Sau khi bản màu Tiếng trống Mê Linh phát sóng trên kênh HTV9 và HTVC Thuần Việt, HTV đã quyết định đưa vở diễn phát trên kênh YouTube HTV Giải trí để tạo thuận tiện cho khán giả khắp nơi có thể xem vở - Ảnh chụp màn hình: LINH ĐOAN
Mới đây, những chia sẻ của con trai nghệ sĩ Ba Xây, người đóng vai cụ Đô Trinh trong vở Tiếng trống Mê Linh, khiến nhiều người xúc động vì nhắc nhớ sự cẩn trọng của người đi trước để có những tác phẩm hay.
Tiếng trống Mê Linh, thành quả lao động nghệ thuật nghiêm túc
Status được viết cách đây khoảng 3 năm, nhân dịp Tiếng trống Mê Linh đang có sự kiện gây chú ý, những chia sẻ năm nào của con trai nghệ sĩ Ba Xây lại được mọi người share lại.
Cảm hứng để ông trải lòng là do được một người bạn gởi tặng tờ chương trình cải lương xưa, đó là vở Tiếng trống Mê Linh. Vì vậy những kỷ niệm về giai đoạn tập tuồng ùa về, hiện rõ mồn một.
Lúc đó, ông là chàng trai trẻ, đang học ở Trường nghệ thuật Sân khấu II. Đoàn tập vở vào mùa hè nên chàng trai mê cải lương ngày ấy cứ đeo theo suốt.
Nhờ những ngày lăn lộn với các buổi tập của đoàn mà chàng trai ấy nắm rõ nhiều chuyện hậu trường trong quá trình xây dựng nên vở cải lương kinh điển Tiếng trống Mê Linh.
Ông nhớ thành viên của đoàn hát không ai trễ nãi vì mỗi buổi tập bà bầu Thơ là người tới sớm nhất. Sau này nghệ sĩ Bảo Quốc từng tâm sự với Tuổi Trẻ Online rằng chính thói quen của mẹ đã hình thành kỷ luật với ông. Bảo Quốc luôn tới trước giờ tập ít nhất 15 phút.
Trong dòng chảy ký ức, ông Tất My Loan - con trai nghệ sĩ Ba Xây - nhớ phong cách làm việc đáng nể của đạo diễn Ngô Y Linh. Ông bàn với họa sĩ Lương Đống là cả tuồng chỉ thiết kế các bục tam cấp tượng trưng cho những bậc thang của Đền Hùng, mỗi cảnh chỉ cần thêm tiểu cảnh cho phù hợp.
Ông phân tích kỹ càng để những vai độc như Tô Định, Tào Uyên, Mã Tắc phải mang màu khác nhau. Riêng vai Chương Hầu ông để nghệ sĩ Bảo Quốc diễn hài vì kịch bản đã quá căng thẳng.
Đây là vai mà nhiều người rất khoái vì: "Bảo Quốc dù đóng phản diện nhưng tạo ra tính cách bông phèng không ra thể thống gì cả. Mỗi đêm diễn ông quậy một kiểu làm khán giả cười ngất".
Đạo diễn Ngô Y Linh đã có lớp xử lý cảnh tùy tướng báo tin Thi Sách bị bắt, Trưng Trắc (Thanh Nga) phải đứng chờ cho mỗi người thay nhau hát hết 6 câu vọng cổ trên sân khấu mà không bị đơ.
Tờ giới thiệu vở diễn Tiếng trống Mê Linh. Khi thâu hình, thành phần diễn viên có vài thay đổi - Ảnh: Facebook Tất Gia
Tiếng trống thúc giục của cụ Đô Trinh - Ba Xây
Với vai cụ Đô Trinh của ông Ba Xây, đạo diễn phân tích đó là nhân vật tuy già nhưng con nhà võ, lại đánh trống đồng cổ vũ tinh thần ba quân tướng sĩ nên phải khỏe khoắn chứ không nên còng lưng lụm khụm.
Có thể nói trong tuồng Tiếng trống Mê Linh có quá nhiều nhân vật hay. Tuy nhiên vai cụ Đô Trinh vẫn là dấu ấn khó phai trong lòng công chúng. Tiếng trống của ông mang nội lực rất lớn, thật hùng thật vững chãi khiến người xem rùng rùng cảm xúc, góp phần làm nên thành công cho vở diễn được xem là bản hùng ca giữ nước.
Ông Ba Xây là nghệ sĩ kỳ cựu. Năm 1938 ông từng mở lò dạy guitar phím lõm, rồi được mời đờn cho nghệ sĩ Năm Nghĩa (ba của nghệ sĩ Bảo Quốc) ca. Sự nghiệp của ông gắn bó với Đoàn Thanh Minh - Thanh Nga và Đoàn kịch nói Kim Cương.
Từ trái qua, nghệ sĩ Thanh Sang (vai Thi Sách), nghệ sĩ Ba Xây (vai cụ Đô Trinh) và nghệ sĩ Thanh Nga (vai Trưng Trắc). Ba nghệ sĩ kỳ cựu nay đã ra người thiên cổ - Ảnh chụp màn hình: LINH ĐOAN
Nghệ sĩ Ba Xây - Ảnh được đạo diễn Tất My Loan xử lý bằng AI
Ngoài Tiếng trống Mê Linh, ông còn hóa thân thành Giã Lộ tướng quân (Bên cầu dệt lụa), Giáo Oanh, ông Đệ (Tấm lòng của biển)… Ông có hai người con theo nghề là đạo diễn Tất My Loan và Tất My Ly. Ông qua đời năm 2009 lúc 90 tuổi.
Tình yêu sân khấu của ông Ba Xây đã truyền cho các con nên Tất My Loan cũng mê mệt ánh đèn sàn diễn không kém.
Những ngày say sưa theo cha chú tập tuồng Tiếng trống Mê Linh đã giúp ông Loan học rất nhanh cách đạo diễn phân tích nhân vật và xử lý mảng miếng sân khấu.
Học cách biến sân khấu nghèo nàn lúc đó trở thành phong cách nghệ thuật tối giản. Học cách dàn dựng lấy diễn viên làm trung tâm chứ không lạm dụng kỹ thuật sân khấu. Và cũng học được cách xử lý rất khéo về chính trị qua vấn đề trang phục.
"Những buổi tập này đã làm cho đầu óc của tôi lúc đó có cảm giác lơ mơ rằng hình như nghệ thuật là một điều gì đó hệ trọng lắm, hình như sân khấu là một nơi tôn nghiêm lắm" - Tất My Loan trải lòng.
Tất My Loan xúc động nhớ lại vai cụ Đô Trinh dù là vai nhỏ trong tuồng nhưng từ lúc nhận kịch bản ba ông đã luôn sống trong nhân vật cho đến khi ra mắt vở diễn.
"Suốt ngày ông cứ ngâm nga từng lời thoại, từng câu ca. Rồi ông còn vẽ ra nhân vật sẽ hóa trang râu tóc ra sao.
Có khi nửa đêm ông bật dậy để tập thử vài động tác đánh trống đồng theo các thế võ Thiếu Lâm mà ông mới nghĩ ra" - đạo diễn Tất My Loan nhớ về người cha đáng kính.
