Đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu: Công trình chiến lược và khát vọng vượt giới hạn

Không chỉ là công trình chiến lược, đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu còn là biểu tượng cho khát vọng, tinh thần dám vượt giới hạn, dám nghĩ biết làm của TP.HCM và cả nhà đầu tư, ngay trong năm đầu tiên TP.HCM mở rộng.

Một năm qua, TP.HCM đã dành rất nhiều nguồn lực, tâm huyết để đầu tư hạ tầng trục chiến lược kết nối ra biển. Ở phía tây vịnh Gành Rái, Cần Giờ đã có nhiều đổi thay.

Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và TP.HCM, nhiều dự án giao thông, đô thị lớn nơi này đang được triển khai như khu đô thị lấn biển Cần Giờ - Vinhomes Green Paradise, đường sắt tốc độ cao Cần Giờ - Bến Thành, cầu Cần Giờ, nút giao thông Rừng Sác…

Từ cửa Soài Rạp đến vịnh Gành Rái, từ trung tâm thành phố ra biển lớn, hành trình phát triển của TP.HCM sau một năm sáp nhập đang được định hình bằng những công trình kết nối mang tầm chiến lược như đường vượt biển Cần Giờ, nơi hạ tầng trở thành động lực dẫn dắt một chu kỳ tăng trưởng mới của cả vùng phía Nam

Với loạt công trình tầm vóc đang hội tụ, Cần Giờ tương lai sẽ trở thành trung tâm mới, cực tăng trưởng mới, một đô thị cửa biển sinh thái, du lịch, dịch vụ và logistics hiện đại. Phía bên kia vịnh Gành Rái là khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ đã phát triển với các khu đô thị biển du lịch, công nghiệp, cảng biển, lọc hóa dầu…

Tuy nhiên, dù các cực phát triển đã hình thành và đang tiếp tục mở rộng, giữa hai bờ vịnh Gành Rái vẫn tồn tại một khoảng trống kết nối. 

Từ phía Cần Giờ nhìn qua Vũng Tàu cách nhau 10km, người dân có thể nhìn thấy những dãy nhà và các công trình phía bên kia bờ vịnh nhưng muốn qua đó phải đi qua phà biển trong 1 giờ (bao gồm cả thời gian chờ) hoặc đi ngược về trung tâm thành phố.

Để đi từ Cần Giờ đến Vũng Tàu, người dân hoặc xe chở hàng hóa phải quay về trung tâm thành phố, qua phà Bình Khánh, cầu Phú Mỹ, cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, quốc lộ 1, quốc lộ 51 với quãng đường khoảng 140km. 

Thời gian đi lại cho tuyến nhanh nhất cũng mất từ 3 - 3,5 giờ, tương lai sẽ rút ngắn hơn nữa khi có thêm cao tốc Bến Lức - Long Thành. Chính vì vậy, tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu - một con đường nối thẳng giúp qua lại hai bờ vịnh còn 10 phút là niềm mong mỏi của bao thế hệ người dân.

Khi hoàn thành, thời gian đi giữa Cần Giờ và Vũng Tàu chỉ còn khoảng 10 phút, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, du lịch, logistics… không phải mất 3-5 giờ đồng hồ đi đường bộ như hiện nay - Ảnh: Chụp màn hình

Trên thực tế, giá trị của tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu không chỉ nằm ở việc mở thêm một hành lang giao thông mới để đi lại nhanh hơn. Quan trọng hơn, đây là "cầu nối vàng" kết nối trực tiếp hai không gian phát triển chiến lược, nơi hội tụ các lợi thế về kinh tế biển, cảng biển quốc tế, logistics, du lịch, tuyến hàng hải quan trọng.

Đây là khu vực nắm giữ chìa khóa, nơi quyết định khả năng kết nối của Việt Nam với các tuyến vận tải biển quốc tế và góp phần định hình vị thế hàng hải quốc gia trong chuỗi thương mại toàn cầu. Và đặc biệt là mục tiêu sẽ đón 40 triệu khách du lịch đến Cần Giờ khi dự án đô thị lấn biển Vinhomes Green Paradise đang hình thành từng ngày.

