Công bố giải thưởng 50 năm thành phố nghĩa tình của tôi: Khi lòng tốt được kể từ những điều rất nhỏ

Ba giám khảo cuộc thi, từ trái qua: nhà báo Lê Thị Thái Hòa, đạo diễn Phan Gia Nhật Linh, nhà văn Nguyễn Khắc Ngân Vi - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Ngày 9-9, cuộc thi viết 50 năm thành phố nghĩa tình của tôi có buổi họp ban giám khảo để tìm ra những bài thi xuất sắc nhất. Dự kiến ngày 19-9 sẽ diễn ra lễ trao giải và ra mắt sách tại Đường sách TP.HCM.

50 năm kể từ ngày đất nước thống nhất, TP.HCM đã trải qua những đổi thay mạnh mẽ. Những con kênh đen ngày nào giờ đã xanh trở lại, những khu đất trống hoang vu nay mọc lên cao ốc, những con đường đất đỏ được trải nhựa rồi mở rộng thêm vài lần.

Phía sau diện mạo của một đô thị lớn vẫn là một thành phố được tạo nên bởi hàng triệu con người, trong đó có rất nhiều người từng là những người xa lạ.

Cuộc thi tạo nên bao định nghĩa về thành phố mang tên Bác

Cuộc thi viết 50 năm thành phố nghĩa tình của tôi kể về những lát cắt ấy. Ở đó, TP.HCM không chỉ hiện diện qua những cột mốc lịch sử, những con số phát triển hay những công trình biểu tượng, mà qua ký ức và trải nghiệm riêng của mỗi người.

Như ý kiến của bạn đọc Phong Anh gửi đến báo Tuổi Trẻ sau khi đọc một bài dự thi: "Chính cuộc thi này của Tuổi Trẻ cũng đang góp phần tạo nên bao định nghĩa về thành phố mang tên Bác. Không đao to búa lớn. Không phải những con số tăng trưởng. Mà giản dị, lặng lẽ - như chính mạch ngầm của cái tình hào hiệp, bao dung".

Sau khi phát động vào ngày 2-7, cuộc thi nhận được sự hưởng ứng rất nhiệt tình của bạn đọc. 

Trong 50 ngày, có hơn 600 bài dự thi gửi đến. Sau khi lựa chọn, có 50 bài dự thi được đăng trên báo Tuổi Trẻ và sẽ đăng trong sách 50 năm thành phố nghĩa tình của tôi.

Một chi tiết thú vị là Đoàn thanh niên Công ty Metro đã phát động nhân viên viết và gửi bài dự thi rất sôi nổi, với khoảng 50 bài. Có một số tác giả với tình yêu TP.HCM viết nên nhiều câu chuyện từ cảm xúc của mình. 

Giám khảo cuộc thi, đạo diễn Phan Gia Nhật Linh cho biết trong số những câu chuyện khiến anh nhớ lâu có câu chuyện của một người làm việc tại metro. Trong lúc soát vé, người này gặp một cụ bà và nói rằng bà được miễn phí. Nhưng cụ bà từ chối, bởi bà muốn đóng góp.

Một câu chuyện khác kể về một người sống trong một con hẻm. Trước đó, người này gần như không giao tiếp với hàng xóm. Cho đến một ngày có việc phải đi xa, anh buộc phải nhờ hàng xóm trông nhà. 

Từ sự nhờ vả ấy hình thành một mối quan hệ láng giềng. Không có những lời hứa hẹn lớn lao, cũng chẳng phải sau đó hai gia đình trở nên quá thân thiết, nhưng giữa họ hình thành sự tin cậy và thói quen giúp đỡ nhau.

Hay câu chuyện về một sinh viên từ quê lên thành phố học tập, được cha mẹ gửi gắm cho một cô bán cơm. Sự giúp đỡ của cô chỉ đơn giản là mỗi ngày thêm cho cậu một ít cơm. Nhưng chính những điều nhỏ bé ấy lại trở thành ký ức khó quên của một người trẻ trong những ngày đầu xa nhà.

