Nông dân sử dụng ứng dụng AI chẩn đoán bệnh - Ảnh: GSMA
TS Nguyễn Lê Hoàng Long - Phó giám đốc vận hành Công ty cổ phần Phân bón Hoàng Long Vina (Agrilong) - giới thiệu một ứng dụng AI miễn phí và hướng dẫn cách dùng theo từng bước.
AI 'nhìn' lá cây đoán bệnh như thế nào?
Hãy hình dung một cán bộ khuyến nông đã xem qua hàng chục triệu tấm ảnh cây bệnh. Chỉ cần liếc qua một vết đốm, người đó có thể nói ngay đây giống bệnh gì nhất. AI nhận diện bệnh hoạt động theo cách tương tự.
Các nhà khoa học cây trồng thu thập thật nhiều ảnh lá, thân, quả bị bệnh, rồi gắn nhãn cho từng ảnh: cây gì, bệnh gì. Máy tính "học" từ kho ảnh ấy để nhận ra đặc điểm riêng của từng bệnh, như hình dạng, màu sắc, viền của vết bệnh.
Trong số nhiều ứng dụng loại này, Plantix là một trong những cái tên phổ biến nhất thế giới. Ứng dụng do Công ty PEAT (Đức) phát triển từ năm 2015, hiện có hơn 10 triệu lượt tải trên Google Play với tên gọi "Plantix - Bác sĩ cây trồng" và có trang giới thiệu bằng tiếng Việt.
Theo Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO), Plantix nhận diện được hơn 500 loại sâu bệnh, thiếu dinh dưỡng trên 50 loại cây trồng chủ lực, dựa trên kho khoảng 60 triệu ảnh. Ứng dụng miễn phí cho nông dân.
Ngoài chức năng chính là chẩn đoán qua ảnh, Plantix còn có thư viện bệnh cây kèm cách phòng ngừa, cộng đồng hỏi đáp với chuyên gia, cảnh báo dịch bệnh trong khu vực, máy tính phân bón theo diện tích, mẹo canh tác theo từng giai đoạn cây và dự báo thời tiết.
4 bước sử dụng
Để sử dụng, bà con có thể vào Google Play, tìm "Plantix", bấm Cài đặt. Khi mở lần đầu, chọn ngôn ngữ và cho phép ứng dụng dùng máy ảnh. Nên cho phép cả quyền vị trí để nhận cảnh báo dịch bệnh trong khu vực mình.
Bốn bước chẩn đoán bệnh qua ảnh trên điện thoại (hình mô phỏng giao diện app, minh họa với bệnh đạo ôn trên lúa) - Ảnh: NGUYỄN LÊ HOÀNG LONG
- Bước 1: Chọn cây trồng
Chọn đúng loại cây đang trồng trong danh sách, ví dụ lúa. Bước này giúp AI thu hẹp phạm vi, nên kết quả chính xác hơn. Nếu cây của bạn chưa có trong danh sách, hãy chuyển sang hỏi cộng đồng hoặc chuyên gia.
- Bước 2: Chụp ảnh phần bị bệnh
Bấm biểu tượng máy ảnh, đưa máy lại gần vết bệnh và chụp. Chất lượng ảnh quyết định phần lớn độ chính xác, nên hãy làm theo bảng mẹo chụp ảnh dưới đây.
- Bước 3: Đọc kết quả
Sau vài giây, ứng dụng hiện tên bệnh có khả năng cao nhất kèm mô tả triệu chứng. Với đạo ôn, đó là vết bệnh hình thoi, tâm xám trắng, viền nâu. Hãy đối chiếu mô tả và ảnh mẫu với cây ngoài ruộng. Nếu thấy không khớp, chụp lại ở vị trí khác.
- Bước 4: Xem cách xử lý
Ứng dụng gợi ý biện pháp sinh học, canh tác (như không bón thừa đạm, vệ sinh đồng ruộng, dùng giống kháng) và biện pháp hóa học.
Nên ưu tiên biện pháp phòng ngừa và sinh học trước. Khi còn phân vân, bấm hỏi cộng đồng chuyên gia ngay trong ứng dụng.
Nên làm | Tránh |
|---|---|
Chụp cận cảnh phần có triệu chứng, để vết bệnh chiếm phần lớn khung hình | Chụp cả cây hoặc cả luống từ xa |
Chụp nơi đủ sáng, tốt nhất là ánh sáng ban ngày dịu, không chói | Chụp ngược sáng, trời tối hoặc có bóng che lên vết bệnh |
Giữ máy chắc tay, chạm vào vết bệnh trên màn hình để lấy nét | Ảnh mờ, rung, nhòe nước |
Chụp 2-3 ảnh ở các vị trí khác nhau: mặt trên, mặt dưới lá, thân, quả | Chỉ chụp một tấm rồi tin ngay kết quả |
Chọn lá có triệu chứng điển hình, mới xuất hiện | Chụp lá đã khô cháy hoàn toàn, khó nhận ra dấu hiệu ban đầu |
Kết quả trên điện thoại mới chỉ là gợi ý. Để biến gợi ý thành hành động đúng, bà con nên đi đủ năm bước sau:
Quy trình năm bước từ khi chụp ảnh đến khi xử lý và theo dõi - Ảnh: NGUYỄN LÊ HOÀNG LONG
Trong đó bước kiểm chứng là quan trọng nhất. Ứng dụng được xây dựng cho thị trường quốc tế, nên tên thuốc hoặc hoạt chất được gợi ý có thể không nằm trong danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam.
Trước khi mua thuốc, hãy mang kết quả và ảnh chụp đến hỏi cán bộ khuyến nông, kỹ sư nông học hoặc đại lý uy tín. Sau khi xử lý vài ngày, hãy chụp lại cùng vị trí để biết bệnh đã dừng hay chưa.
AI là trợ lý, không phải 'thần y'
Dữ liệu cho cây đặc sản Việt Nam có thể còn ít. Với những cây như sầu riêng, kết quả có thể chưa chính xác hoặc chưa có. Khi đó hãy dùng phần hỏi đáp chuyên gia hoặc hỏi trực tiếp cán bộ kỹ thuật.
Nhiều triệu chứng trông rất giống nhau. Lá vàng có thể do bệnh, do thiếu dinh dưỡng hay do úng nước. Đừng dựa vào một tấm ảnh duy nhất. Độ chính xác thường phụ thuộc vào chất lượng ảnh.