Từ trên cao nhìn xuống, khu vực cửa ngõ phía Nam TP.HCM đang thay đổi từng ngày khi những dự án giao thông chiến lược đồng loạt xuất hiện, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho thành phố và liên vùng

Con đường cũng sẽ thúc đẩy và kích thích sự kết nối hiệu quả của cơ sở hạ tầng giao thông, sự giao lưu, hợp tác chặt chẽ giữa các cực tăng trưởng mới trong không gian vùng đô thị lớn, kết nối TP.HCM với các địa phương xung quanh. Và Cần Giờ từ một ốc đảo, một điểm cuối của mạng lưới giao thông sẽ thành một nút giao chiến lược - một trung tâm mới ở phía Nam.

Cùng với các tuyến cao tốc và đường sắt tốc độ cao, metro đã và đang triển khai, đường vượt biển chính là "cầu nối vàng" giúp khép kín vòng cung bao quanh cực phát triển của khu vực Đông Nam Bộ, từ Thủ Thiêm - Cần Giờ - Vũng Tàu - Long Thành - Thủ Thiêm. 

Trên vòng cung này sẽ có siêu đô thị lấn biển Cần Giờ, khu nghỉ dưỡng Vũng Tàu, sân bay quốc tế Long Thành, Khu công nghiệp Long Sơn, cụm siêu cảng biển Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ…

Vòng cung này cũng sẽ được mở rộng ra cả khu vực phía Nam khi đường ven biển miền Tây qua Gò Công vươn qua Cần Giờ tiếp tục được đầu tư, nối liền mạch với các tỉnh miền Trung và miền Bắc. Qua đó tiếp tục lan tỏa ra các khu vực, thúc đẩy giao thương giữa các vùng miền và cả quốc gia.

Vịnh Gành Rái là luồng tàu viễn dương nổi tiếng góp một phần rất lớn vào sự phồn vinh từ thuở xưa của vùng Sài Gòn - Gia Định. Đây là mặt tiền biển dẫn vào hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ cùng các cảng trên sông Lòng Tàu, Soài Rạp. Khu vực này đang có cơ hội vươn lên trở thành trung tâm logistics biển của khu vực - cửa ngõ kết nối trực tiếp với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Do vậy, bài toán đặt ra không đơn thuần là có con đường băng qua vịnh mà còn phải đảm bảo luồng hàng hải luôn thông suốt. Và cầu kết hợp hầm dìm là phương án được đánh giá tối ưu, mang lại lợi ích lâu dài.

Trong bức tranh phát triển mới của TP.HCM, Cần Giờ giữ vai trò cửa ngõ ra biển, còn khu vực Vũng Tàu là điểm tựa của du lịch và công nghiệp cảng biển. Những tuyến kết nối trực tiếp giữa hai khu vực được xem là điều kiện tiên quyết để tạo nên sức mạnh cộng hưởng cho toàn vùng

Theo hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư, toàn tuyến dài khoảng 14,06km, gồm đường dẫn, nút giao, cầu vượt biển dài khoảng 8,01km và hầm vượt biển dài khoảng 3,85km. Hầm dìm sử dụng loại kết cấu bê tông cốt thép có bọc vỏ thép để đảm bảo chống nước.

Trên thực tế, hầm dìm cũng được sử dụng ở nhiều nước, trong đó khá phổ biến ở Nhật Bản. Hầm dìm dài nhất hiện nay là hầm FehmarnBelt Link, nối Đan Mạch - Đức với chiều dài 17,6km, bề rộng lên tới 42,2m. 

Tại Việt Nam, hầm dìm cũng đã được áp dụng tại hầm Thủ Thiêm - vượt sông Sài Gòn. Với hầm vượt biển, dự án đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu là công trình đầu tiên triển khai tại Việt Nam.

Từ thiết kế sơ bộ của dự án, phóng viên Tuổi Trẻ phác họa về dáng vóc của công trình đặc biệt quan trọng này. Về lộ trình, từ phía Cần Giờ, xe theo đường dẫn lên cầu vượt biển, đi khoảng 5km đến cửa hầm rồi đi dưới hầm khoảng 3,85km để đến cửa hầm phía Vũng Tàu. Lên khỏi cửa hầm, xe chạy trên cầu 2,94km và qua đường dẫn đến Vũng Tàu.

