Ngày 6-1, ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao (VH-TT) TP Huế, đã ký văn bản báo cáo UBND TP Huế liên quan đến phản ánh xây dựng các công trình tại di tích
"Ngôi nhà rường" được trung tâm lý giải là nhà huỳnh ốc, được dựng lên tại lăng mộ Hoàng Thái hậu Từ Dụ thuộc di tích lăng Thiệu Trị.
Đồng thời yêu cầu trung tâm tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể và các cá nhân có liên quan, đề xuất hình thức xử lý theo quy định; khẩn trương xây dựng báo cáo giải trình đầy đủ, chi tiết về toàn bộ quá trình vận động, tiếp nhận tài trợ và tổ chức xây dựng các công trình nêu trên để gửi các cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Đối với Sở VH-TT TP Huế sẽ chỉ đạo các phòng chuyên môn giám sát chặt chẽ quá trình tháo dỡ các công trình vi phạm, bảo đảm tuyệt đối an toàn cho các yếu tố gốc và hoàn trả nguyên trạng cảnh quan di tích. Trên cơ sở báo cáo giải trình trách nhiệm của trung tâm và ý kiến chỉ đạo của UBND TP Huế, Sở VH-TT TP Huế sẽ nghiên cứu, tham mưu việc xử lý hành vi vi phạm hành chính (nếu có) theo đúng thẩm quyền và quy định của pháp luật.
Cổng chào xây mới ở lối vào lăng vua Thiệu Trị.
Theo báo cáo của Sở VH-TT TP Huế, ghi nhận tại khu vực lăng vua Thiệu Trị có nhà rường xây dựng cố định trên nền móng chân tảng phía trước bửu thành lăng mộ Hoàng Thái hậu Từ Dụ. Đây là vị trí thuộc khu vực bảo vệ I (vùng lõi) của di tích. Ngôi nhà rường này có diện tích khoảng 35 m2, cao khoảng 6 m với 16 cột gỗ, hệ thống vì kèo bằng gỗ, mái lợp ngói liệt.
Còn công trình cổng chào được xây dựng tại lối vào lăng vua Thiệu Trị, tiếp giáp khu vực bảo vệ I của di tích. Đây là cổng tam quan, gồm 1 lối đi chính ở giữa và 2 lối đi phụ hai bên. Nền móng bê tông, kết cấu phía trên bằng gỗ. Chiều rộng khoảng 7 m; chiều cao trụ biểu lối đi phụ khoảng 3,9 m, chiều cao trụ biểu lối đi chính khoảng 4,6 m. Cả hai được xây dựng mới, chưa có trong hồ sơ quy hoạch.
Vì sao phải tháo dỡ?Ngày 5-1, trung tâm đã có công văn gửi Sở VH-TT TP Huế báo cáo về việc xây dựng các công trình nói trên. Tuy nhiên, qua nghiên cứu, cơ quan này nhận thấy nội dung báo cáo chưa làm rõ được các vấn đề quan trọng như về quy mô chi tiết và tính chất của các công trình xây dựng. Chưa báo cáo cụ thể về tổng mức đầu tư, nguồn vốn và quy trình tiếp nhận nguồn vốn xã hội hóa.
Bên cạnh đó là chưa cung cấp trình tự, thủ tục pháp lý đã thực hiện (chủ trương đầu tư, thẩm định thiết kế, cấp phép...); thiếu các căn cứ tư liệu lịch sử/khoa học phục vụ cho việc thiết kế và phục dựng công trình; chưa làm rõ trách nhiệm quản lý của tập thể, cá nhân liên quan khi thực hiện công trình; chưa đảm bảo tuân thủ Luật Di sản văn hóa năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành...
Trong báo cáo, Sở VH-TT TP Huế khẳng định lăng vua Thiệu Trị là thành phần cấu thành quan trọng của quần thể di tích Cố đô Huế - Di sản văn hóa Thế giới. Do đó, mọi hoạt động tu bổ, tôn tạo, xây dựng mới tại đây, dù ở quy mô nhỏ, đều bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Di sản văn hóa, các nghị định hướng dẫn thi hành và các công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Về tuân thủ quy trình quốc tế, Sở VH-TT TP Huế khẳng định: Theo hướng dẫn thực hiện Công ước Di sản thế giới của UNESCO, các quốc gia thành viên có trách nhiệm thông báo trước cho Ủy ban Di sản thế giới về các hoạt động xây dựng mới hoặc cải tạo lớn trong khu vực di sản có khả năng ảnh hưởng đến Giá trị nổi bật toàn cầu (OUV).
Việc xây dựng công trình mới trong khu vực lăng tẩm - thành phần cốt lõi của hồ sơ di sản - dù quy mô không lớn, vẫn tiềm ẩn nguy cơ tác động đến tính xác thực và tính toàn vẹn của di sản nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
Về tuân thủ pháp luật trong nước, Sở VH-TT TP Huế cũng cho rằng việc triển khai xây dựng các công trình nêu trên khi chưa được cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt; chưa tổ chức lấy ý kiến các cơ quan chuyên môn và cộng đồng là hành vi bị nghiêm cấm, vi phạm quy định Luật Di sản văn hóa năm 2024.
