'Chuyên gia’ chứng khoán mọc như nấm, nhiều người tư vấn, phân tích cổ phiếu dù không được cấp phép - Ảnh: AI
Tham gia một nhóm chứng khoán trên Zalo, chị Miên (Hà Nội) cho biết mình gần như giao dịch theo toàn bộ khuyến nghị từ một "leader" tự giới thiệu là môi giới công ty chứng khoán. Mỗi lần nhóm đưa tín hiệu, chị liền cân nhắc mua vào hoặc bán ra.
"Không phân tích hay tìm hiểu gì nhiều, thấy họ nói có lý là tôi đầu tư theo thôi", chị Miên kể, và giờ buồn bã nhìn tài khoản đã âm gần 500 triệu đồng.
Tin "thầy", dù chẳng biết gì về… "thầy"
Chị Miên cùng lúc tham gia tới hơn 3 hội nhóm khác nhau. Ngồi trò chuyện ít phút, điện thoại của chị Miên sáng liên tục.
Chị giơ ra những tin nhắn dồn dập từ nhóm chứng khoán: "Nhịp chỉnh lớn như này là cơ hội mua hàng giá rẻ", "Anh chị thấy em ổn thì chuyển ID về em quản lý", "Đúng như hôm trước em nhận định…", "Để được tư vấn kỹ hơn vui lòng tham gia nhóm…".
Những lời khẳng định chắc nịch, hoặc những tín hiệu mua bán đưa ra dồn dập, tất cả tạo cảm giác thị trường luôn có cơ hội kiếm tiền. Đầu năm nay, chị mua mã bất động sản ở mức gần 21.000 đồng/cổ phiếu theo lời khuyến nghị từ hội nhóm. Đến nay mã này đã giảm hơn 20%, khiến chị chịu khoản lỗ đáng kể.
"Đợt rồi nghe môi giới liên tục hô thị trường sắp "sập", tôi vội bán cổ phiếu bảo hiểm ở mức 57.000 đồng/cổ phiếu. Tuy nhiên sau đó mã này tăng mạnh nhờ thông tin cổ phần hóa và diễn biến lãi suất, khiên tôi lại thấy hụt hẫng", chị Miên kể những chuyện "giở khóc cười" khi đầu tư.
Các hội nhóm chứng khoán mọc lên "như nấm sau mưa". Nhà đầu tư cá nhân bị cuốn vào các hội nhóm chứng khoán, nơi cảm xúc đám đông thường lấn át lý trí và quyết định đầu tư được đưa ra chỉ ít phút.
Trong ba năm qua, số lượng nhà đầu tư F0 tăng rất nhanh trên thị trường. Theo dữ liệu từ VSD, số lượng tài khoản nhà đầu tư cá nhân đã gần 12,6 triệu, gấp khoảng 3 lần so với mức 4,25 triệu ở thời điểm cuối năm 2021.
Sự bùng nổ này dẫn đến nhu cầu tìm hiểu thông tin rất lớn trong thời gian ngắn. Việc xuất hiện các nhóm chứng khoán, các "room chat" cũng nhằm mục tiêu đáp ứng một phần nhu cầu này.
Tuy nhiên chất lượng của các nhóm chat chứng khoán thì cũng "vàng thau lẫn lộn". Có điều nghịch lý ở đây là những người đủ khả năng phân biệt lại ít tham gia, trong khi nhiều nhà đầu tư mới, còn non kinh nghiệm khi tham gia các nhóm chứng khoán bát nháo lại chưa nhận ra được những rủi ro.
Lật tẩy những chiêu trò sau màn hô hào
Sau khi Tuổi Trẻ đăng tải bài viết "Nhộn nhạo 'chuyên gia', hội nhóm chứng khoán: Ngậm đắng vì tin 'giá dầu vượt 500 USD/thùng'", tòa soạn đã nhận được nhiều phản hồi từ bạn đọc liên quan đến thực trạng các hội nhóm đầu tư trên mạng.
