiêu tập trung.
"Do ít doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, trong khi thương lái phần lớn gom thu mua lúa gạo cho các đầu mối này nên không có tính cạnh tranh cao, dẫn đến khả năng chèn ép giá người nông dân trồng lúa", ông Đĩnh nhận định.
Ông Đỉnh đề xuất, những doanh nghiệp làm gạo thương phẩm giá trị cao, sản lượng không nhất thiết phải quá lớn. Ngoài ra cũng không cần phải đầu tư đủ nhà xưởng, kho bãi, máy móc…
"Hiện Techpal đang tiên phong làm theo các tiêu chuẩn quốc tế Global Gap, BRC, ISO... sử dụng các giống lúa cao cấp như ST25, truy suất nguồn gốc rõ ràng. Tuy số lượng không cần lớn, chúng tôi vẫn tạo ra sản phẩm có trị giá khác biệt, nâng giá trị hạt gạo Việt", ông Đĩnh thông tin.
Ông kiến nghị cần tạo thị trường cạnh tranh lành mạnh, hãy coi gạo cũng như những sản phẩm nông sản xuất khẩu khác như cà phê, hạt điều... Việc bỏ giấy phép sẽ giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ thâm nhập nhiều thị trường khác.
"Khi có thêm doanh nghiệp nhảy vào xây dựng chuỗi giá trị trồng lúa, hạt lúa nông dân làm ra được bao tiêu, giúp thị trường lúa gạo nhộn nhịp hơn, có lợi cho bà con cũng như ngành lúa gạo Việt Nam", ông Đĩnh nói.
Tuy nhiên ông nhận định, khi bỏ giấy phép kinh doanh xuất khẩu gạo, cũng nên quy định một số tiêu chuẩn gạo được khuyến khích xuất khẩu, có như vậy mới giúp nâng cao giá trị gạo Việt trên thị trường quốc tế.
Cùng quan điểm, theo ông Trầm Du - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Nông nghiệp Gạo hữu cơ TD Sóc Trăng, việc bỏ giấy phép kinh doanh có điều kiện rất đúng và phù hợp. "Việc này nên phân bổ về các địa phương. Chỉ cần địa phương xác nhận doanh nghiệp có đăng ký làm lúa chất lượng cao, có truy xuất là đủ điều kiện xuất khẩu, không cần phải có giấy phép", ông Du kiến nghị.
Ông Du cho biết, hiện lúa ST25 và các loại lúa cao sản, trúng mùa đang rớt giá, nông dân lao đao. "Nếu có thêm nhiều doanh nghiệp cùng tiêu thụ và xuất khẩu, hiệu quả sẽ tốt hơn nhiều", ông Du nhận định.
Theo ông Du, khi đã có quy định, doanh nghiệp nào làm sai sẽ chịu trách nhiệm, không thể quy chụp tất cả doanh nghiệp không đủ điều kiện đều làm mất uy tín ngành gạo Việt Nam.
Chỉ cần giảm thủ tục hành chính
Trong khi đó, ông Phạm Thái Bình - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An - cho rằng việc cắt giảm thủ tục hành chính là cần thiết, nhưng không nên bãi bỏ các điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo.
Theo ông Bình, các quy định hiện hành không chỉ phục vụ quản lý mà còn góp phần ổn định ngành hàng lúa gạo và đảm bảo an ninh lương thực quốc gia.
"Giảm thủ tục hành chính là đúng, nhưng điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo thì cần được giữ lại, bởi liên quan trực tiếp đến cả ngành và hàng chục triệu nông dân", ông Bình nói.
Ông Bình phân tích, việc Việt Nam vẫn duy trì vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới cho thấy các điều kiện kinh doanh hiện nay không phải là rào cản, mà ngược lại là công cụ giúp điều tiết thị trường và đảm bảo chất lượng.
"Chúng ta không gặp khó khăn trong xuất khẩu gạo, vẫn đứng top thế giới, nên không có lý do để bãi bỏ các điều kiện này", ông nhận định.
Theo nội dung dự thảo, sẽ đề xuất bãi bỏ giấy phép kinh doanh đối với 58 ngành, nghề thuộc nhiều lĩnh vực, trong đó có xuất khẩu gạo.
Nếu được thông qua, doanh nghiệp sẽ không còn xin phép như hiện nay theo quy định tại Nghị định 107 năm 2018 và các văn bản sửa đổi, bổ sung gần đây như Nghị định 01 năm 2025.
