Tổng Bí thư Tô Lâm tại một hội nghị gặp gỡ văn nghệ sĩ - Ảnh: TTXVN
Nghị quyết 80 với nhiều đột phá về tư duy mang tới nhiều hứng khởi và hy vọng cho người dân trong vai trò người thụ hưởng văn hóa, đến những người làm văn hóa, đến các văn nghệ sĩ và cả các doanh nghiệp.
Người dân là trung tâm của những quyết sách
Việc nghị quyết 80 chọn ngày 24-11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, với chủ trương là ngày nghỉ, khiến người dân đặc biệt vui mừng không chỉ vì quyền thụ hưởng văn hóa được quan tâm đặc biệt. Nghị quyết còn đề ra mục tiêu chung đến năm 2030 xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số.
Các mục tiêu đều nhằm cho mọi người dân đều có cơ hội thụ hưởng văn hóa. Và mục tiêu chăm lo về đời sống văn hóa cho người dân được bắt đầu từ thế hệ trẻ khi yêu cầu 100% người học trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả và thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa.
Tổng Bí thư Tô Lâm đến dự lễ kỷ niệm 80 ngày truyền thống ngành văn hóa tại Nhà hát lớn Hà Nội vào sáng 23-8-2025 - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH
Nếu vấn đề thông tin xấu độc, tin giả trên mạng xã hội đang là nỗi lo lắng thường trực đối với việc phát triển đời sống văn hóa tinh thần thì nghị quyết đã đưa vào tầm nhìn đến năm 2045 kiên quyết xử lý thông tin xấu độc, phản văn hóa, tin giả trên mạng xã hội và phương tiện thông tin khác.
Đặc biệt, nghị quyết tiến đến việc cung cấp miễn phí hoặc với chi phí thấp các dịch vụ thư viện số, bảo tàng số, nghệ thuật biểu diễn trực tuyến, lớp học nghệ thuật trực tuyến nhằm thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa các vùng miền, tầng lớp nhân dân.
Cùng với đó, các thiết chế văn hóa sẽ được quan tâm đầu tư lớn bằng việc ưu tiên các thiết chế văn hóa quy mô quốc gia ngang tầm khu vực và quốc tế. Các bảo tàng quốc gia, nhà hát quốc gia, trung tâm nghệ thuật quốc gia... sẽ được ưu tiên đầu tư xây dựng trong thời gian tới, hứa hẹn cơ hội tận hưởng một đời sống văn hóa giàu có cho người dân.
Đồ họa: N.KH.
Nghị quyết 80 đánh thức tài nguyên văn hóa
PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội - nhận định nghị quyết 80 ban hành trong những ngày đầu năm không chỉ là một văn kiện quan trọng của lĩnh vực văn hóa, mà còn là một dấu mốc chiến lược đối với tiến trình phát triển đất nước trong bối cảnh mới.
Nghị quyết khẳng định rõ ràng, nhất quán rằng văn hóa và con người vừa là nền tảng, vừa là nguồn lực nội sinh, động lực phát triển và đặc biệt là "hệ điều tiết" cho sự phát triển nhanh và bền vững.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn
Đây chính là điểm mới có tính đột phá về tư duy: văn hóa không còn bị nhìn như phần "phụ trợ", mà trở thành trục giá trị trung tâm, giữ nhịp và dẫn dắt toàn bộ tiến trình phát triển quốc gia.
Điểm tích cực nổi bật của nghị quyết là đặt văn hóa vào đúng logic phát triển hiện đại: coi văn hóa là sức mạnh cạnh tranh của quốc gia, là nền tảng của sức mạnh mềm và là nguồn lực để bứt phá trong kỷ nguyên số.
Ông Sơn khẳng định, trong bối cảnh
TS Đỗ Quang Minh
Theo ông Minh, tinh thần khuyến khích tư nhân đầu tư vào lĩnh vực văn hóa là quan điểm xuyên suốt trong toàn bộ nghị quyết này với nhiều cụm từ như hợp tác công tư, khu vực tư nhân, nguồn lực xã hội...
Nhiều giải pháp như hợp tác công tư, đầu tư công, quản lý tư, đầu tư tư, sử dụng công, ưu đãi thuế, đất đai... được đưa vào nghị quyết.
Liên quan đến hợp tác công tư, trong nghị quyết có đưa ra mô hình quỹ văn hóa nghệ thuật.
Đây là mô hình rất phổ biến trên thế giới, giúp huy động và phân bổ nguồn lực rất hiệu quả, nhưng ở Việt Nam chưa có. Ông Minh hy vọng với việc đưa mô hình này vào nghị quyết của Bộ Chính trị thì thời gian tới các nghị định, văn bản sẽ đưa mô hình này vào và cụ thể hóa.
