UBND TPHCM vừa chính thức phê duyệt kế hoạch hành động kiểm soát ô nhiễm không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045. Kế hoạch này nhằm kiểm soát, phòng ngừa ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường không khí trên địa bàn, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng thành phố xanh, phát triển bền vững.
Các tuyến đường cửa ngõ, khu vực trung tâm TPHCM thường xuyên ùn tắc giờ cao điểm. Ảnh: Tuấn Kiêt
Giai đoạn 2026-2030, thành phố đặt mục tiêu giảm nồng độ bụi PM2.5 hằng năm, duy trì tỷ lệ ngày có chất lượng không khí đạt mức trung bình trở lên từ 75-80%. Đồng thời, 95% người dân được tiếp cận thông tin về môi trường thông qua nền tảng số.
Ở lĩnh vực giao thông, TPHCM đặt mục tiêu 100% phương tiện tham gia giao thông (bao gồm cả ô tô, xe máy) phải được quản lý, kiểm soát khí thải theo lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Đến năm 2030, thành phố phấn đấu đạt cột mốc 100% xe buýt và phương tiện công cộng sử dụng năng lượng sạch. Không dừng lại ở đó, chính quyền sẽ ban hành các cơ chế hỗ trợ để khuyến khích đội ngũ xe công nghệ (chở khách và giao hàng) chuyển đổi sang phương tiện thân thiện với môi trường.
Đối với lĩnh vực công nghiệp, các "điểm nóng" có nguy cơ ô nhiễm cao như xi măng, nhiệt điện, luyện thép và lò hơi sẽ "rơi vào tầm ngắm" giám sát đặc biệt. Kế hoạch nêu rõ 100% các nguồn phát sinh khí thải lớn phải có lộ trình giảm phát thải cụ thể.
Tại các công trường xây dựng, quy định sẽ được siết chặt tối đa. Phương tiện vận chuyển vật liệu phải lắp định vị và thiết bị theo dõi. Thành phố kiên quyết thực hiện mục tiêu 100% công trường tuân thủ che chắn, rửa xe và quản lý chất thải; phấn đấu 500 công trình đạt tiêu chuẩn "xanh hóa" vào năm 2030.
TPHCM phấn đấu đạt cột mốc 100% xe buýt và phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh vào năm 2030. Ảnh: Tuấn Kiệt
Thiết lập "vùng phát thải thấp", dùng AI "săn" nguồn ô nhiễm
Trong nỗ lực cải thiện chất lượng môi trường, UBND TPHCM giao Sở Xây dựng chủ trì thiết lập các "vùng phát thải thấp" (LEZ). Đây là bước đi chiến lược nhằm hạn chế, tiến tới "cấm cửa" các phương tiện không đạt chuẩn khí thải tại các khu vực trọng điểm. Song song đó, thành phố sẽ quy hoạch lại lộ trình xe tải trọng lớn và điều tiết giao thông linh hoạt tại cấp phường để giảm nồng độ khí thải cục bộ.
Đáng chú ý, thành phố sẽ xây dựng các cơ chế ưu đãi, đẩy mạnh xã hội hóa để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chuyển đổi từ xe máy cũ sang phương tiện năng lượng xanh. Để khuyến khích lối sống bền vững, TPHCM sẽ áp dụng chính sách miễn giảm phí giao thông công cộng cho học sinh, sinh viên và mở rộng hệ thống xe đạp công cộng trên toàn địa bàn.
Trong lĩnh vực công nghiệp, các "điểm nóng" như nhiệt điện, xi măng, luyện thép bắt buộc phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, truyền dữ liệu 24/24 về cơ quan quản lý. Những cơ sở ô nhiễm nội thành sẽ bị buộc di dời để nhường quỹ đất cho mảng xanh đô thị.
Thành phố sẽ huy động vệ tinh, drone và camera thông minh để giám sát hoạt động đốt rác, phụ phẩm nông nghiệp. Mọi hành vi cố ý gây ô nhiễm nghiêm trọng sẽ bị xử lý hình sự thay vì chỉ phạt hành chính.
Bên cạnh đó, TPHCM ứng dụng AI và Big Data để dự báo chất lượng không khí. Nếu chỉ số AQI vượt ngưỡng 300 trong 3 ngày liên tiếp, hệ thống cảnh báo khẩn cấp trên toàn bộ nền tảng số và truyền hình sẽ lập tức được kích hoạt để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
