Phủ Phụ Chính ở Kinh thành Huế - Ảnh: NHẬT LINH
Ngày 26-4, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho biết hai công trình quan trọng dưới triều Nguyễn là Phủ Phụ Chính và Khâm Thiên Giám nằm bên trong Kinh thành Huế vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích quốc gia.
Phủ Phụ Chính nằm phía đông Hoàng thành, phía trước Lục bộ đường. Công trình được xây dựng khoảng cuối thời Thành Thái đến đầu thời Duy Tân (khoảng từ năm 1906-1907), toàn bộ phần móng, tường xây bằng gạch, kể cả tường ngăn, mái lợp ngói liệt, phong cách kiểu kiến trúc Pháp.
Đây là nơi làm việc của Hội đồng Cơ mật, sau là nơi làm việc của quan Phụ chánh đại thần thời Duy Tân.
Dù chịu ảnh hưởng của kiến trúc Pháp, công trình vẫn giữ được nhiều yếu tố truyền thống, góp phần tạo nên giá trị thẩm mỹ và lịch sử riêng biệt trong quần thể di tích cố đô Huế.
Phủ Phụ Chính không chỉ có giá trị kiến trúc mà còn phản ánh cơ chế vận hành của bộ máy chính quyền triều Nguyễn giai đoạn cuối. Việc tìm hiểu tổ chức và hoạt động của cơ quan này giúp làm rõ hơn cấu trúc chính trị của nhà nước quân chủ phong kiến cuối cùng ở Việt Nam.
Bên trong di tích Phủ Phụ Chính còn treo những thuyết minh kể về hai vị Phụ chính đại thần là Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Hữu Bài.
Từ cuối năm 2015, khu vực này được khai thác thành "Không gian văn hóa Lục Bộ", giới thiệu các sản phẩm làng nghề và giá trị văn hóa truyền thống Huế. Tuy nhiên do đơn vị khai thác hết hạn hợp đồng, hoạt động tại đây đã tạm dừng trong thời gian gần đây.
Hiện công trình đã đóng cửa toàn bộ, bên ngoài cỏ rác mọc đầy. Do không có người ở nên hiện công trình có nhiều hạng mục xuống cấp.
Không xa Phủ Phụ Chính, di tích Khâm Thiên Giám triều Nguyễn tại số 82 Hàn Thuyên hiện đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ sụp đổ. Công trình đã được đơn vị quản lý rào chắn, gia cố nhằm tránh hư hại thêm.
Khâm Thiên Giám xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ sắp sập.
Theo sử liệu, Khâm Thiên Giám được thành lập từ thời vua Gia Long, đảm nhiệm việc quan sát thiên văn, dự báo thời tiết, làm lịch, xem ngày giờ và phụ trách phong thủy cho triều đình. Đến thời vua Minh Mạng, cơ quan này được đặt tại phường Nam An, cạnh Quan Tượng Đài - nơi thu thập dữ liệu thiên văn với các hạng mục như Bát Phong Đình và cờ xem gió.
Bên trong di tích Khâm Thiên Giám được gia cố bằng thanh sắt nhằm chống đỡ cho công trình không bị sụp xuống.
Dưới triều Nguyễn, Khâm Thiên Giám đóng vai trò quan trọng khi tính toán ngày lành tháng tốt phục vụ các nghi thức cung đình, tính lịch gieo trồng mùa vụ lúa trong năm…
Đến thời vua Khải Định, Khâm Thiên Giám được dời về vị trí hiện nay. Đầu thế kỷ 20, khi chính quyền bảo hộ Pháp xây dựng các trạm khí tượng hiện đại và lịch phương Tây được sử dụng rộng rãi, vai trò của cơ quan này dần thu hẹp, chủ yếu phục vụ việc xem ngày giờ và phong thủy trong nội bộ triều đình.
Theo lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, hai di tích quan trọng dưới triều Nguyễn là Khâm Thiên Giám và Phủ Phụ Chính được công nhận là di tích quốc gia là điều rất cần thiết. Đây là bước đầu để đơn vị xây dựng phương án trùng tu, bảo tồn và phát huy giá trị hai di tích đặc biệt này.
Một số hình ảnh tại Phủ Phụ Chính và Khâm Thiên Giám - hai công trình vừa được công nhận di tích quốc gia ở Huế:
Cổng vào Phủ Phụ Chính ở đường Nguyễn Chí Diễu
Họa tiết chữ thọ trang trí bên trên Phủ Phụ Chính.
Do không có người ở, công trình Phủ Phụ Chính đã xuống cấp nghiêm trọng.
Công vào di tích Khâm Thiên Giám trên đường Hàn Thuyên
Tấm bản đồ vẽ các lăng tẩm hoàng gia triều Nguyễn bên trong Khâm Thiên Giám.
Hình vẽ các chòm sao nhằm tính toán ngày lành tháng tốt, thời tiết còn lưu giữ bên trong di tích Khâm Thiên Giám.
