Vụ phá hoại đoạn Vạn Lý Trường Thành xây dựng vào thời nhà Minh xảy ra vào năm 2023 tại huyện Hữu Ngọc, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc - Ảnh: CCTV
Theo bản tin điều tra của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) ngày 22-9, mọi chuyện bắt đầu từ năm 2007.
Để rút ngắn lộ trình vận chuyển phế thải thay vì đi vòng vài km đường núi theo quy định, Công ty than Triều Khải đã đào phá vết đứt hở sẵn có từ trước do hoạt động làm đường, mở lối đi xuyên qua đoạn trường thành Quách Gia Diêu, vốn được xây dựng từ thời nhà Minh, ở huyện Ninh Vũ, thành phố Hãn Châu, tỉnh Sơn Tây.
Hành vi này khiến phạm vi hư hại bị nới rộng đáng kể, có vị trí ghi nhận bị đứt hở lên tới 18m.
Dù sau đó doanh nghiệp này có dùng đất đá lấp lại khoảng 12m để che giấu, khu vực này hiện vẫn còn một khoảng đứt rộng hơn 6m.
Sự việc kéo dài suốt 20 năm đã gây tổn hại vĩnh viễn cho di tích. Từ năm 2015 đến 2025, nhiều người biết sự việc đã liên tục gửi đơn tố cáo đến cơ quan chức năng địa phương qua nhiều hình thức, nhưng không nhận được phản hồi.
Theo CCTV, người phụ trách đơn vị bảo vệ di tích huyện Ninh Vũ giải thích rằng quy trình báo cáo chỉ được tiến hành khi ghi nhận hành vi làm hư hại di tích, còn trường hợp chưa đến mức "nguy hiểm" thì không bắt buộc phải báo cáo.
Ngoài khu vực Quách Gia Diêu, nhiều đoạn trường thành xây dựng từ thời nhà Minh tại huyện Ninh Vũ cũng xuất hiện vết đứt gãy và dấu tích xe tải hạng nặng.
Dù vậy cơ quan quản lý di tích địa phương đã không tổ chức các đợt kiểm tra định kỳ, và không chủ động truy nguyên những hư hại đã xảy ra trước đó.
Phải đến tháng 3-2026, chính quyền tỉnh Sơn Tây mới lập tổ chuyên án cấp tỉnh điều tra toàn bộ sự việc.
Doanh nghiệp liên quan sau đó nhận hai quyết định phạt hành chính với tổng tiền phạt 1 triệu nhân dân tệ (khoảng 3,9 tỉ đồng) vì thực hiện công trình trong khu vực kiểm soát, gây tổn hại đến diện mạo lịch sử của di tích.
Đến tháng 5-2026, người điều hành họ Thang và cựu Chủ tịch doanh nghiệp họ Vương bị tạm giữ hình sự do liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, phá hoại di tích cùng một số hành vi khác.
