Đến nay Đà Nẵng là địa phương đầu tiên trong cả nước cấp phép thử nghiệm có kiểm soát giải pháp công nghệ mới liên quan đến tiền số. Trong ảnh: Khu công viên phần mềm Đà Nẵng số 2, một trong ba khu vực được thực hiện chuyển đổi - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Đó là quyết định phê duyệt thử nghiệm có kiểm soát đối với giải pháp công nghệ trung gian chuyển đổi
Hình minh họa sử dụng công nghệ AI - Thực hiện: TUẤN ANH
Thực hiện trong "vùng an toàn"
Ông Võ Đức Anh, Phó giám đốc Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng (Sở KH-CN Đà Nẵng), cho rằng việc thử nghiệm cũng cần kiểm soát trong những phạm vi nhất định. Do vậy, các thử nghiệm có kiểm soát được "chỉ định" tại các địa điểm có trình độ cao về công nghệ.
Theo tìm hiểu của phóng viên, hiện nay đặc điểm chung của các nơi được lựa chọn thử nghiệm đều là nơi đóng chân của các công ty, doanh nghiệp mạnh về ứng dụng công nghệ và phần mềm với lực lượng có trình độ công nghệ và kiến thức nhất định về tài sản số.
Ông Nguyễn Đức Tân cho biết MIMO sẽ được triển khai theo cơ chế sandbox đồng nghĩa với việc thử nghiệm trong môi trường có kiểm soát, dưới sự giám sát của Sở KH-CN và các sở ban ngành có thẩm quyền tại Đà Nẵng.
Tuy nhiên, ngoài điểm khác biệt lớn nhất là MIMO hoạt động hợp pháp, có pháp nhân tại Việt Nam thì đơn vị có các đối tác eKYC và AML được cấp phép. Do vậy, mọi chuyển đổi (giữa USDT <-> VND) đều có thể truy vết, kiểm toán và báo cáo cho cơ quan chức năng. Điều này mở ra hành lang pháp lý an toàn cho người dùng, cho phép họ chuyển đổi tài sản số một cách minh bạch, có bảo vệ và có quyền khiếu nại.
Còn theo TS Võ Nhân Văn, việc Đà Nẵng cấp phép thử nghiệm trên giúp người dùng tránh lừa đảo bởi các lỗ hổng của giao dịch P2P. Trong khi đó, Nhà nước kiểm soát được dòng tiền số - tiền pháp định, chống rửa tiền, tăng minh bạch thị trường.
"Tài sản số đang trở thành hạ tầng tài chính mới của thế giới với tổng giá trị thị trường toàn cầu từ 3.000 - 4.000 tỉ đô la và tốc độ tăng trưởng nhanh hơn bất kỳ loại hình tài sản nào khác. Việc cấp phép này từng bước giúp cơ quan quản lý nhà nước có dữ liệu thật để nghiên cứu, xây dựng chính sách quản lý tài sản số và sandbox quốc gia", TS Văn nói.
Phải tuân thủ theo quy định
Khu công viên phần mềm Đà Nẵng số 2 là một trong số ba nơi được thực hiện chuyển đổi tài sản số (USDT) sang tiền pháp định (VND) bằng ứng dụng MIMO - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Ông Nguyễn Đức Tân cho biết hiện nay đơn vị được cấp phép phải tuân thủ quy định về sandbox Đà Nẵng. Trong đó, báo cáo định kỳ với các cơ quan có thẩm quyền, tuân thủ AML/KYT, chia sẻ dữ liệu định danh và chuyển đổi minh bạch.
Đại diện ứng dụng này cũng cho biết trong thời gian tới sẽ triển khai tại 3 khu vực được cấp phép như tổ chức giới thiệu, hướng dẫn người dùng cách thức chuyển đổi USDT <-> VND, hướng dẫn người dùng và giám sát rủi ro real-time.
Về giải pháp an toàn, đơn vị này cho biết MIMO được thiết kế theo mô hình phi lưu ký (non-custodial), đảm bảo người dùng luôn giữ toàn quyền sở hữu đối với tiền pháp định và tài sản số của mình.
Toàn bộ chuyển đổi đều được xác minh danh tính (eKYC) và kiểm tra rủi ro chuyển đổi bằng các công cụ phân tích blockchain, giúp ngăn chặn ví bẩn và hoạt động rửa tiền.
Lãnh đạo Sở KH-CN TP Đà Nẵng nhìn nhận việc cấp phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) tuy là một đột phá rất lớn nhưng cũng đi đôi với các rủi ro. Do vậy, vấn đề an toàn và kiểm soát vẫn phải đặt lên hàng đầu.
"Đối với từng mô hình được cấp phép chúng tôi đều có hội đồng tham vấn để xây dựng quy chế hoạt động, kiểm soát an toàn. Trong giai đoạn đầu chúng tôi sẽ đặc biệt quan tâm đến vấn đề giám sát và từng bước hoàn thiện khung chính sách, pháp lý", vị lãnh đạo sở này nói.
