Đinh Công Đạt và cụm tác phẩm của ông tại triển lãm Hình và Hư vô - Ảnh: THIÊN ĐIỂU
Giữa thời điểm TP.HCM đang có nhiều triển lãm, 'Hình và Hư vô' tại An Fine Art Gallery ngay trung tâm thành phố là một điểm khám phá nghệ thuật thú vị, dù nó khiến người này thấy bình an, người khác thấy bất an.
Ba cá tính sáng tạo độc đáo
Điều "đáng giá" đầu tiên của Hình và Hư vô hội tụ tới ba nghệ sĩ cá tính của Việt Nam và Mỹ là Đinh Công Đạt, Rodney Dickson và Nguyễn Trinh Thi. Ba nghệ sĩ lại đều đang ở độ chín của sáng tạo, dù thuộc ba thế hệ, nối tiếp cách nhau 10 tuổi.
Tiếp đến là sự hội tụ của ba loại hình điêu khắc, hội họa, video art installation trong cùng một triển lãm.
Và cảm giác đầu tiên khi bước vào không gian triển lãm Hình và Hư vô là sự choáng ngợp về thị giác. Đến ngay sau đó là cảm xúc bàng hoàng.
Phòng triển lãm "mặt tiền" của An Fine Art Gallery dành cho ba cụm tác phẩm điêu khắc ấn tượng của Đinh Công và vài bức tranh "lạ" để công chúng dần quen với Rodney Dickson trước khi vào căn phòng rộng hơn nhiều ở phía sau được lấp kín toàn những bức tranh "lạ".
Căn phòng trên lầu dành riêng cho tác phẩm sắp đặt video của Nguyễn Trinh Thi.
Cận cảnh các tác phẩm của Đinh Công Đạt tại 'Hình và Hư vô' - Video: THIÊN ĐIỂU
Đinh Công Đạt gây choáng bởi những bức tượng bằng fiberglass và gốm với kích thước gần với tỉ lệ người thật.
Đầu tiên là 11 nhân vật nam cạo tóc, khoác áo choàng dài màu đen, những lớp áo choàng tung lên như thể họ đang bơi ngược chiều gió, mỗi người một biểu cảm gương mặt, gồng mình hay thư giãn, an yên.
Kế bên là cụm tác phẩm tám nhân vật phi giới tính, không tóc, khoác áo choàng vàng, ngồi buông thõng chân thành một hàng.
Các nhân vật này mang một khuôn mặt hoàn toàn "thoát tục", như gương mặt các pho tượng Phật, tượng La Hán trong chùa.
Một nhóm tác phẩm nữa, gồm chín cô gái trẻ với những chiếc váy dài màu bạc buông tới mắt cá chân, người đứng người ngồi bên nhau. Những cô gái trẻ có vẻ sung túc, với gương mặt không vương hỉ nộ ái ố, không mong cầu.
Ở chặng mới của đường sáng tác này, Đinh Công Đạt trở về với kỹ thuật điêu khắc cổ điển, chỉ đương đại ở cách ông xếp đặt cụm tượng trở thành một tác phẩm.
Đinh Công Đạt nói anh chỉ bày ra những hình ảnh thị giác, câu chuyện nảy nở trong lòng người xem là từ chính họ - Ảnh: THIÊN ĐIỂU
Cụm tác phẩm của Đinh Công Đạt gợi liên tưởng tới các bức tượng trong đình, chùa Việt - Ảnh: THIÊN ĐIỂU
Trong khi đó, gần 100 bức tranh của Rodney Dickson vẽ những chân dung toàn thân đang mờ nhòe dần trên những tấm ga giường trắng được cắt theo khổ dài, treo kín không gian phòng triển lãm lớn, cũng là một ấn tượng thị giác mạnh mẽ khác.
Rodney Dickson vẽ bạn bè đến từ nhiều nơi trên thế giới, một số đàn ông và phần lớn là phụ nữ, với "hình hài đang dần phai nhạt theo thời gian".
Nguyễn Trinh Thi làm tác phẩm về chính con phố Đồng Khởi, nơi phòng triển lãm Fine Art Gallery tọa lạc. Cô ngược về thời điểm nhiều thập kỷ trước, con phố này có một rạp chiếu phim, và lấy đó làm "mật mã" để kể chuyện con phố này.
Điều bất ngờ được Trinh Thi tiết lộ, chỉ ba ngày trước khai mạc triển lãm Hình và Hư vô, chị mới phát hiện chính địa điểm tổ chức triển lãm là vị trí của rạp chiếu phim trước kia.
Nghệ sĩ bất an hay người xem bất an?
Nghiền ngẫm triển lãm, nhà phê bình Nguyễn Thanh Sơn cho biết ba nghệ sĩ trong triển lãm Hình và Hư vô đều khiến ông cảm thấy bất an theo các cách khác nhau.
Đinh Công Đạt làm cho ông bất an khi nhìn thấy sự lặp lại, tính cộng đồng đè nặng lên thân. Rodney Dickson sử dụng ga giường để vẽ tranh cũng là một thứ ám ảnh với Thanh Sơn vốn quen với hội họa giá vẽ cổ điển.
Trinh Thi thì thử nghiệm chất liệu không quen thuộc đối với ông.
Tuy vậy ông không mong khi nào nghệ thuật cũng phải làm cho ông cảm thấy dễ chịu.
"Có thứ nghệ thuật làm cho chúng ta phải băn khoăn, phải suy nghĩ, phải bứt rứt. Ba nghệ sĩ này thực hành nghệ thuật theo hướng như vậy. Nghệ thuật không phải khi nào cũng làm cho người xem cảm thấy dễ chịu. Mong người xem cởi mở với những tiếng nói nghệ thuật khác", ông Nguyễn Thanh Sơn chia sẻ với Tuổi Trẻ.
Theo ông, dòng nghệ thuật gây bất an là thứ đánh thức con người, khiến con người không ngừng suy nghĩ và tự vấn.
Nghệ thuật gây bất an hay bình an là ở chính tâm người xem? Trong ảnh là tranh của Rodney Dickson - Ảnh: THIÊN ĐIỂU
Về cảm nhận "nghệ thuật gây bất an", nghệ sĩ Đinh Công Đạt trò chuyện với Tuổi Trẻ phủ nhận các tác phẩm trong triển lãm "gây bất an".
"Thanh Sơn xem triển lãm thấy bất an, nhưng một người bạn của tôi lại bảo ngắm những bức tượng của tôi khiến anh thấy bình an, dễ chịu. Một chị người nước ngoài rất thích các bức tranh của Rodney Dickson. Chị bảo sẽ mua mấy bức treo trong phòng ngủ của chị vì chị thấy những ánh mắt họ nhìn chị rất trìu mến.
Thanh Sơn thấy bất an không có nghĩa nghệ thuật của chúng tôi bất an. Bất an hay không, đó là việc của cá nhân Sơn. Sơn đưa ra một thứ gây tranh luận nhưng đó không phải chân lý. Mấy cô gái ngồi hiền lành kia có gì bất an?", nghệ sĩ Đinh Công Đạt nói.
Anh cho biết đó cũng là lối thực hành nghệ thuật hiện nay của anh: chỉ bày ra một hình thức của tác phẩm, mỗi người đến xem mang về một câu chuyện của chính họ, chứ không phải câu chuyện của nghệ sĩ.
Cho nên bất an hay bình an, nó nằm ở chính người xem chứ không phải ở tác phẩm.
