Kể từ khi Mỹ - Israel cùng phát động chiến dịch không kích Iran, giá dầu thế giới đã tăng khoảng 30% - Ảnh: REUTERS
Khi Nga phát động chiến dịch quân sự vào Ukraine năm 2022, thị trường năng lượng toàn cầu lập tức chấn động. Chỉ trong vài tuần, giá dầu tăng vọt hơn 50%, có thời điểm lên đến 128 USD/thùng, còn giá xăng tại Mỹ nhanh chóng leo lên khoảng 1,32 USD.
Do đó khi chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát hôm 28-2 - với nguy cơ làm gián đoạn dòng chảy khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày từ
Nhiều người dân ở các nước Trung Đông đổ xô đi mua xăng dầu vì lo sợ giá sẽ tăng cao hoặc nguồn cung trở nên khan hiếm - Ảnh: ALAMY
Một yếu tố khác cũng giúp trấn an thị trường là bản chất của cuộc xung đột lần này. Nếu như năm 2022, Nga là bên phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, thì cuộc chiến hiện nay được khởi xướng bởi Mỹ. Điều này khiến giới đầu tư tin rằng Washington có thể kiểm soát mức độ leo thang và chủ động quyết định thời điểm kết thúc chiến dịch.
Một số quan chức Mỹ cũng phát đi tín hiệu rằng cuộc xung đột sẽ không kéo dài. Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth tuyên bố đây "không phải là Iraq" và sẽ không trở thành một cuộc chiến bất tận, cũng như Mỹ sẽ không sa lầy vào khu vực Trung Đông.
Trong bối cảnh chính trị trong nước, giá xăng tăng cao cũng có thể gây bất lợi cho chính quyền Mỹ trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới đây, tạo thêm áp lực để Washington tránh một cuộc chiến kéo dài.
Eo biển Hormuz: rủi ro lớn nhất với thị trường dầu
Dù phản ứng ban đầu của thị trường khá bình tĩnh, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng cuộc chiến với Iran vẫn tiềm ẩn rủi ro lớn đối với nguồn cung dầu toàn cầu.
Trên thực tế, lượng dầu có nguy cơ bị gián đoạn lần này lớn hơn đáng kể so với khi Nga tấn công Ukraine. Khi đó khoảng 3 triệu thùng dầu Nga mỗi ngày bị đe dọa. Còn hiện nay, cuộc xung đột có thể ảnh hưởng tới dòng chảy khoảng 20 triệu thùng dầu từ Trung Đông.
Khói bốc lên từ Nhà máy lọc dầu Ras Tanura tại Saudi Arabia sau cuộc tấn công bằng drone hôm 2-3 - Ảnh: REUTERS
Một yếu tố khác có thể hạn chế khả năng ứng phó của Mỹ là quy mô kho dự trữ dầu chiến lược (SPR). Khi chiến sự Nga - Ukriane nổ ra năm 2022, Chính phủ Mỹ đã giải phóng kỷ lục khoảng 180 triệu thùng dầu từ SPR nhằm hạ nhiệt giá năng lượng.
Tuy nhiên một nguồn tin cho biết Nhà Trắng hiện chưa xem xét sử dụng kho dự trữ này trong bối cảnh xung đột với Iran.
Dù lượng dầu trong SPR vẫn ở mức đáng kể, quy mô kho dự trữ hiện đã giảm khoảng 30% so với thời điểm Nga tấn công Ukraine, khiến dư địa can thiệp của Washington có thể hạn chế hơn.
Theo các chuyên gia năng lượng, thị trường dầu mỏ trong nhiều năm qua đã quen với việc các căng thẳng địa chính trị thường nhanh chóng lắng xuống mà không gây gián đoạn nguồn cung lớn. Nhưng nếu xung đột kéo dài, thị trường có thể đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng thực sự - điều mà thế giới chưa từng chứng kiến trong nhiều thập kỷ qua.
Khi nào giá dầu có thể vượt mốc 100 USD/thùng?
Các chuyên gia cho rằng yếu tố quyết định lớn nhất đối với giá dầu hiện nay là mức độ và thời gian gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông.
Trong kịch bản nghiêm trọng nhất, nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa trong thời gian dài, thị trường có thể nhanh chóng rơi vào trạng thái thiếu hụt.
Một số ước tính cho thấy chỉ cần tuyến đường này bị gián đoạn khoảng hai tuần, hơn 250 triệu thùng dầu có thể bị mắc kẹt trong khu vực, buộc các nước vùng Vịnh phải giảm sản lượng do thiếu khả năng lưu trữ, qua đó có khả năng đẩy giá dầu lên mức 100 USD/thùng.
Bất ổn Trung Đông khuấy đảo thị trường: Giá dầu, vàng tăng vọt, chứng khoán lao dốc