Đạo diễn Phan Gia Nhật Linh và nhà văn Nguyễn Khắc Ngân Vi hội ý chấm giải vào ngày 9-9 tại tòa soạn báo Tuổi Trẻ - Ảnh: QUANG ĐỊNH

"Người sáng tác không thể nghĩ ra được"

"Ban đầu tôi nghĩ khi mọi người viết về một thành phố, họ sẽ viết về những con số, những thành tựu rất lớn. Nhưng cuối cùng, những điều chạm đến mình lại chính là những câu chuyện rất nhỏ, những chi tiết đời thường, độc đáo khiến người sáng tác cũng không thể nghĩ ra được những chuyện như vậy", đạo diễn Phan Gia Nhật Linh khẳng định.

"Tất cả những điều nhỏ đó góp lại thành một tinh thần hào sảng của người TP.HCM. Lúc nào cũng sẵn sàng giúp đỡ nhau. Bất kỳ lúc nào ai đó cần giúp đỡ thì luôn có một cánh tay đưa ra", anh nói.

Có câu chuyện khác khiến anh day dứt: một người từng được giúp đỡ hứa sẽ quay lại để cảm ơn một người đàn ông. 

Nhưng rồi đại dịch COVID-19 xảy ra. Khi người này gọi điện trở lại thì người giúp mình đã qua đời. Trước lúc mất, ông vẫn dặn nếu người được ông giúp gọi lại thì hãy nói rằng ông vẫn khỏe.

Nhà văn Nguyễn Khắc Ngân Vi chia sẻ khi đọc 50 bài, có thể thấy có ba phong cách: "Một là những hình ảnh rất thường dễ nhìn thấy ở TP.HCM. Đó là những người lao động bình dân, và tốt hơn nữa là những người mình có thể tình cờ gặp ở bất kỳ nơi đâu trong thành phố, trong con hẻm, phố xá hoặc là trên xe buýt.

Điều thứ hai mà tôi thấy rất thích, đó là một thành phố hướng tới tương lai. Những người trẻ tham gia cuộc thi rất đông. Họ đang là hiện tại và cũng là tương lai của đất nước.

Và còn cái thứ ba thì tôi quan tâm hơn nhiều đến phong cách viết. Các tác giả có một sự đồng cảm. Tôi đọc trong mỗi bài viết thấy họ rất yêu thành phố".

Ngân Vi lưu ý cũng có người sử dụng AI để viết. Điều này thử thách đối với ban giám khảo vì vừa phải đọc, vừa phải xem coi có sự can thiệp của AI hay không.

Phát hiện đề tài là điều quan trọng. Sự phát hiện đề tài mới này giúp cho mình có những góc nhìn khác về thành phố. Và cuối cùng Ngân Vi quan tâm là thông điệp: "Thông điệp của cuộc thi này tôi rất thích".

Ban giám khảo làm việc khẩn trương, nghiêm túc - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Theo chị, nhiều câu chuyện của người dự thi rất quen thuộc. Đôi khi người viết nhìn thấy những điều mà chính chị cũng từng nhìn thấy trong đời sống. Nhưng từ một câu chuyện thực tế để trở thành một tác phẩm văn học lại là một quá trình khác.

Vì thế, khi đọc các bài dự thi, nhà văn Nguyễn Khắc Ngân Vi chủ động tách bạch hai công việc: một bên là tiếp nhận cảm xúc, một bên là sáng tác. Cô đọc các câu chuyện với sự thích thú, đồng cảm nhưng không đặt chúng trực tiếp vào quá trình sáng tác của mình.

Còn đạo diễn Phan Gia Nhật Linh cho rằng các tác giả dự thi phần lớn không phải người viết chuyên nghiệp. Vì vậy, một số bài có cách hành văn còn ngô nghê, hồn nhiên. Nhưng chính sự vụng về ấy đôi khi lại khiến câu chuyện trở nên đáng tin cậy và gần gũi.