
Gà cúng tại chợ Hàng Bè - Ảnh: PHÚC TÀI


Gà trống ngậm hoa hồng đỏ là hình ảnh quen thuộc trong mâm cúng giao thừa - Ảnh: PHÚC TÀI
Cuối cùng một chú gà trống cất tiếng gáy vang ò ó o... khiến mặt trời tò mò ngó xuống rồi quên cả sợ hãi hạ thấp dần độ cao, nhờ vậy mặt đất lại sáng bừng lên.
Cũng từ đấy gà trống luôn gáy để đánh thức bình minh. Và khi nghe tiếng gà gáy sáng mặt trời sẽ tỉnh giấc từ từ hiện ra tỏa những tia nắng ấm áp xuống trần gian.
Vì lẽ đó nên đêm giao thừa (trừ tịch) là đêm trời đất tối tăm nhất, là lúc mặt trời ẩn mình sâu nhất nên nhà nhà bảo nhau đều cúng một con gà trống với hy vọng sẽ đánh thức mặt trời chiếu sáng đủ đầy ánh nắng cho cả năm.
3. Người xưa cho gà trống có các tính quý và đẹp hơn hẳn các loài gia cầm khác. Với bộ lông sặc sỡ và dáng đi oai vệ, gà trống được gắn với năm đức tính tốt đẹp: là thần tử vì có mào đỏ và dáng đi quan cách, là chiến binh vì có cựa và khả năng chiến đấu, là dũng cảm vì quyết liệt bảo vệ gà, là người nhân hậu vì nhường thức ăn cho bầy đàn, là người trung tín vì tiếng gáy luôn chính xác khi bình minh đến.
4. Theo một số quan niệm của người Việt, gà trống đại diện cho tam sinh bao gồm trời, đất, nước. Đầu gà giống rồng, mình giống công và đuôi giống tôm.
Ngoài ra, gà theo phiên âm chữ Hán còn được gọi là kê, kê có nghĩa là vàng, chính vì thế trong mâm cúng giao thừa bao giờ cũng có một con gà trống để cầu mong một năm mới sung túc khỏe mạnh, tài lộc dồi dào, vàng bạc đầy nhà.

Theo quan niệm xưa, gà trống đại diện cho tam sinh bao gồm trời, đất, nước - Ảnh: VĨNH QUYÊN

Không phải tự nhiên mà chọn gà trống và hoa hồng - Ảnh: VĨNH QUYÊN

Mâm cúng thường chọn gà trống choai, mào đỏ - Ảnh: VĨNH QUYÊN
5. Gà trống còn được coi là biểu tượng đảm bảo cho sự sinh sôi. Trong một đàn có nhiều gà mái nhưng thường chỉ cần 1 - 2 gà trống, như vậy đã đảm bảo quân số trứng và gà con cho cả đàn.
6. Gà trống lễ miệng ngậm bông hồng nhung vì hồng đỏ một phần tượng trưng cho mặt trời, mặt khác còn là biểu tượng của tình yêu, chung thủy, chân thành và trung tín.
Bông hồng nhung để cài vào gà phải là bông hồng hàm tiếu thật tươi, cánh thắm, lá và lộc xanh nõn. Hồng nhung không chỉ đẹp lộng lẫy mà còn có hương thơm, tượng trưng cho hạnh phúc và may mắn.
Nhà báo Vĩnh Quyên lưu ý thêm, người xưa thường chọn gà trống choai, hình thức đẹp, mào đỏ, có tiếng gáy dõng dạc nhưng chưa hề đạp mái, không chỉ biểu hiện cho sự khỏe mạnh mà còn là sự tinh khiết, chưa "vướng bụi trần".