Giáo sư Hans Lööf, Viện Công nghệ Hoàng gia KTH (Thụy Điển), phân tích bài toán duy trì tăng trưởng kinh tế cao gắn với mục tiêu giảm phát thải carbon tại Việt Nam - Ảnh: BTC
Tại hội nghị nghiên cứu dành cho sinh viên và các nhà khoa học trẻ do Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) tổ chức ngày 9-10, giáo sư Hans Lööf, Viện Công nghệ Hoàng gia KTH (Thụy Điển), đặt vấn đề: "Làm cách nào một quốc gia như Việt Nam có thể duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong khi vẫn tiến tới Net Zero?".
Từ câu hỏi này, giáo sư Thụy Điển phân tích những thách thức và đề xuất các hướng đi cho Việt Nam.
Cần giải bài toán chưa có tiền lệ
Để minh họa tham vọng này của Việt Nam, giáo sư Hans Lööf đưa ra kịch bản tăng trưởng 10% mỗi năm trong 5 năm đầu, sau đó giảm xuống 7,5% trong 5 năm tiếp theo và 5% trong 5 năm cuối. Theo phép tính tăng trưởng lũy kế, quy mô nền kinh tế có thể tăng gần gấp ba sau 15 năm nếu duy trì được quỹ đạo giả định.
Tuy nhiên, ông lưu ý tăng trưởng 10% trong một giai đoạn 5 năm là điều hiếm gặp trên thế giới. Dẫn dữ liệu của 185 quốc gia giai đoạn 1960 - 2023, ông cho biết rất ít nền kinh tế đạt mức tăng trưởng như vậy trong một chu kỳ 5 năm.
Thách thức không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng mà còn ở việc mở rộng quy mô nền kinh tế trong khi vẫn giảm sâu phát thải carbon theo các cam kết của Chính phủ.
Giáo sư Hans Lööf dẫn ví dụ của Nhật Bản trong thập niên 1960 - 1970, Hàn Quốc trong thập niên 1970 - 1980 và Trung Quốc giai đoạn 2000 - 2015. Trong các thời kỳ công nghiệp hóa và tăng trưởng nhanh, lượng phát thải CO₂ tại những nền kinh tế này đều gia tăng đáng kể.
"Riêng Trung Quốc, trong một giai đoạn 15 năm, quy mô kinh tế tăng gần gấp đôi trong khi lượng phát thải CO₂ tăng 171%", giáo sư Thụy Điển chia sẻ.
Việt Nam cần làm gì để tăng trưởng đi cùng Net Zero?
Dù thách thức lớn, giáo sư Hans Lööf cho rằng Việt Nam vẫn có thể tìm được hướng đi để kết hợp tăng trưởng kinh tế với giảm phát thải, thông qua đổi mới công nghệ, chuyển dịch năng lượng và thay đổi động lực phát triển.
Để duy trì đà tăng trưởng, giáo sư Thụy Điển cho rằng Việt Nam cần nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu, chuyển dần từ gia công, lắp ráp sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn như kỹ thuật, thiết kế và phát triển sản phẩm.
Bên cạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, Việt Nam cần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, đẩy mạnh công nghệ sạch và phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời, điện gió và thủy điện, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Các nhà khoa học và đại biểu trao đổi tại hội nghị nghiên cứu do Đại học Kinh tế TP.HCM tổ chức ngày 9-10, với nhiều vấn đề về tăng trưởng và phát triển bền vững được đặt ra - Ảnh: BTC
Theo giáo sư Hans Lööf, kinh nghiệm châu Âu cho thấy có thể dùng các công cụ kinh tế để khuyến khích doanh nghiệp giảm phát thải.
Chẳng hạn, với cơ chế mua bán hạn ngạch phát thải, doanh nghiệp được phép phát thải trong một giới hạn nhất định. Giới hạn này giảm dần theo thời gian, buộc doanh nghiệp phải tìm cách tiết kiệm năng lượng, đổi mới công nghệ và giảm lượng khí thải.
Nguồn vốn cũng là thách thức lớn trong quá trình chuyển đổi xanh. Để thu hút vốn xanh, doanh nghiệp cần minh bạch thông tin, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn phục vụ đổi mới công nghệ và giảm phát thải.
