Nhiếp ảnh gia Pháp triển lãm ảnh, tái bản sách về chùa Việt Nam

Các tác phẩm được tuyển chọn từ 250 trang sách ảnh Chùa Việt Nam của Nicolas Cornet, được ông thực hiện trong suốt ba năm tại hơn 30 chùa, đền và miếu trên khắp Việt Nam, từ 2015 - 2018.

“Khi nhiều địa điểm trong dự án ngày nay đã đổi khác bởi quá trình đô thị hóa, trùng tu hay xây dựng lại, những bức ảnh tư liệu này còn trở thành ghi chép về một giai đoạn chuyển đổi của không gian văn hóa và kiến trúc tại Việt Nam.

Chùa Việt Nam tiếp tục cho thấy khả năng của nhiếp ảnh tư liệu trong việc lưu giữ không chỉ hình ảnh của một địa điểm, mà cả những lớp lịch sử và sự hiện diện của con người bên trong nó”, giám tuyển Vũ Khôi Nguyên chia sẻ.

Bộ ảnh triển lãm Chùa Việt Nam tập trung vào những mối quan hệ xuất hiện xuyên suốt trong ảnh của Nicolas: giữa con người và không gian chùa, giữa thực hành tín ngưỡng và sinh hoạt thường nhật, giữa kiến trúc và sự hiện diện của cộng đồng.

Dịp này, Nicolas Cornet cũng tái bản lại quyển sách Chùa Việt Nam của mình. Tác phẩm này được xuất bản lần đầu vào năm 2018 bằng tiếng Anh và tiếng Pháp. Lần tái bản này cho ông cơ hội giới thiệu đến độc giả Việt Nam thông qua các phiên bản song ngữ: Việt - Anh và Việt - Pháp.

Để thực hiện cuốn sách, Nicolas đã đi qua hơn 40 ngôi chùa trải dài từ Bắc vào Nam. Song song với quá trình chụp hình và thu thập tư liệu, ông cũng dành nhiều thời gian nghiên cứu để hiểu sâu hơn về các công trình này.

Nicolas thừa nhận mình không phải là chuyên gia về Phật giáo, mà lĩnh vực ông quan tâm nhiều hơn là văn hóa và nghệ thuật. Ông đặc biệt chú ý đến những chi tiết như chạm khắc gỗ, chạm khắc đá và các hình thức trang trí truyền thống xuất hiện trong kiến trúc chùa Việt.

Chùa Việt Nam: kho báu quý giá

“Việt Nam là quê hương thứ hai của tôi, vì vậy tôi đặc biệt quan tâm đến những chủ đề rất riêng về đất nước này. Cuốn sách không chỉ nói về kiến trúc chùa chiền mà còn phản ánh đời sống tín ngưỡng và niềm tin của người dân”, Nicolas chia sẻ.

Gắn bó với Việt Nam được gần 40 năm nay. Nicolas chứng kiến biết bao đổi thay mà làn sóng phát triển kinh tế mạnh mẽ đã mang đến cho diện mạo của đất nước này, từ các thành phố đến các miền quê.

“Bị cuốn hút bởi lịch sử văn hóa và kiến trúc xưa của Việt Nam, nên tôi rất quan tâm đến số phận của những ngôi chùa và ý nghĩa của chúng đối với người dân Việt Nam”, ông chia sẻ.

Chùa Việt Nam qua ống kính của Nicolas Cornet - Ảnh: NVCC

Nicolas cho biết ý tưởng của cuốn sách là giới thiệu những ngôi chùa ở Việt Nam, mong muốn ghi lại diện mạo của những không gian này trước khi nhiều nơi trải qua quá trình trùng tu hoặc tái thiết, sau một lần ông bị “sốc” khi thấy một ngôi chùa bị can thiệp và thay đổi quá nhiều khi trùng tu.

Ông nói ở Pháp hay Ý, các công trình kiến trúc được bảo tồn suốt hàng trăm năm, không ai có thể tùy tiện đụng vào chúng. Chính vì vậy, trong những chuyến đi thực hiện cuốn sách về chùa Việt Nam, ông vừa cảm phục vừa trăn trở.

Ông rất quý các cụ già ở miền Bắc vì tình yêu và sự gắn bó của họ với chùa chiền. Tuy nhiên Nicolas cũng không khỏi tiếc nuối khi thấy có người muốn thay gạch mới, lợp lại mái hay sửa sang các chi tiết cũ của công trình. Theo ông, những quyết định như vậy nên được cân nhắc bởi các chuyên gia bảo tồn nhằm gìn giữ giá trị nguyên bản của di sản.

Dù vậy, Nicolas tin mọi thứ đang dần thay đổi theo hướng tích cực. Từng bước một, nhận thức về bảo tồn di sản đang được nâng cao. Ông hy vọng cuốn sách sẽ góp phần giúp nhiều người nhận ra rằng những ngôi chùa và di sản văn hóa quanh mình chính là một kho báu quý giá cần được trân trọng và gìn giữ cho các thế hệ sau.

Quyển sách có 5 chương, được chia theo các chủ đề lần lượt là Những ngôi chùa cổ, Tu sĩ và nhà vua, Thánh địa Phật giáo, Âm vang phương nam, Sắc vàng cõi tịnh.

“Chùa là nơi thờ tự của Phật giáo, chữ Pagoda được dịch ra từ chữ ‘Chùa’ và được sử dụng rộng rãi bởi người phương Tây.

Bên cạnh những nơi nổi tiếng, tôi cũng giới thiệu thêm những nơi thờ cúng khác, các đền thờ của các Mẫu, chùa của người Khmer, các đền thờ của cộng đồng người Hoa và những nơi hành hương như hang động và núi thiêng”, Nicolas thông tin trong sách.

Nhiếp ảnh gia Pháp triển lãm ảnh, tái bản sách về chùa Việt Nam - Ảnh 8.

Nicolas Cornet cho rằng ông không có quyền bảo người khác phải làm gì với di sản của họ. Điều ông mong muốn đơn giản là những bức ảnh và cuốn sách của mình có thể góp phần khơi gợi sự quan tâm đối với việc bảo tồn các ngôi chùa cổ.

Ông xem công việc của mình như một phần trong nỗ lực chung của các nhiếp ảnh gia, nhà báo và người Việt Nam. “Tôi không làm điều này vì tôi là người nước ngoài. Tôi cũng như mọi người khác thôi”, ông nói.

Triển lãm Chùa Việt Nam diễn ra từ ngày 29-5 đến 6-6. Nicolas sẽ có mặt tại triển lãm để ký tặng sách từ 11h40 - 13h hằng ngày.

Nói về nét riêng của chùa Việt Nam, Nicolas Cornet nhận ra sự khác biệt của kiến trúc giữa các nơi. Với kiến trúc chùa ở Đồng bằng sông Hồng, nhiều ngôi chùa có cấu trúc khép kín, hướng nội.

Từ bên ngoài, khó nhìn thấy toàn bộ không gian, chỉ khi bước qua cổng mới dần khám phá được các lớp kiến trúc bên trong. Trong khi đó, các ngôi chùa Khmer lại có xu hướng mở ra không gian bên ngoài.