Nhà văn Nguyễn Chiến Thắng là một trong số ít nhà ngoại giao viết văn - Ảnh: T.ĐIỂU
Đó là điều ấn tượng nhất mà tập truyện ngắn Việt Bắc của tôi để lại trong nhà phê bình văn học Hoàng Đăng Khoa.
Một Thăng Sắc nhân hậu, ấm áp, đầy chiêm nghiệm
Là một trong số ít người làm ngoại giao viết văn, Nguyễn Chiến Thắng (còn có bút danh Thăng Sắc) đã xuất bản một số cuốn tiểu thuyết, truyện ngắn, ghi chép, bút ký. Mới nhất là tập truyện ngắn Việt Bắc của tôi, với bút danh Thăng Sắc.
Việt Bắc của tôi bao gồm cả truyện dài và truyện ngắn. Truyện dài ấn tượng nhất được lấy làm tên tập truyện - Việt Bắc của tôi. Tác giả chỉ vừa hoàn thành ngay trước khi gửi bản thảo cho nhà xuất bản.
Tại buổi ra mắt sách ngày 22-4, tác giả cho biết câu chuyện này mang hồi ức của tác giả về những ngày ấu thơ "gian khổ mà tươi vui" khi tác giả sống tại căn cứ địa Việt Bắc trong giai đoạn kháng chiến.
Đọc tập truyện, độc giả nhận ra vẫn là Thăng Sắc của những tác phẩm đã từng xuất bản: nhân hậu, ấm áp, đầy chiêm nghiệm. Đồng thời cũng thấy một Thăng Sắc đau đáu hơn với cuộc đời, với phận người.
Là một tác phẩm văn học hư cấu, nhưng Việt Bắc của tôi dung chứa những suy ngẫm sâu sắc và gan ruột của nhà văn về vùng đất mà ông đã được sinh ra, được nuôi dưỡng.
Theo đánh giá của các nhà phê bình tại buổi ra mắt sách, cái ấn tượng nhất trong văn chương của Nguyễn Chiến Thắng là dễ dàng lấy nước mắt từ người đọc bởi sự nhân hậu của câu chuyện, của cuộc đời, nhưng cũng giàu chất hài hước, sâu cay.
Cho nên, tuy đọc về cái xấu, cái mất mát, cái băng hoại mà người ta không tuyệt vọng, trái lại, vẫn còn le lói những tin cậy về cái tốt đẹp.
Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều cho rằng sự thấu hiểu nhân tình thế thái, cốt cách làm người và khả năng suy tưởng đã làm nên con người và văn phong Nguyễn Chiến Thắng.
Tập truyện ngắn Việt Bắc của tôi của Thăng Sắc - Ảnh: T.ĐIỂU
Lật xới trang sử đất nước qua những trang sử cá nhân
Tập truyện để lại trong nhà phê bình văn học Hoàng Đăng Khoa nhiều ấn tượng. Đó là, nó không viết về kháng chiến theo nghĩa quen thuộc, không minh họa lịch sử, không quy hồi hào quang của quá khứ.
Thăng Sắc điềm tĩnh và tỉ mẩn lật xới những trang sử của cá nhân một vài nhân vật để lật xới luôn cả những trang sử của đất nước, trong cái nhìn nhân ái về cuộc đời của một nhà văn nhiều trải nghiệm.
Thứ hai, đây không phải là sự tập hợp nhiều truyện riêng lẻ, ngẫu nhiên, lỏng lẻo. Cấu trúc của tập truyện khá chặt chẽ: các truyện vận hành như một trường ký ức liên thông. Nhân vật không chỉ xuất hiện trong một truyện rồi biến mất, mà hoặc lặp lại dưới dạng biến thể, hoặc được "vọng âm" qua những số phận khác, hoặc mang cùng một kiểu trải nghiệm.
Ví dụ bạn đọc có thể nhận ra ông Lài ở truyện Việt Bắc của tôi trong những người già mang ký ức trong truyện Ông nội, những người trở về hoặc lạc hướng trong Ngã rẽ, Thằng Biển, những người sống với ám ảnh quá khứ trong Người đợi sương, Đầu thai lạc.
Ngôn ngữ của tập truyện thiên về "mộc". Câu văn ngắn, ít tu từ. Hình ảnh gần với cảm giác hơn là trang trí. Lời thoại mang tính khẩu ngữ, được cá tính hóa, số phận hóa sắc nét...
Chính sự giản dị này của ngôn ngữ tạo ra độ tin cậy, nhẹ nhàng của văn bản. Đặc biệt, Việt Bắc của tôi không khép lại, không đúc kết bài học, không gửi gắm thông điệp.
Ông Nguyễn Chiến Thắng từng là đại sứ ở các nước Pháp, Algeria và Campuchia.
Viết văn từ khá sớm, ông đã từng được trao giải Văn học sông Mekong năm 2010.
Tiểu thuyết của Nguyễn Chiến Thắng có: Ngụ cư, Chú Tư, con là ai, Láng giềng, Đi trong lốc xoáy, Những đóa sen màu xanh, Những ngày không em.
Truyện ngắn ông có tập Chớp mắt cùng số phận, Việt Bắc của tôi. Bút ký ông có Chuyện nghề, chuyện nghiệp ngoại giao (in chung), Chuyện kể của một đại sứ.
Ông có một số tác phẩm tiểu thuyết, truyện ngắn đã được chuyển thể thành phim điện ảnh và phim truyền hình.
