Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), phát biểu tại hội nghị ngày 19-10 - Ảnh: TRƯƠNG LINH
Đây cũng là một trong các nội dung được Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) nêu trong phương hướng nhiệm vụ niên vụ 2026-2027 sắp tới tại Hội nghị tổng kết niên vụ cà phê 2025-2026 và đề ra phương hướng niên vụ 2026-2027, do VICOFA tổ chức ngày 19-10.
Cà phê chế biến bứt phá, nhưng tỉ trọng vẫn nằm ở FDI?
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch VICOFA, cho biết ngành cà phê Việt Nam ghi nhận kết quả xuất khẩu cao nhất từ trước đến nay, với sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn, kim ngạch ước đạt 8,5 tỉ USD. So với niên vụ trước, lượng xuất khẩu tăng khoảng 21%, trong khi kim ngạch tăng khoảng 1%.
Dù vậy, ông Hải nhận định ngành cà phê vẫn đối mặt nhiều thách thức, từ biến động địa chính trị, chi phí sản xuất, logistics đến tác động của biến đổi khí hậu và các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe. Đáng chú ý, xuất khẩu cà phê nhân thô vẫn chiếm tỉ trọng lớn, trong khi dư địa phát triển cà phê chế biến sâu còn nhiều.
"Tỉ lệ xuất khẩu cà phê nhân thô vẫn còn cao, mặc dù xuất khẩu cà phê chế biến tiếp tục tăng nhưng tỉ trọng vẫn còn thấp so với tiềm năng của ngành cà phê Việt Nam", ông Hải nói.
Cơ cấu sản lượng và kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam theo 2 nhóm ngành cà phê nhân xanh và cà phê chế biến sâu niên vụ 2025 - 2026 (nguồn: VICOFA)
Cụ thể, nhóm cà phê chế biến sâu tiếp tục tăng trưởng hai chữ số. Xuất khẩu nhóm sản phẩm này đạt khoảng 142.600 tấn, với kim ngạch khoảng 1,5 tỉ USD. So với niên vụ trước, khối lượng tăng khoảng 15% và giá trị tăng 14%.
Song, nhìn vào thực tế, các doanh nghiệp FDI chiếm trên 81% kim ngạch xuất khẩu cà phê chế biến sâu, trong khi mức tiêu thụ cà phê nội địa chỉ đạt khoảng 2,5-3 kg/người/năm, tương đương khoảng 15% tổng sản lượng cà phê cả nước.
Thị phần xuất khẩu cà phê của doanh nghiệp Việt Nam và FDI (nguồn: VICOFA)
Báo cáo tổng kết niên vụ 2025-2026, ông Đỗ Xuân Hiền, Chánh văn phòng VICOFA, cho biết trong cơ cấu xuất khẩu, cà phê nhân xanh tiếp tục chiếm phần lớn, đạt khoảng 1,65 triệu tấn, với kim ngạch gần 7 tỉ USD, tăng 21,4% về khối lượng nhưng giảm 1,5% về giá trị so với niên vụ trước.
Ngược lại, Việt Nam vẫn nhập khẩu lượng cà phê đáng kể dù là một trong những nước sản xuất và xuất khẩu hàng đầu thế giới.
Niên vụ 2025-2026, lượng nhập khẩu đạt khoảng 172.252 tấn, kim ngạch 921,28 triệu USD, tăng lần lượt 57% và 64,5% so với niên vụ trước. Trong đó cà phê nhân nhập khẩu đạt 149.200 tấn, trị giá 703,62 triệu USD.
Nâng giá trị và phát triển bền vững vẫn là trụ cột cho niên vụ mới
Ông Lê Hoàng Tài, Phó cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cho biết cà phê chế biến trong 6 tháng đầu năm 2026 chỉ chiếm khoảng 8% khối lượng xuất khẩu nhưng đóng góp 17-17,5% tổng kim ngạch, cho thấy tiềm năng gia tăng giá trị từ chế biến sâu.
"Ngành cà phê cần chuyển mạnh từ bán sản lượng sang bán giá trị. Đồng thời doanh nghiệp cần đầu tư công nghệ chế biến, phát triển sản phẩm phù hợp với từng thị trường và xây dựng thương hiệu gắn với chất lượng, vùng nguyên liệu và sản xuất bền vững", ông Tài nhấn mạnh.
Trong niên vụ 2026-2027, VICOFA xác định việc thích ứng với các quy định mới của thị trường, nhất là Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.
Theo VICOFA, các lô hàng cà phê Việt Nam chứng minh được tính hợp pháp và không gây mất rừng được các nhà rang xay châu Âu săn đón. Các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước đã thu về mức giá cộng thêm khoảng 50 USD/tấn đối với các sản phẩm đạt chuẩn EUDR.
Hiệp hội định hướng sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các tổ chức liên quan xây dựng, triển khai kế hoạch hành động quốc gia thích ứng với EUDR giai đoạn 2026-2030.
Nông dân hái cà phê tại vườn ở B'lao - Ảnh: Golden Robusta
