Đừng để người dân bị sốc vì thuế

Việc thu thuế để góp vào nguồn thu ngân sách cần được thực hiện nghiêm nhưng đừng quên mục tiêu khoan sức dân của Nhà nước - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Nhiều ý kiến cho rằng đề xuất này không phù hợp với thực tế, cần được xem xét thận trọng. Nếu so sánh với mức nợ thuế đến mức phải cấm xuất cảnh ở một số nước và ngay cả với ở Việt Nam trước đây, con số 1 triệu đồng rất dễ làm nhiều người sốc.

Trong xã hội được tổ chức tốt, người dân được cho là hiểu và buộc phải hiểu các quy định về thuế áp dụng đối với việc làm ăn, nói chung đối với các giao dịch về tài sản mình xác lập.

Người nộp thuế phải chủ động tìm hiểu để biết về tình hình nghĩa vụ thuế của mình và thực hiện cho đúng.

Tuy nhiên để có thể ràng buộc người dân vào những điều đó, đặc biệt là để người dân có thể thực hiện nghĩa vụ thuế của mình một cách nghiêm chỉnh, nhà chức trách cần phải triển khai một loạt các biện pháp cần thiết phù hợp với chức năng, trách nhiệm của người thu thuế.

Thứ nhất, các quy định về thuế phải tường minh, công bằng, hợp lý và được công bố rộng rãi qua các kênh thông tin chính thức của Nhà nước.

Thuế hợp lý và công bằng thì người làm ăn đàng hoàng sẽ không tìm cách trốn tránh; ai cố tình trốn tránh phải bị xử phạt nghiêm, không khoan nhượng và xã hội chắc chắn đồng tình.

Thứ hai, Nhà nước kịp thời công khai để người nộp thuế biết về kết quả xác định nghĩa vụ nộp thuế trên phần mềm eTax Mobile để người dân có điều kiện tra cứu, đối chiếu với kết quả tính toán của mình.

Đối với các nghĩa vụ thuế được ghi nhận còn nợ từ nhiều năm trước, phần mềm eTax Mobile phải có mục nợ thuế lũy kế riêng biệt trên phần mềm để cho phép người nộp thuế dễ dàng nắm bắt tình hình nợ thuế tổng thể của mình.

Thứ ba, rất quan trọng, nhà chức trách phải công khai các biện pháp chế tài, hạn chế đối với các quyền tự do của công dân, bao gồm phạt chậm nộp thuế và tạm hoãn xuất cảnh đối với người chậm nộp thuế.

Việc công khai phải được thực hiện ngay sau khi quyết định được đưa ra trên một mục có tên gọi dễ gây chú ý của eTax Mobile.

Người nộp thuế có ý định đi nước ngoài thì trước khi thực hiện ý định này phải truy cập phần mềm, vào mục thích ứng, xem mình có bị ràng buộc vào biện pháp chế tài, hạn chế nào có ảnh hưởng đến kế hoạch đi lại.

Trường hợp có biện pháp như thế thì phải có hành động thích ứng theo quy định của pháp luật để tháo gỡ. Và hẳn nhiên, phần mềm eTax Mobile phải hoạt động "trơn tru", tránh như thời gian qua có những trường hợp bị nhầm lẫn người này sang người khác.

Chính sách thuế hiện tại cần được cải cách ở nhiều điểm quan trọng theo các tiêu chí hợp lý và công bằng: mức giảm trừ gia cảnh; thuế suất áp dụng đối với doanh thu của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh thu của hộ kinh doanh.

Người dân đang dần làm quen với việc chú ý đến nghĩa vụ thuế gắn với giao dịch. Cần có thời gian để người dân ở trong tâm thế luôn cảnh giác đối với những hệ lụy về thuế gắn với những khoản thu của mình, như người dân ở các nước tiên tiến.

Những khoản nợ thuế trong thời kỳ hệ thống quản lý thuế còn mang tính thủ công, chưa được số hóa nên được khoanh lại và xử lý theo chế độ đặc thù, phù hợp với nhận thức xã hội, pháp lý của người nộp thuế cũng như trình độ quản lý của nhà chức trách thời kỳ đó.

Các khoản nợ thuế trước khi eTax Mobile được phổ cập được ghi nhận trong khu vực riêng của phần mềm và được cảnh báo bằng những tín hiệu thích hợp dễ gây chú ý của người nộp thuế.

Luật có quy định thời hạn thích hợp để người nộp thuế thực hiện trả các khoản nợ thuế đó.

Hết thời hạn quy định mà người nộp thuế không thực hiện nghĩa vụ thì đó được coi là khoản thuế chậm nộp và được xử lý theo quy định chung, bao gồm phạt chậm nộp, hoãn xuất cảnh và các biện pháp khác.

Với cách xử lý nợ thuế kiểu "cá mè một lứa" như hiện tại, người dân dễ chưng hửng, thậm chí bị sốc nặng khi đứng trước khoản tiền phạt chậm nộp thuế như từ trên trời rơi xuống hoặc khi bỗng dưng bị chặn lại ở quầy thủ tục xuất cảnh.

Việc thu thuế để góp vào nguồn thu ngân sách cần được thực hiện nghiêm nhưng đừng quên mục tiêu khoan sức dân của Nhà nước. Nếu người dân bị sốc trước một chính sách thì nghĩa là chính sách đó chưa thành công, chưa đáp ứng nhu cầu của nền quản trị quốc gia.