Khu vực cửa hầm dự kiến được thiết kế với kích thước dọc khoảng 700m, rộng chỗ lớn nhất khoảng 290m. Quy mô cửa hầm tương tự nhiều dự án hầm biển nổi tiếng thế giới như hầm vượt biển Hong Kong - Chu Hải - Macau của Trung Quốc hay hầm Tokyo Bay Aqua-Line của Nhật Bản.

Trong ảnh là phối cảnh đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ.

Để thi công hầm dìm, nhà đầu tư dự án đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu sẽ sử dụng các thiết bị chuyên dụng để đào và nạo vét đáy biển, tạo đáy rãnh cho hầm. Các đốt hầm sẽ được chế tạo trong bể đúc trên bờ. Khi hoàn thành, các đốt hầm sẽ được bịt kín hai đầu và cho nổi trên mặt nước.

Từ đây, các tàu chuyên dụng sẽ lai dắt từng đốt hầm ra khu vực thi công và thực hiện các bước tiếp theo để dìm xuống rãnh được đào dưới đáy biển. 

Khi việc lắp đặt hoàn tất, đơn vị thi công sẽ tiếp tục phủ các lớp vật liệu bảo vệ gồm bê tông, đá gia cố và cát… nhằm cố định công trình, đồng thời bảo vệ hầm trước tác động của dòng chảy, sóng biển cùng hoạt động hàng hải diễn ra phía trên. Đây là công đoạn có yêu cầu kỹ thuật rất cao và sẽ quyết định tiến độ của toàn bộ dự án.

Một trong những vấn đề được quan tâm là hầm được dìm xuống bao nhiêu mét so với mực nước biển. Theo nghiên cứu sơ bộ, hiện nay luồng tàu qua vịnh Gành Rái có độ sâu khoảng -15,5m. Trong quy hoạch phát triển hệ thống cảng biển, cao độ đáy luồng dành cho tàu đến 250.000 DWT được xác định ở mức -18,45m.

Trong khi đó, đỉnh lớp bảo vệ hầm dìm tại khu vực luồng hàng hải được bố trí ở cao độ khoảng -28,45m. Điều này đồng nghĩa khoảng cách giữa đáy luồng quy hoạch và đỉnh lớp bảo vệ hầm lên tới khoảng 10m.

Đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu không chỉ là câu chuyện kết nối hai bờ vịnh. Đó là câu chuyện về khát vọng vươn ra biển lớn, về quyết tâm chinh phục những giới hạn mới của kỹ thuật, quy hoạch và năng lực tổ chức phát triển.

Đây là khoảng cách an toàn rất lớn đối với công trình hầm dìm dưới biển, đồng thời tạo dư địa cho nhu cầu phát triển hàng hải trong tương lai. Ngay cả trường hợp các tàu lớn nhất thế giới với mớn nước lên đến 26m (lớn hơn so với quy hoạch hiện nay), thì cao độ đặt hầm như hồ sơ thiết kế hiện nay vẫn đảm bảo yêu cầu cho dự phòng tương lai.

Kiến trúc sư Khương Văn Mười - nguyên Chủ tịch Hội Kiến trúc sư TP.HCM - nói rằng dự án đường vượt biển và những công trình đang được triển khai thời gian qua mang ý nghĩa đặc biệt trong hành trình phát triển của TP.HCM sau 50 năm mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Một năm sau khi mở rộng địa giới hành chính, từ những dự án có trong quy hoạch nhưng chưa làm, hay dự án mới chưa có trong quy hoạch nhưng yêu cầu cấp bách phải làm ngay cũng đã được TP.HCM triển khai với quyết tâm rất cao, tốc độ rất nhanh, rất hiệu quả. 

Điều đó phản ánh sự năng động, sáng tạo về tư duy phát triển, tinh thần dám nghĩ biết làm, phương thức chỉ đạo, điều hành và năng lực tổ chức thực hiện.

