Ủy ban Chứng khoán đưa AI vào giám sát, phát hiện sớm rủi ro thị trường

Hai hệ thống công nghệ thông tin lớn vừa được hoàn thành, trong đó có hệ thống bước đầu tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm hỗ trợ giám sát và phát hiện sớm rủi ro trên thị trường chứng khoán.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đưa AI vào giám sát, phát hiện sớm rủi ro chứng khoán - Ảnh 1.

Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó chủ tịch UBCKNN, phát biểu khai mạc tại hội thảo - Ảnh: NHẬT QUANG

Thông tin được ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, chia sẻ tại Hội thảo khoa học quốc gia Thị trường chứng khoán Việt Nam - VCSM 2026 ngày 18-11. 

Hội thảo do Trường Đại học Tôn Đức Thắng tổ chức nhân dịp kỷ niệm 30 năm hình thành và phát triển ngành chứng khoán.

Hai hệ thống công nghệ phục vụ giám sát thị trường

Theo ông Dương, hệ thống thứ nhất là hệ thống giám sát tổng thể, kết nối các phân hệ giám sát của UBCKNN với những nguồn dữ liệu bên ngoài như dữ liệu dân cư, ngân hàng, tổ chức tín dụng, bảo hiểm, kế toán và kiểm toán.

Đáng chú ý, hệ thống đã bước đầu tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) vào quá trình giám sát, hỗ trợ các chuyên gia, chuyên viên phát hiện sớm những rủi ro trên thị trường.

Hệ thống thứ hai là hệ thống dữ liệu tổng thể về thị trường chứng khoán, tập hợp thông tin chính thống từ các sở giao dịch, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) và các thành viên thị trường.

Hệ thống được đặt tại UBCKNN, phục vụ cả công tác phát triển thị trường lẫn quản lý, giám sát.

Theo ông Dương, trong giai đoạn tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đổi mới phương thức thanh tra, giám sát theo hướng kết hợp giám sát dựa trên rủi ro với giám sát tuân thủ. 

Việc ứng dụng công nghệ số, phân tích dữ liệu và AI sẽ được đẩy mạnh nhằm nâng cao năng lực giám sát, chủ động cảnh báo, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý đặt mục tiêu nâng cao chất lượng thị trường, hướng tới đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của MSCI vào năm 2030. Điều này đòi hỏi không chỉ hoàn thiện hạ tầng mà còn cải thiện chất lượng doanh nghiệp niêm yết, tính minh bạch và cơ cấu nhà đầu tư.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đưa AI vào giám sát, phát hiện sớm rủi ro chứng khoán - Ảnh 2.

Các diễn giả tại phiên tọa đàm chiều ngày 18-11 - Ảnh: NHẬT QUANG

Cổ phiếu về một sàn, cuộc đua nâng chuẩn nóng lên 

Tại phiên tọa đàm "Cải cách không hạ chuẩn", các diễn giả tập trung bàn về yêu cầu nâng cấp hạ tầng, hoàn thiện pháp lý và giữ kỷ luật thị trường khi toàn bộ cổ phiếu niêm yết được chuyển từ Sở giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) về Sở giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE) từ ngày 28-12-2026.

Bà Trần Anh Đào, Trưởng ban Kiểm soát HoSE, cho biết sau khi thống nhất thị trường, toàn bộ doanh nghiệp niêm yết sẽ được phân vào hai bảng: Prime Board (bảng cổ phiếu chính) và Standard Board (bảng cổ phiếu tiêu chuẩn).

Việc phân loại dựa trên các tiêu chí về vốn hóa, tỉ lệ sở hữu nước ngoài, tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và tình trạng tuân thủ của doanh nghiệp.

Theo bà Đào, điều kiện niêm yết hiện nay mới chỉ là mức sàn. Doanh nghiệp phải tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng quản trị để duy trì tiêu chuẩn, hướng tới được xếp vào bảng cổ phiếu chính. Chẳng hạn, việc chậm tổ chức đại hội đồng cổ đông cũng có thể khiến doanh nghiệp bị cảnh báo và ảnh hưởng đến kết quả phân loại.

Ở góc độ phát triển thị trường, ông Đặng Tài An Trang, Phó tổng giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX), nhận định việc thống nhất thị trường sẽ tạo thuận lợi cho phát triển sản phẩm, bộ chỉ số và các loại hình quỹ mới. 

Tuy nhiên, để thu hút vốn quốc tế, thị trường vẫn cần cải thiện quy mô doanh nghiệp, tăng tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, mở rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và hoàn thiện hạ tầng thanh toán, bù trừ.

Với các công ty chứng khoán, việc phân bảng cũng đặt ra yêu cầu chuẩn bị về quản trị rủi ro. Ông Hoàng Việt Anh, Tổng giám đốc Công ty Chứng khoán LPBank, cho biết thay đổi này có thể tác động đến thanh khoản, danh mục cho vay ký quỹ và hoạt động quản trị rủi ro. 

Ông đề xuất sớm công bố tiêu chí phân loại, đồng thời tăng cường truyền thông để nhà đầu tư hiểu rõ cách thức xếp bảng, tránh những phản ứng tâm lý không cần thiết.

8 nhóm giải pháp phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030

Theo ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó chủ tịch UBCKNN, cơ quan quản lý sẽ tập trung triển khai 8 nhóm giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thị trường, hướng tới đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của MSCI vào năm 2030:

Hoàn thiện thể chế: Đồng bộ khung pháp lý, đơn giản hóa thủ tục và tháo gỡ vướng mắc.
Nâng cao chất lượng doanh nghiệp: Thúc đẩy IPO gắn với niêm yết, nâng chuẩn quản trị và chất lượng công bố thông tin.
Tăng cường minh bạch: Công khai thông tin sở hữu nước ngoài, cổ phiếu tự do chuyển nhượng và đẩy mạnh công bố bằng tiếng Anh.
Hiện đại hóa hạ tầng: Hoàn thiện hạ tầng triển khai cơ chế CCP, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin và dữ liệu.
Phát triển nhà đầu tư chuyên nghiệp: Tăng vai trò nhà đầu tư tổ chức, phát triển ngành quỹ và nâng cao kiến thức cho nhà đầu tư cá nhân.
Đổi mới giám sát: Tăng cường giám sát dựa trên rủi ro, ứng dụng công nghệ số, phân tích dữ liệu và AI.
Đa dạng hóa sản phẩm: Phát triển sản phẩm chứng khoán phái sinh, nâng cao năng lực các tổ chức trung gian.
Tăng cường đối thoại, xúc tiến đầu tư: Tháo gỡ rào cản cho nhà đầu tư nước ngoài, duy trì trao đổi với MSCI và các nhà cung cấp chỉ số.
Đọc tiếp Về trang Chủ đề