Một độc giả ký tên T.Đ cho biết nhà đầu tư cần đặc biệt thận trọng khi tham gia các hội nhóm chứng khoán trên mạng xã hội.
"Nếu thấy phần lớn bình luận trong nhóm đến từ các tài khoản có dấu hiệu thiếu xác thực, nội dung mang tính hô hào, kêu gọi theo đám đông, thì nên cân nhắc kỹ trước khi tin tưởng và làm theo", độc giả này chia sẻ. Theo ý kiến này, không ít hội nhóm sử dụng tài khoản ảo để tạo hiệu ứng đám đông, từ đó dẫn dắt tâm lý nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm.
Tiêu đề một bộ tài liệu "chuyên gia" tặng hội viên trong nhóm chứng khoán - Ảnh chụp màn hình
Một môi giới chứng khoán (không nêu tên) chia sẻ, cùng với sự bùng nổ của mạng xã hội, mô hình các "room" chứng khoán miễn phí và trả phí (room VIP) phát triển mạnh mẽ, thu hút đông đảo nhà đầu tư cá nhân tham gia.
Theo vị này, các room miễn phí thường là bước đầu để thu hút người tham gia. Nội dung phổ biến gồm nhận định thị trường, khuyến nghị mua bán cổ phiếu và chia sẻ hình ảnh tài khoản lãi lớn.
Tuy nhiên một số trường hợp lợi nhuận là có thật nhưng chỉ đến từ một số ít nhà đầu tư trong số hàng trăm người tham gia, trong khi phần lớn các trường hợp thua lỗ lại không được đề cập. Cá biệt, có hiện tượng sử dụng lại hình ảnh qua "photoshop" để lôi kéo nhà đầu tư.
Khi đã tạo dựng được niềm tin nhất định, các môi giới sẽ mời gọi nhà đầu tư chuyển tài khoản hoặc mở mới để được tham gia vào room VIP.
Tại đây, thông tin tiếp tục được "lọc" theo hướng tích cực: những giao dịch thành công được nhấn mạnh, trong khi các trường hợp thua lỗ ít khi được chia sẻ công khai.
Hình ảnh môi giới khoe trong hội nhóm, chủ yếu để thúc đẩy việc mở tài khoản giao dịch
Điều này dễ tạo cảm giác rằng việc đầu tư trong room luôn hiệu quả, dù thực tế tỉ lệ nhà đầu tư duy trì được lợi nhuận ổn định không cao.
Về năng lực của đội ngũ môi giới, nguồn tin cho rằng nhiều người tự xưng "chuyên gia", môi giới "xịn" nhưng kiến thức cơ bản, thậm chí nhiều người còn dùng AI rồi "chém thêm". Thu nhập chính của họ vẫn đến từ phí giao dịch, nên việc khuyến nghị mua bán thường xuyên có thể gắn với mục tiêu gia tăng khối lượng giao dịch.
Cần xử lý nghiêm chuyên gia, môi giới 'chui'
Ông Trương Hiền Phương - Giám đốc cấp cao Chứng khoán KIS Việt Nam - cho biết khi thị trường diễn biến bất lợi, những "chuyên gia tự phong" này thường dùng các cụm từ như "chỉ mang tính tham khảo" hay "nhà đầu tư tự quyết định" để né tránh trách nhiệm, đẩy rủi ro hoàn toàn về phía người tham gia.
Một trong những giải pháp được ông Phương đề xuất là cơ quan chức năng thâm nhập các hội nhóm, room VIP. Sau đó kiểm tra tính pháp lý như giấy phép hành nghề, giấy phép tư vấn đầu tư. Việc xử lý nghiêm và công khai trên truyền thông được kỳ vọng sẽ tạo hiệu ứng răn đe, góp phần làm lành mạnh hóa thị trường.
Ở góc độ nhà đầu tư, vị chuyên gia này khuyến nghị cần chủ động lựa chọn nguồn thông tin chính thống. Song song đó, việc nâng cao kiến thức tài chính là yếu tố then chốt.