Về việc nghị quyết đặt ra những mục tiêu liên quan trực tiếp tới công nghiệp văn hóa như có các tập đoàn lớn về công nghiệp văn hóa, biến Việt Nam trở thành điểm đến của văn hóa nghệ thuật trên thế giới, ông Minh đánh giá đây là những mục tiêu mang tính kinh tế rất cao.
Những mục tiêu này đi kèm với những giải pháp cụ thể, toàn diện dựa trên những lý luận khoa học và thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế.
Đó là các giải pháp như phát triển các cụm, khu công nghiệp sáng tạo, tổ hợp sáng tạo văn hóa. Từ các định hướng và giải pháp này, các bước tiếp theo của Chính phủ, Bộ VH-TT&DL phải cụ thể hóa thành các cơ chế chính sách có thể áp dụng vào đời sống và có tính khả thi cao.
Làm được vậy, ông Minh tin tưởng những mục tiêu đề ra trong nghị quyết hoàn toàn có cơ sở thực hiện thành công.
Ông phân tích: "Luật, văn bản quy phạm pháp luật cụ thể hóa nghị quyết này sẽ tạo ra các cơ chế, luồng lạch ưu đãi cụ thể cho các doanh nghiệp đầu tư. Đây là một môi trường kinh doanh rất thuận lợi. Chắc chắn trong thời gian tới sẽ có nhiều hơn các doanh nghiệp, các nhà đầu tư tham gia vào ngành công nghiệp văn hóa".
Đảng và Nhà nước ưu tiên cho văn hóa
Tôi thật sự xúc động khi đọc nghị quyết 80. Đảng và Nhà nước ngày càng đánh giá cao vai trò của văn hóa, đặc biệt trong giai đoạn đất nước phát triển mạnh mẽ như hiện nay. Văn hóa chính là nền tảng của sự phát triển.
TS Hoàng Duẩn
Đọc các chỉ tiêu về văn hóa, có những mục khiến tôi rất phấn khởi. Chỉ tiêu số 2 rất hay, cần làm ngay. Chỉ tiêu số 3 cũng rất hay, nhưng cần có sự phối hợp đồng bộ giữa lĩnh vực văn hóa và giáo dục để các trường có cơ chế tiếp cận tham gia hiệu quả thường xuyên.
Chỉ tiêu số 4 bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn với tôi là điều quá tuyệt vời, chứng tỏ sự ưu tiên của Nhà nước cho lĩnh vực văn hóa.
Chỉ tiêu số 6, số 7 cũng rất hay. Tôi tìm hiểu cách thế giới làm công nghiệp văn hóa, làm điện ảnh, lễ hội, các chương trình biểu diễn... nhận thấy nền tảng để họ dựa vào chính là văn hóa truyền thống của dân tộc. Vì vậy di sản văn hóa dân tộc là vốn quý, và ở nước ta cực kỳ phong phú.
Chúng ta phải tự nhắc nhở mình phải dựa vào cốt lõi đó để phát triển. Mỗi địa phương cần có chiến lược riêng để phát triển văn hóa đặc thù vùng miền. Quá trình đó cần sự tham gia tích cực của những con người nghiên cứu, thực hành, sáng tạo văn hóa, biết cách làm bài bản, khoa học, am hiểu văn hóa dân tộc.
TS Hoàng Duẩn (Trường đại học Văn hóa TP.HCM )
Mở ra sức mạnh mềm trên thế giới
Nghệ nhân - nhà thiết kế Trung Đinh
Nghị quyết 80 ra đời ngay đúng thời điểm đất nước bước vào kỷ nguyên đổi mới toàn diện để vươn mình cho thấy một quyết tâm mạnh mẽ trong việc xây dựng văn hóa quốc gia một cách chuyên nghiệp, đồng nhất và đầy cảm xúc.
Nghị quyết phản ánh rõ nét sự quyết tâm và quan tâm của Đảng và Nhà nước dành cho văn hóa quốc gia. Đây là động lực to lớn để toàn dân xây dựng, đồng nhất và cải thiện môi trường văn minh trong tất cả các lĩnh vực và ngành nghề khác chứ không riêng gì văn hóa. Từ đó sẽ mở ra được sức mạnh mềm của quốc gia trên thế giới.
Nghệ nhân - nhà thiết kế Trung Đinh
Bộ Chính trị: Chọn ngày 24-11 là 'Ngày Văn hóa Việt Nam', được nghỉ lễ
