Đơn vị thi công tự ý quyết, không báo cáo lãnh đạo khi trùng tu Nhà hát Minh Khiêm đường

Ngày 14-4, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế đã mở một cuộc họp để lắng nghe ý kiến của các nhà nghiên cứu, đơn vị thi công, cá nhân cung cấp ảnh tư liệu liên quan đến việc trùng tu tại di tích nhà hát cung đình Minh Khiêm đường trong lăng vua Tự Đức theo phản ánh của Tuổi Trẻ Online.

Cuộc họp do ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, chủ trì.

Tranh luận về công dụng của hai cánh cửa bị bịt kín ở di tích Minh Khiêm đường

Tại cuộc họp, lãnh đạo trung tâm đã lắng nghe hết những ý kiến về lý do bịt kín hai cánh cửa tại di tích Minh Khiêm đường. Ông Hồ Hữu Hành, Giám đốc Công ty CP Tu bổ di tích Huế (đơn vị thi công trùng tu Minh Khiêm đường), cho biết hai cánh cửa bị bịt kín bằng vách ván trước đây là hai bộ cửa lớn, mỗi bộ có 4 cánh, lắp bằng bản lề lá.

Ông Hành cho rằng đây là kiểu kiến trúc lạ duy nhất trong khu vực lăng Tự Đức, do vậy 2 bộ cửa này được làm sau chứ không phải nguyên gốc công trình đã có.

Ngoài ra, ông Hành còn cho rằng trước đây khi xây Khiêm lăng đã xảy ra loạn Chày Vôi. Đây là cuộc nổi loạn duy nhất ở triều Nguyễn mà phía quân nổi loạn tấn công vào Đại Nội, suýt ám sát được nhà vua.

Ông Hành lý giải sau biến cố suýt mất mạng, hẳn vua Tự Đức phải hết sức lo lắng cho an nguy của bản thân mỗi lần xa giá rời cung. Theo ông Hành, nơi vua ngồi nghe hát ở Minh Khiêm đường phải là căn gác ở phía chái đông - nơi cao nhất nhà hát.

Cũng chính vì sự an nguy của vua, hai cánh cửa lớn ở bên dưới nơi được cho là để vua ngồi cũng không thể có và càng không thể là cửa để phục vụ biểu diễn.

Tuy nhiên thông tin này lại không được sự đồng tình của các nhà nghiên cứu được mời đến cuộc họp. Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa cho rằng theo điển lệ triều Nguyễn, khi vua ngự giá đến công trình nào thì chỗ ngồi của nhà vua sẽ được đặt ngay dưới bức hoành phi của công trình.

Căn cứ vào điều này, ông Hoa cho rằng nơi vua Tự Đức ngồi xem hát ở Minh Khiêm đường phải là ở bục gỗ ở chái tây, ngay bên dưới bức hoành phi "Minh Khiêm đường". Theo ông Hoa, vua không thể ngồi xem hát ở trên căn gác chái đông bởi khi vua ngự tọa, cạnh bên phải có rất nhiều người đi theo hầu hạ như lính hầu, thị vệ, người cầm quạt… Trong khi căn gác ở chái đông có diện tích quá nhỏ.

"Việc xác định vị trí nhà vua ngồi xem hát sẽ liên quan đến chức năng của hai cánh cửa bị bịt lại. Theo tôi, hai cánh cửa này là hai cửa ra vào của diễn viên tuồng trong một vở diễn, do vậy việc bịt hai cánh cửa này cần phải cẩn trọng", ông Hoa nói.

Với việc thay đổi số ngôi sao trên trần Minh Khiêm đường, ông Hoa cho rằng cũng cần xem xét lại điển chế, điển lệ của triều Nguyễn, đặc biệt là so sánh với hình ảnh các chòm sao được vẽ dưới triều Nguyễn ở di tích Khâm Thiên Giám và trên chiếc chuông đồng đặt tại lầu Ngũ Phụng ở Ngọ Môn.

Nhà nghiên cứu Phạm Đức Thành Dũng thì cho rằng hiện nay không có tài liệu lịch sử, chứng cứ nào chứng minh rõ ràng trước đây Minh Khiêm đường không tồn tại hai cánh cửa lớn bên dưới căn gác ở chái đông. Do vậy việc đơn vị thi công bịt hai cánh cửa lớn là việc làm cần xem lại.

Còn nhà nghiên cứu Phùng Phu (nguyên Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế) cho biết đang sở hữu một hình vẽ của người Pháp vẽ cảnh vua Tự Đức ngự xem hát tại Minh Khiêm đường và sẽ cung cấp cho trung tâm để hỗ trợ việc trùng tu.

Đơn vị thi công tự ý quyết, không báo cáo lãnh đạo trung tâm di tích

Sau khi lắng nghe các ý kiến, TS Nguyễn Phước Hải Trung, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, cho biết việc bịt hai cánh cửa lớn ở chái đông cũng như thay đổi số lượng ngôi sao ở di tích Minh Khiêm đường là do… đơn vị thi công, đơn vị tư vấn giám sát tự quyết mà không báo cáo lãnh đạo trung tâm.

"Bản thân tôi cũng rất bức xúc khi biết chuyện này. Sau khi sự việc xảy ra, giám đốc trung tâm đã kịch liệt phê phán ban quản lý dự án di tích", ông Trung nói.

Theo ông Trung, qua nghiên cứu sử liệu triều Nguyễn cũng như các thông tin liên quan đến nghệ thuật tuồng, căn gác ở chái đông nhà hát Minh Khiêm đường không phải là vị trí vua ngồi coi hát khi đang sống mà là nơi để phục vụ vua coi hát sau khi… băng hà. Do được xem là nơi thờ tự nên diện tích căn gác mới nhỏ như vậy.

Liên quan đến hai cánh cửa bị bịt kín, theo ông Trung, đây có thể là hai cánh cửa đã tồn tại từ khi công trình mới được làm ra. Ông Trung cho biết trong các vở diễn tuồng, các diễn viên thường mang trang phục rất cồng kềnh nên việc bước ra sân khấu biểu diễn thường phải đi ra từ những cánh cửa lớn.

Cũng theo ông Trung, trong các vở tuồng, các diễn viên phải đi ra và đi vào từ hai cánh cửa khác nhau, tượng trưng cho cửa Sinh và cửa Tử. Do đó có thể hai cánh cửa bị bịt kín chính là cánh cửa đã được làm ra nhằm phục vụ diễn tuồng cho nhà vua.

Ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, cho biết sự việc vừa qua là bài học rất lớn trong việc trùng tu di tích. Theo ông Trung, điều may mắn là công trình chưa nghiệm thu, đang trong quá trình thi công nên hoàn toàn có thể điều chỉnh.

Ông Trung yêu cầu Ban quản lý dự án di tích Huế (chủ đầu tư), Công ty CP Tu bổ di tích Huế (đơn vị thi công) điều chỉnh, lắp lại hai cánh cửa đã bị bịt kín và chỉnh sửa lại các chòm sao trên trần Minh Khiêm đường theo đúng với hình ảnh tư liệu của ngôi điện trước khi hạ giải trùng tu.