Từ những con tàu ra vào vịnh Gành Rái mỗi ngày đến các khu cảng nước sâu đang mở rộng về phía biển, khu vực này đang từng bước trở thành mặt tiền hàng hải của siêu đô thị phía Nam và là cửa ngõ kết nối Việt Nam với chuỗi cung ứng toàn cầu

Ông Mười nói rằng ý tưởng hình thành một tuyến giao thông vượt qua vịnh Gành Rái thực ra đã được nghĩ đến từ nhiều năm trước. Người dân mong muốn, chuyên gia nhiều lần đề cập nhưng trong thời gian dài vẫn chưa thể làm vì những thách thức rất lớn về kỹ thuật, nguồn lực. Tuy nhiên đây là thời điểm hội tụ đủ các yếu tố để thành phố bắt tay hiện thực hóa công trình mang tính đột phá này.

Theo ông Mười, việc đầu tư tuyến vượt biển lúc này là yêu cầu cấp bách nhằm phát huy tối đa hiệu quả của hàng loạt công trình đang và sẽ được đầu tư trong khu vực. Đường vượt biển chính là một cầu nối đặc biệt quan trọng cùng với hạ tầng khác khép kín vòng tròn của TP.HCM, kết nối các trọng điểm phát triển khu vực phía Nam.

Quyết tâm làm đường vượt biển cũng khởi nguồn từ việc lãnh đạo TP.HCM nhìn thấy những khoảng cách đi lại xa xôi, những khó khăn trong kết nối và mong mỏi của người dân. 

Một siêu đô thị có quy mô lớn đòi hỏi hệ thống hạ tầng hiện đại hơn để người dân đi lại thuận tiện, mở rộng cơ hội tiếp cận việc làm, dịch vụ, các tiện ích xã hội và có nhiều thời gian nghỉ ngơi, nâng cao chất lượng sống.

Từ niềm mong mỏi đó, thành phố đã nhanh chóng đưa dự án vào chương trình hành động với tinh thần nói là làm, làm phải nhanh, làm chất lượng. Và chỉ trong thời gian ngắn, nhiều thủ tục quan trọng đã được triển khai, HĐND TP.HCM đã thông qua để dự án bước sang giai đoạn mới.

Những cây cầu, tuyến đường và hành lang ven biển được nghiên cứu hôm nay không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận việc làm, dịch vụ, du lịch và thương mại cho hàng triệu người dân trong toàn vùng đô thị TP.HCM mở rộng

Ông Mười cho rằng đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu hay những công trình biểu tượng khác như công viên số 1 Lý Thái Tổ đều phản ánh một tư duy phát triển của TP.HCM là lấy người dân làm trung tâm trong mọi quyết sách. 

Mục tiêu cuối cùng của các công trình hạ tầng, không gian công cộng hay các dự án phát triển đô thị không chỉ là tạo ra những công trình quy mô lớn, hiện đại mà phải trực tiếp nâng cao chất lượng sống của người dân. Chất lượng cuộc sống chính là thước đo quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả của mọi quyết sách phát triển.

Về kỹ thuật, ông Mười cho biết lịch sử phát triển của các đô thị lớn trên thế giới luôn gắn với những công trình mang tính biểu tượng. Đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu sẽ giúp TP.HCM nâng cấp thêm một bước trên hành trình chinh phục những công trình có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp mà nước ta chưa từng thực hiện.

Qua một năm sáp nhập, hành trình đó đang được thể hiện rõ. Từ các dự án đường sắt tốc độ cao, metro và nay là hầm vượt biển băng qua vùng vịnh Gành Rái, tất cả cho thấy thành phố cùng các doanh nghiệp trong nước đang từng bước chinh phục những mục tiêu mà trước đây được xem là rất khó hoặc chưa từng được đặt ra.

"Đường vượt biển thể hiện khát vọng vươn ra biển lớn cùng quyết tâm chinh phục những giới hạn mới của kỹ thuật, quy hoạch và năng lực tổ chức phát triển của TP.HCM. 

Có thể nói TP.HCM hôm nay không chỉ đang hiện đại hóa hệ thống hạ tầng, mà còn hình thành một thế hệ cán bộ, kỹ sư, doanh nghiệp và nhà đầu tư đủ năng lực chinh phục những quyết sách, những công trình mang tính biểu tượng. 

Và đó chính là nền tảng để thành phố bước vào một giai đoạn phát triển mới, phát triển mạnh mẽ hơn, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển quốc gia", ông Mười nhấn mạnh.

ĐỨC PHÚ - CHÂU TUẤN - LÊ PHAN

Trình bày: VÕ TÂN