Không gian triển lãm bày trí chỉn chu, thu hút công chúng yêu nghệ thuật - Ảnh: H.VY
Triển lãm Trầm tích của ánh sáng đang trưng bày từ nay đến 12-7 tại không gian nghệ thuật CHILLALA - House of Art, quy tụ 18 nghệ sĩ và nhiếp ảnh gia trong nước và quốc tế đang thực hành nghệ thuật liên quan đến Việt Nam.
Giám tuyển Brian Đoàn gọi đây là một trình diễn thị giác, một không gian mở soi chiếu dòng chảy biến chuyển liên tục của Việt Nam. Các tác phẩm được sắp đặt như những lớp trầm tích vừa chồng lấp, vừa đồng hiện, tạo nên một trải nghiệm cộng hưởng ấn tượng.
Những đối thoại với ký ức và căn tính
Hành trình thưởng lãm khởi đầu từ tầng một với những tác phẩm gợi suy ngẫm về bản chất của nhiếp ảnh, ký ức và sự hiện diện của con người.
Điểm nhấn đầu tiên là loạt chân dung khổ lớn của Boris Zuliani, nghệ sĩ người Pháp theo đuổi kỹ thuật wet-plate collodion từ thế kỷ 19. Trong quá trình chụp kéo dài nhiều giây, người mẫu phải giữ nguyên tư thế và gần như không thể che giấu những trạng thái tự nhiên của mình.
Theo Boris, chính quá trình chậm rãi ấy khiến những lớp mặt nạ xã hội dần rơi xuống, để lại sự hiện diện chân thật nhất của con người trước ống kính.
Ở một góc khác, nghệ sĩ trẻ Quế (Nguyễn Đức Hùng) đặt ra câu hỏi về vật liệu, công nghệ và nhận thức thị giác, những giới hạn mới của hình ảnh trong thời đại công nghệ.
Thực hành của Quế gắn liền với điều kiện vật chất của từng vùng đất, từng bối cảnh sống, từ đó mở rộng khái niệm nhiếp ảnh vượt ra ngoài chức năng ghi nhận hình ảnh đơn thuần.
Trong khi đó, Jamie Maxtone-Graham lại xem quá trình sáng tác là cuộc kiếm tìm những khoảnh khắc vượt ngoài kỹ thuật. Anh cho rằng đôi khi tác phẩm có thể chạm tới một trạng thái "gần như xuất thần", nơi cảm xúc vượt lên trên tổng hòa các yếu tố cấu thành.
Với Pipo Nguyễn-Duy, máy ảnh là công cụ ghi nhận những "sự kiện thị giác", cũng là cách lập lại bản đồ văn hóa của chính mình từ góc nhìn của một người xa quê lâu năm trở về quan sát quê hương.
Một góc trưng bày các tác phẩm của Pipo Nguyễn-Duy - Ảnh: H.VY
Dự án hợp tác của Thy Trần lại mang đến một điểm nhấn giàu tính thử nghiệm. Những bức ảnh phim được can thiệp bằng hội họa tạo nên hình ảnh vừa quen vừa lạ, cho phép những ngẫu nhiên, sai số và những điều không thể dự đoán trở thành một phần của tác phẩm, mang lại niềm vui sáng tạo cho nghệ sĩ.
Bên cạnh đó là những góc nhìn giàu trải nghiệm của Hân Nguyễn, Duy-Phương Lê Nguyễn, Ann Lê, Trần Anh Dũng, Hoàng Lê Giang, Hoàng Thế Nhiệm hay Nguyễn Phương Linh...
Mỗi người theo đuổi một cách tiếp cận nghệ thuật nhiếp ảnh khác nhau, nhưng khi đặt cạnh, tất cả tạo nên một cuộc đối thoại nối dài giữa các nghệ sĩ về câu hỏi tưởng chừng đơn giản: một bức ảnh thực sự lưu giữ điều gì?
Lặng ngắm những tác phẩm độc đáo của nghệ sĩ Thy Trần - Ảnh: H.VY
Và đời sống không ngừng đổi thay
Rời khỏi những suy tư cá nhân ở tầng một, người xem tiếp tục đối diện với câu chuyện rộng hơn ở tầng hai: lịch sử, thiên nhiên và những đổi thay của xã hội đương đại.
Nhiếp ảnh gia Nguyễn Thế Sơn dẫn người xem đến với những suy ngẫm về biển, lịch sử và thân phận con người qua trải nghiệm nhiều ngày lênh đênh giữa đại dương.
"Ông vua ảnh lịch" Hoàng Trưởng mang đến những hình ảnh tôn vinh vẻ đẹp người phụ nữ Việt qua tà áo dài, một cách nhìn lại những giá trị truyền thống trong dòng chảy hiện đại.
Nhiếp ảnh gia Huỳnh Anh xem mỗi bức ảnh như một nỗ lực bảo tồn những "báu vật mong manh" của tự nhiên trước tốc độ đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ.
Tác phẩm của nghệ sĩ Quang Lâm lại tạo nên điểm giao thoa thú vị giữa nghiên cứu, lưu trữ và nghệ thuật thị giác, qua đó kết nối tri thức lịch sử với đời sống đương đại, để câu chuyện của quá khứ tiếp tục đối thoại với hiện tại.
Khám phá góc tác phẩm của nghệ sĩ đa phương tiện Quang Lâm - Ảnh: H.VY
Khép lại hành trình là góc nhìn của Hà Đào và Hạnh Thị Phạm, hai nữ nghệ sĩ xem nhiếp ảnh như công cụ đối thoại với bản thân, ký ức và các vấn đề xã hội.
Một người xem máy ảnh vừa là ô cửa sổ vừa là tấm gương, người còn lại dùng hình ảnh như cách chữa lành những tổn thương cá nhân và tập thể.
Roland Barthes từng cho rằng mỗi bức ảnh đều mang theo lời khẳng định: "Điều này đã từng tồn tại". Trong Trầm tích của ánh sáng, những dấu vết ấy mời gọi người xem ngắm thật lâu mỗi khuôn hình. Bởi những bức ảnh không chỉ là chuyện của riêng nghệ sĩ, mà còn là câu chuyện của chính người xem.
Nói như giám tuyển Brian Đoàn, "ở đây không còn là những cá nhân tách biệt mà là một mảng trầm tích tập thể, nơi các nghệ sĩ cùng dệt tài nghệ của họ lên đó, phản chiếu nhân sinh quan của một quốc gia đang đứng trước ngưỡng cửa chuyển mình toàn diện.
Với tôi, họ là một tiếng nói. Với tôi, họ chính là Việt Nam".
Giám tuyển Brian Đoàn chia sẻ cùng Tăng Bảo Uyên, nhà sáng lập Chillala - House of Art
Các nghệ sĩ chia sẻ niềm vui hiện diện cùng nhau tại triển lãm Trầm tích của ánh sáng
Ngắm cụm tác phẩm về áo dài Việt của nhiếp ảnh gia Hoàng Trưởng
Khách nước ngoài ngắm tác phẩm của nghệ sĩ Ann Lê
