Lưỡng quốc tướng quân Nguyễn Sơn - Ảnh tư liệu
Câu chuyện về Lưỡng quốc tướng quân Nguyễn Sơn cùng nhiều nhà cách mạng khác có "nghĩa tình cách mạng" và công lao lớn với cách mạng Trung Quốc đang được kể trong trưng bày chuyên đề "Nghĩa tình cách mạng - Những đồng chí Việt Nam tham gia Khởi nghĩa Quảng Châu" tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Trưng bày do Vụ Lý luận chính trị (Ban Tuyên giáo Trung ương), Bảo tàng Hồ Chí Minh phối hợp với Bảo tàng Lịch sử cách mạng Quảng Đông tổ chức, kéo dài tới tháng 2-2027, nhân kỷ niệm 102 năm Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đến Quảng Châu, Trung Quốc (11-11-1924 - 11-11-2026) và kỷ niệm 99 năm Khởi nghĩa Quảng Châu (11-12-1927 - 11-12-2026).
Đại biểu hai nước Việt Nam - Trung Quốc tham quan trưng bày Nghĩa tình cách mạng - Ảnh: THIÊN ĐIỂU
Những chiến sĩ Việt Nam tham gia khởi nghĩa Quảng Châu
Với hơn 100 hình ảnh tài liệu và hình ảnh hiện vật, trưng bày chuyên đề "Nghĩa tình cách mạng - Những đồng chí Việt Nam tham gia Khởi nghĩa Quảng Châu" giới thiệu đến công chúng dấu ấn cách mạng của các đồng chí Việt Nam tại Quảng Châu, Trung Quốc, hiểu biết thêm về tinh thần hữu nghị Việt - Trung.
Những năm 20 của thế kỷ 20, hưởng ứng lời kêu gọi của đồng chí Nguyễn Ái Quốc (tức Chủ tịch Hồ Chí Minh), nhiều thanh niên yêu nước Việt Nam đã đến Quảng Châu, Trung Quốc để học tập và hoạt động cách mạng.
Trong thời gian ở Quảng Châu, những thanh niên cách mạng Việt Nam gắn bó mật thiết, hỗ trợ lẫn nhau với những người cộng sản Trung Quốc, vun đắp tình hữu nghị cách mạng.
Ngày 11-12-1927, Khởi nghĩa Quảng Châu bùng nổ. Đây là cuộc phản kích anh dũng của Đảng Cộng sản Trung Quốc trước chính sách phản cách mạng, khủng bố của phe Quốc dân Đảng.
Cùng với Khởi nghĩa Nam Xương, Khởi nghĩa Thu Thu và nhiều cuộc khởi nghĩa vũ trang khác, Khởi nghĩa Quảng Châu đánh dấu bước khởi đầu Đảng Cộng sản Trung Quốc độc lập lãnh đạo chiến tranh cách mạng, xây dựng quân đội nhân dân.
Khởi nghĩa Quảng Châu tuy thất bại nhưng các đồng chí Việt Nam tham gia khởi nghĩa sau này góp phần thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Trưởng thành qua thử thách, họ từng bước trở thành lực lượng trung kiên của cách mạng Việt Nam, là những người góp phần đặt nền móng quan hệ hữu nghị Việt - Trung.
Khách xem trưng bày Nghĩa tình cách mạng - Ảnh: THIÊN ĐIỂU
Nguyễn Sơn - người được hai nước phong tướng quân
Trong cuộc Khởi nghĩa Quảng Châu, hàng chục đồng chí Việt Nam như Nguyễn Sơn (Hồng Thủy), Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn... đã sát cánh chiến đấu cùng quân và dân Trung Quốc.
Trong đó tướng Nguyễn Sơn có sự gắn bó sâu sắc với cách mạng Trung Quốc.
Sau khi Khởi nghĩa Quảng Châu thất bại, ông tiếp tục sát cánh cùng cách mạng Trung Quốc, tham gia cuộc Vạn lý trường chinh của Hồng quân và cuộc kháng chiến chống Nhật.
Ông chiến đấu tới năm 1945 mới trở về Việt Nam tham gia kháng chiến chống Pháp. Năm 1948, ông được phong quân hàm Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam.
Năm 1955, ông được phong quân hàm Thiếu tướng Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc, được tôn vinh là "Lưỡng quốc tướng quân".
Một năm sau ông qua đời. Hiện ông được dựng tượng không chỉ ở Việt Nam mà ở cả Trung Quốc (Bảo tàng Giải phóng quân Trung Quốc).
Ngoài ra, nhiều chiến sĩ cách mạng Việt Nam đã gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc như Lê Hồng Phong, Phùng Chí Kiên… Có người còn lãnh đạo một đơn vị thuộc Hồng quân.
Đó là trường hợp Phùng Chí Kiên (1901 - 1941). Sau khi Khởi nghĩa Quảng Châu thất bại, ông đã chuyển đến khu vực Đông Giang, Quảng Đông, Trung Quốc.
Tháng 12-1929, Phùng Chí Kiên gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc, từng giữ chức Đại đội trưởng một đơn vị thuộc Hồng quân, dẫn dắt đội du kích chiến đấu tại khu vực Đông Giang, Trung Quốc.
Còn Trương Vân Lĩnh (1902 - 1945), sau khi Khởi nghĩa Quảng Châu thất bại, ông tích cực tổ chức giải cứu các nhà cách mạng Việt Nam bị bắt.
Tháng 9-1944, ông thành lập Trường Quân chính Việt Nam nhằm đào tạo cán bộ quân sự, năm 1945 giữ chức hiệu trưởng. Ông mất tháng 11-1945.