* TS Võ Nhân Văn (Trưởng khoa công nghệ thông tin, Đại học Duy Tân):
Một dấu mốc lịch sử đối với tiền số ở nước ta
Có thể xem việc Đà Nẵng cấp phép thử nghiệm chuyển đổi tài sản số và tiền pháp định tại Đà Nẵng là một dấu mốc lịch sử đối với tiền số ở nước ta. Bởi lần đầu tiên một mô hình chuyển đổi tài sản số - tiền pháp định được vận hành hợp pháp tại Việt Nam.
Từ đó, không chỉ mở đường cho hàng triệu người Việt tiếp cận tài sản số an toàn, mà còn giúp Đà Nẵng trở thành trung tâm sandbox fintech đầu tiên của khu vực, tạo nền tảng cho Việt Nam từng bước tiến vào nền kinh tế số toàn cầu.
"Phòng thí nghiệm" của các mô hình tài chính mới
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Hồ Quang Bửu, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, cho biết hiện nay nghị quyết số 136 (được bổ sung, sửa đổi bằng nghị quyết số 259 - NV) đã trao cho Đà Nẵng quyền thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển.
Theo ông Bửu, hiện nay Đà Nẵng là một trong hai địa điểm triển khai trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam dựa trên ba trụ cột chính là tài chính xanh, tài chính thương mại và công nghệ tài chính, tài sản số.
"Với những lợi thế cùng với cơ chế đặc thù, TP xác định sẽ trở thành "phòng thí nghiệm" cho các mô hình tài chính mới, từ tài sản số, tiền số, thanh toán số đến những giải pháp ứng dụng blockchain và trí tuệ nhân tạo, đi kèm với sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động quản lý quỹ để hỗ trợ các start-up công nghệ tài chính.
Trên cơ sở này TP đã bước đầu cấp phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các dự án trên cơ sở tham vấn từ các hội đồng với đầy đủ chuyên gia các ngành tư pháp, tài chính, ngân hàng...", ông Bửu cho biết.
Tín hiệu mừng từ sandbox tài sản số đầu tiên của Việt Nam
Từ ngày 1-1-2026, các quy định mới về tài sản số tại Việt Nam bắt đầu có hiệu lực. Các thử nghiệm sandbox liên quan đến tài sản số được nhiều chuyên gia trong lĩnh vực đánh giá là tín hiệu tích cực thúc đẩy đổi mới sáng tạo của Việt Nam.
Với tư cách là đơn vị hỗ trợ các doanh nghiệp blockchain trên địa bàn TP.HCM, Chi hội Blockchain TP.HCM (HBA) đánh giá việc Đà Nẵng thông qua thử nghiệm với mô hình USDT là tín hiệu tích cực, cởi mở.
Hình minh họa sử dụng công nghệ AI - Thực hiện: TUẤN ANH
Thúc đẩy đổi mới sáng tạo
Cơ chế thử nghiệm này cũng có tại Trung tâm Tài chính TP.HCM (IFC). Ông Trần Xuân Tiến, Tổng thư ký HBA, cho biết HBA sẵn sàng đồng hành cùng các doanh nghiệp trong quá trình xin cấp phép thử nghiệm. Tuy nhiên, để có được sandbox, các doanh nghiệp cần lưu ý một số vấn đề cần phải chuẩn bị sẵn.
Thứ nhất, doanh nghiệp cần có số liệu chứng minh hiệu quả kinh tế, đặc biệt là khả năng đóng góp cho địa phương và quốc gia, tránh trình bày ý tưởng chung chung.
Thứ hai, phải có prototype (nguyên mẫu) hoặc sản phẩm thử nghiệm thực tế, kèm theo quy trình công nghệ rõ ràng. Đồng thời, phải lý giải được tại sao dự án phải cần sandbox, đang vướng luật hay chính sách nào.
Thứ ba, bài toán doanh nghiệp đưa ra nên có yếu tố vì cộng đồng, không chỉ phục vụ mục tiêu thương mại. Ngoài ra, rủi ro với từng nhóm người dùng khi triển khai ngoài sandbox cũng cần được phân tích.
Và cuối cùng, mô hình kinh doanh phải cụ thể, càng mới và sáng tạo càng dễ được xem xét.
"Về bản chất, sandbox là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Việc được vào sandbox cũng đồng nghĩa là cơ quan quản lý thừa nhận lĩnh vực đó còn nằm trong vùng xám. Điều này có thể ảnh hưởng tới những doanh nghiệp không nằm trong sandbox.
Vì vậy, HBA khuyến khích các doanh nghiệp có sáng tạo nên mạnh dạn triển khai thử, tạo sản phẩm, chứng minh có nhu cầu thị trường trước, sau đó mới quay lại đề xuất tháo gỡ chính sách", ông Tiến cho biết.
Cần chuẩn bị hậu sandbox
Ảnh minh hoạ: Reuters
Chọn "sandbox" để quản lý tiền số
Thực tế, câu chuyện tại Đà Nẵng không phải là cá biệt. Trong hơn một thập kỷ qua, hàng loạt nền kinh tế phát triển và mới nổi đã triển khai các chương trình sandbox tài chính nhằm thử nghiệm các dịch vụ fintech, tiền mã hóa, stablecoin và các giải pháp trung gian chuyển đổi giữa tài sản số và tiền pháp định.
Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, sandbox đã trở thành một trong những công cụ chính sách phổ biến nhất trong lĩnh vực tài chính - công nghệ, cho phép cơ quan quản lý "học cùng doanh nghiệp" trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh hơn rất nhiều so với tốc độ xây dựng luật pháp truyền thống.
Thử nghiệm trước khi luật hóa ra sao?
Điểm chung trong kinh nghiệm quốc tế là các quốc gia không vội vàng hợp pháp hóa toàn diện hoạt động tài sản số, nhưng cũng không đứng ngoài cuộc. Thay vào đó, họ lựa chọn thử nghiệm có giới hạn về thời gian, phạm vi và đối tượng, dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan quản lý.
Trong giai đoạn thử nghiệm, các dịch vụ chuyển đổi tiền mã hóa - tiền pháp định thường phải đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về xác minh danh tính khách hàng, phòng chống rửa tiền và báo cáo giao dịch. Những mô hình không đáp ứng được yêu cầu sẽ bị dừng, trong khi các mô hình phù hợp sẽ trở thành cơ sở để xây dựng khung pháp lý chính thức.
Singapore là một trong những quốc gia đi đầu trong việc áp dụng sandbox tài chính. Từ năm 2016, Cơ quan tiền tệ Singapore (MAS) đã vận hành FinTech Regulatory Sandbox, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm các sản phẩm tài chính mới trong môi trường được kiểm soát, với phạm vi và thời gian rõ ràng.
Đối với tài sản số, Singapore không cấm tiền mã hóa nhưng quản lý rất chặt các khâu trung gian, đặc biệt là dịch vụ chuyển đổi giữa tài sản số và tiền pháp định. MAS yêu cầu các đơn vị tham gia thử nghiệm phải tuân thủ đầy đủ quy định về chống rửa tiền, bảo vệ người dùng và minh bạch dòng tiền, kể cả khi sản phẩm vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm.
Theo Hãng tin Reuters, chính từ các chương trình thử nghiệm này, Singapore từng bước hoàn thiện các quy định liên quan đến token hóa tài sản và stablecoin, thay vì ban hành luật khi chưa có đủ dữ liệu thực tế từ thị trường.
Quản lý khâu trung gian, không cấm tài sản số
Một điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Singapore và nhiều quốc gia khác là họ không tập trung vào việc "cấm hay cho phép" tài sản số, mà đặt trọng tâm vào khâu trung gian chuyển đổi - nơi rủi ro về rửa tiền, gian lận và thao túng thị trường dễ phát sinh nhất.
Việc kiểm soát các dịch vụ chuyển đổi tiền mã hóa - tiền pháp định được xem là chìa khóa để vừa bảo vệ người dùng, vừa cho phép công nghệ blockchain và tài sản số tiếp tục phát triển trong khuôn khổ quản lý.
Tại Hong Kong, sandbox thậm chí còn được sử dụng như một công cụ chuẩn bị cho quá trình luật hóa. Trước khi thông qua dự luật quản lý stablecoin, Cơ quan tiền tệ Hong Kong (HKMA) đã triển khai sandbox dành riêng cho các nhà phát hành stablecoin.
Hãng tin Reuters cho biết dự luật stablecoin được Hong Kong thông qua vào năm 2025 dựa nhiều vào dữ liệu thu thập từ quá trình thử nghiệm, nhằm bảo đảm stablecoin gắn với tiền pháp định không gây rủi ro cho hệ thống tài chính.
Các tài liệu phân tích của HKMA cũng khẳng định sandbox không phải là "vùng pháp lý miễn trừ", mà là giai đoạn sàng lọc nghiêm ngặt trước khi cấp phép chính thức.
Cho thử nghiệm thay vì cấm tuyệt đối
Tại châu Âu, Liên minh châu Âu cho phép các quốc gia thành viên thử nghiệm các mô hình dịch vụ tài sản số trong giai đoạn chuyển tiếp trước khi áp dụng đầy đủ quy định MiCA.
Theo báo cáo của PwC, nhiều nước châu Âu đã tận dụng giai đoạn này để thử nghiệm các dịch vụ chuyển đổi crypto - fiat trong phạm vi hẹp, từ đó hoàn thiện cơ chế cấp phép và giám sát khi khung pháp lý thống nhất có hiệu lực.
Tại Mỹ Latin, các nền kinh tế như Colombia hay Mexico cũng triển khai sandbox fintech nhằm quản lý việc sử dụng stablecoin trong thanh toán và chuyển tiền xuyên biên giới, thay vì cấm đoán tuyệt đối.
Theo các phân tích thị trường, stablecoin trở thành công cụ phổ biến trong bối cảnh lạm phát và biến động tiền tệ, buộc nhà quản lý phải tìm cách kiểm soát dòng tiền số.
Từ 1-7, chuyển nhượng vàng miếng, tài sản số phải nộp thuế 0,1%
