Sai phạm từ dự án 160 triệu USD
Ngày 12/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra vụ án xảy ra tại Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNS) và Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM).
Theo đó, Cơ quan điều tra đề nghị truy tố bị can Bùi Thanh Bình (Trợ lý HĐQT VNS, Tổng giám đốc VTM) về 3 tội danh “Nhận hối lộ”, “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp”.
Bị can Lê Ngọc Hưng (cựu Phó chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai); Đỗ Trường Giang (cựu Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai) bị đề nghị truy tố tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
Vụ án còn bị can Mai Văn Tinh (cựu Chủ tịch VNS) cùng 30 bị can khác bị đề nghị truy tố các tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”…
Theo kết luận, VNS là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước và cùng 2 cổ đông khác thành lập VTM gồm Công ty Khoáng sản Lào Cai, Công ty Khống chế cổ phần gang thép Côn Minh – Trung Quốc (Công ty Côn Minh).
Sai phạm đầu tiên từ năm 2009, xảy ra tại UBND tỉnh Lào Cai, khi các cổ đông góp vốn vào VTM đồng ý để Công ty Côn Minh thực hiện gói thầu EPC tại nhà máy Gang thép Lào Cai trị giá 160 triệu USD.
Theo lời khai của bị can Mai Văn Tinh, mức giá trên không có cơ sở vì một số nhà thầu khác đang chào giá ở mức 126 đến gần 144 triệu USD. Tuy nhiên, các bị can vẫn để Công ty Côn Minh thực hiện EPC vì nghĩ doanh nghiệp này là cổ đông của VTM nên sẽ có trách nhiệm hơn.
Kết luận giám định thể hiện, việc để Công ty Côn Minh thực hiện gói thầu đã gây thiệt hại tổng cộng hơn 244 tỷ đồng cho nhà nước, gồm của VNS là hơn 234 tỷ đồng và Công ty Khoáng sản Lào Cai thiệt hại 10 tỷ đồng.
Các bị can trong vụ án.
Cựu Tổng giám đốc VTM nhận hối lộ và hoa hồng hơn 78 tỷ đồng
Các sai phạm tiếp theo xảy ra trong hoạt động kinh doanh, bán than cốc hoặc quặng sắt cho các doanh nghiệp trong nước hoặc xuất khẩu sang Trung Quốc của VTM.
Kết luận điều tra nêu rõ, ông Bùi Thanh Bình (Trợ lý HĐQT VNS, Tổng giám đốc VTM) đã nhận tiền của các doanh nghiệp thu mua rồi bán hàng ở mức tiền thấp hơn giá thị trường cho họ.
Ông Bình ký 30 hợp đồng bán quặng sắt với 18 doanh nghiệp trong nước và đã thực hiện 25 hợp đồng tổng trị giá hơn 2.950 tỷ đồng, thấp hơn giá thị trường nên gây thiệt hại hơn 434 tỷ đồng.
Qua đó, ông Bình được 8 doanh nghiệp đưa 53 tỷ đồng. Trong số tiền này có 43,8 tỷ đồng bị cáo buộc cấu thành hành vi "Nhận hối lộ". Trong khoản tiền 53 tỷ đồng, ông dùng khoảng 3,8 tỷ đồng chi cho một số nhân viên, trả lại 1,5 tỷ đồng cho hai doanh nghiệp, còn lại dùng hết vào việc cá nhân.
Không chỉ sai phạm ở mua bán quặng, ông Bình và đồng phạm còn bị cáo buộc có sai phạm trong việc mua than cốc phục vụ sản xuất. Năm 2015, ông Bình nhận lời đề nghị của lãnh đạo Công ty Việt Phát và Công ty Trung Thành Thái Nguyên về việc thường xuyên cung cấp than cốc cho VTM.
Đổi lại, hai doanh nghiệp hứa sẽ chi cho ông Bình từ 40.000 - 200.000 đồng/một tấn than cốc. Ông Bình đồng ý, chỉ đạo Phòng Vật tư phối hợp thực hiện.
Giai đoạn đầu, dù việc lựa chọn nhà cung cấp được thực hiện theo hình thức chào giá cạnh tranh, cán bộ phụ trách vẫn dùng các báo giá khống để hợp thức hồ sơ. Từ đó bảo đảm hai doanh nghiệp Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên được ký hợp đồng.
Đến khi VTM phải tổ chức đấu thầu theo quy định để đáp ứng điều kiện vay vốn ngân hàng, thủ đoạn đã thay đổi. Nhiều hợp đồng còn được chia nhỏ dưới 10.000 tấn nhằm tránh phải xin ý kiến hội đồng thành viên. Từ 2015 - 2020, Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên đã ký 38 hợp đồng, cung cấp gần 287.000 tấn than cốc cho VTM với tổng giá trị hơn 2.020 tỷ đồng.
Sau mỗi giai đoạn thực hiện hợp đồng, đại diện hai doanh nghiệp nhiều lần đưa tiền cho ông Bình, tổng hơn 25 tỷ đồng. Trong đó, có 18,4 tỷ đồng được xác định thuộc giai đoạn đủ căn cứ xử lý về tội Nhận hối lộ.
Tổng cộng, ông Bình bị cáo buộc nhận 78 tỷ đồng tiền hoa hồng từ doanh nghiệp, trong đó 62,2 tỷ đồng nhận hối lộ.
Ngoài ra, ông Bình còn bị cáo buộc vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, với số tiền thiệt hại hơn 434,7 tỷ đồng. Ông cùng cấp dưới còn thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước hơn 46,29 tỷ đồng.
