Điện chập chờn vài giây khiến doanh nghiệp thiệt hại hàng triệu USD

Báo Người Lao Động và Tổng công ty Điện lực TP.HCM tổ chức hội thảo "Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số của TP.HCM" - Ảnh: C.T.

"Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số của TP.HCM" là tên gọi và cũng là chủ đề của hội thảo diễn ra trong sáng 5-5 do báo Người Lao Động và Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) phối hợp tổ chức.

"Tử huyệt" của nền kinh tế tỉ USD

Có thể thấy vấn đề năng lượng tại TP.HCM không còn gói gọn trong việc tiết kiệm điện thông thường. Đó phải là "cuộc chiến" mà chỉ cần một sự cố điện tính bằng giây cũng đủ quét sạch hàng triệu USD. Và nơi những trung tâm dữ liệu AI đang "ngốn" lượng điện tương đương một nhà máy điện khổng lồ.

TP.HCM đóng góp hơn 23% GDP quốc gia với mục tiêu thu ngân sách 1 triệu tỉ đồng, nhưng có một sự thật đáng báo động khi hơn 70% nguồn điện của thành phố đang nhận từ lưới điện quốc gia. Trong khi đó, các trạm biến áp nội thành đã đầy tải, việc mở rộng quỹ đất cho hạ tầng điện đang rơi vào bế tắc về quỹ đất, chi phí.

Ông Trần Việt Hà cho biết sắp tới HEPZA định hướng quy hoạch thu hút các ngành công nghệ số, công nghệ xanh, trung tâm dữ liệu (data center), trí tuệ nhân tạo (AI)… với nhu cầu điện năng rất lớn. Các trung tâm dữ liệu còn yêu cầu sử dụng điện sạch, điện tái tạo.

Vì vậy, ông Hà nhấn mạnh việc phát triển năng lượng tái tạo là nhu cầu cấp thiết của kinh tế số. Để đáp ứng yêu cầu này, việc phát triển nguồn năng lượng sạch của ngành điện cần theo kịp nhu cầu của doanh nghiệp. Đi kèm là yêu cầu thực tế về sự ổn định của nguồn điện.

"Riêng một doanh nghiệp sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời tại TP đã thống kê, tổng kết cho thấy chỉ cần có một vài sự cố nháy điện thôi nhưng năm đó đã gây thiệt hại lên doanh thu của doanh nghiệp đến 5 triệu USD. Từ đó cho thấy vai trò của ngành điện đối với sản xuất công nghiệp là rất lớn", ông Hà chia sẻ.

Nói thêm về vấn đề này, PGS.TS Lê Quốc Cường (Phó trưởng Ban Quản lý Khu công nghệ cao TP.HCM) đưa ra một cảnh báo "nặng ký" với các ngành công nghệ cao như bán dẫn hay AI, chất lượng điện phải đạt độ tin cậy gần như tuyệt đối.

Trong ngành vi mạch và các ngành công nghệ cao, chất lượng điện phải ổn định và "sạch", bao gồm điện áp và tần số ổn định, công suất lớn. Đó còn là sự linh hoạt và có khả năng mở rộng. Nhu cầu của doanh nghiệp là khi cần phải có khả năng mở rộng công suất gần như tức thời, nguồn điện phải luôn sẵn sàng đáp ứng và có dự phòng cho nhà đầu tư.

Đối với việc phát triển điện mặt trời mái nhà, qua các giai đoạn từ năm 2017 - 2018 tới nay, các cơ chế, chính sách đã có những điều chỉnh nhất định theo hướng làm sao để phát triển xanh, đặc biệt là việc phát triển điện mặt trời mái nhà - dư địa của TP.HCM là rất lớn - Ảnh: HỮU HẠNH

Bài toán giờ cao điểm vào 21h đêm

Các chuyên gia chỉ ra chỉ riêng một dự án trung tâm dữ liệu AI mà TP.HCM đã chấp thuận chủ trương đầu tư tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung đang có dự báo đến năm 2030 có thể sử dụng khoảng 1.000MW điện. Như vậy, ngay trong quy hoạch, chỉ riêng các trung tâm dữ liệu đã tiêu thụ khối lượng điện rất lớn trong cơ cấu khách hàng tương lai. Để so sánh, con số này tương đương với công suất của một nhà máy thủy điện hoặc nhiệt điện loại lớn.

Và rồi, nghịch lý nằm ở chỗ dù TP.HCM có dư địa điện mặt trời mái nhà cực lớn, nhưng hiện tại tỉ lệ lắp đặt tại các khu chế xuất, khu công nghiệp chưa tới 20%. Việc sở hữu những "mỏ vàng" trên mái nhà nhưng lại để lãng phí vì những rào cản về cơ chế điều phối.

Ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực Miền Nam, chia sẻ một thông tin chấn động về mặt kỹ thuật khi đỉnh cao điểm điện của TP.HCM đã thay đổi hoàn toàn. Nếu như trước đây tiêu thụ điện thường rất căng thẳng vào buổi sáng hoặc trưa, thì nay, do sự phát triển của năng lượng tái tạo, đỉnh cao điểm đã dịch chuyển sang khung giờ tối (21h - 22h30).

Điều này đồng nghĩa với việc nếu chỉ lắp điện mặt trời đơn thuần mà không có hệ thống lưu trữ (BESS), doanh nghiệp sẽ hoàn toàn "trắng tay" khi bước vào giờ cao điểm khốc liệt nhất.

Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, thông tin trong những tháng đầu năm 2026, chính quyền TP.HCM rất quan tâm tới các giải pháp tăng trưởng 2 con số, trong đó có việc bảo đảm năng lượng.

Sở Công Thương được giao nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển xanh. Đối với việc phát triển điện mặt trời mái nhà, qua các giai đoạn từ năm 2017 - 2018 tới nay, các cơ chế, chính sách đã có những điều chỉnh nhất định theo hướng làm sao để phát triển xanh, đặc biệt là việc phát triển điện mặt trời mái nhà - dư địa của TP.HCM là rất lớn.

Tính đến nay, trên địa bàn TP.HCM đã có 22.355 hệ thống điện mặt trời mái nhà được lắp đặt, với tổng công suất khoảng 1.832 MWp. Tuy nhiên, tiềm năng phát triển vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong khu vực dân cư, thương mại và công nghiệp.

Từ đó, TP.HCM đang tổ chức đồng thời nhiều nhóm giải pháp như thúc đẩy đa dạng nguồn vốn như tín dụng xanh, vốn ưu đãi ngân hàng, mô hình hợp tác mua bán điện. Đồng thời phát huy vai trò của Quỹ tiết kiệm năng lượng và mô hình ESCO để giảm áp lực chi phí đầu tư ban đầu.

Về kỹ thuật, thành phố tăng cường chuyển đổi số trong ngành năng lượng, đặc biệt trong việc giải quyết thủ tục hành chính, kiến nghị của doanh nghiệp và người dân; hỗ trợ, tư vấn trong quá trình lắp đặt và quá trình vận hành; nghiên cứu xây dựng bản đồ tiềm năng điện mặt trời mái nhà nhằm giúp lựa chọn phương án đầu tư hiệu quả. Cùng đó là các chính sách ưu đãi về thuế.