Nếu những vướng mắc trong đào tạo, sát hạch, cấp giấy phép lái xe và tổ chức giao thông không sớm được tháo gỡ, chuỗi vận tải đường bộ có nguy cơ đứt gãy trong vài năm tới.
Trao đổi với VietNamNet, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho biết tình trạng thiếu lái xe hạng CE (điều khiển xe đầu kéo) và hạng D (xe khách) đang diễn ra tại nhiều địa phương.
Theo ông Quyền, từ đầu năm 2025 đến nay, nhiều doanh nghiệp vận tải tại Hà Nội, Hải Phòng, TPHCM, Đà Nẵng... rơi vào tình trạng khan hiếm lái xe nghiêm trọng. Khoảng 25-30% xe đầu kéo phải nằm bãi vì không tuyển được tài xế hạng CE; trong khi đó, các doanh nghiệp vận tải hành khách cũng chật vật tìm lái xe hạng D.
Khoảng 25-30% xe đầu kéo đang phải nằm bãi vì không tuyển được lái xe hạng CE, theo Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam. Ảnh: KT
Ông Quyền cho biết, trước đây xe tải chạy tuyến Bắc - Nam thường bố trí hai tài xế thay phiên nhau cầm lái nên chỉ mất khoảng 36-48 giờ để hoàn thành hành trình. Tuy nhiên, do thiếu nhân lực, nhiều xe hiện chỉ còn một tài xế. Theo quy định, lái xe phải nghỉ sau mỗi 4 giờ lái liên tục, khiến thời gian vận chuyển kéo dài từ khoảng 3 ngày lên 4 ngày.
Tình trạng thiếu lái xe cũng khiến hoạt động tại nhiều cảng và trung tâm logistics bị ảnh hưởng. Có nơi một tài xế phải luân phiên điều khiển 2-3 xe để phục vụ bốc dỡ hàng hóa, gây ùn ứ cục bộ và làm giảm hiệu quả khai thác phương tiện.
Theo Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, lực lượng lái xe hạng CE và D đang ngày càng già hóa, trong khi nguồn nhân lực bổ sung rất hạn chế. Nếu không có giải pháp kịp thời, trong 3-5 năm tới, nhiều doanh nghiệp vận tải có thể rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tài xế, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng hàng hóa và hoạt động logistics trên cả nước.
Hàng loạt nguyên nhân khiến lái xe bỏ nghề
Theo ông Nguyễn Văn Quyền, tình trạng thiếu lái xe hạng CE và D xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó đáng chú ý là những thay đổi về quy định đào tạo, sát hạch và nâng hạng giấy phép lái xe.
Ông cho biết, sau khi các quy định mới của Luật Đường bộ và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ có hiệu lực, điều kiện đào tạo lái xe được siết chặt. Nhiều cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu về sân bãi, cơ sở vật chất nên không thể mở lớp. Tại TPHCM, số cơ sở đào tạo lái xe hạng CE giảm từ 7 xuống còn 1, trong khi Hà Nội hiện không còn cơ sở đào tạo hạng CE.
Tuy nhiên, theo Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, nguyên nhân cốt lõi vẫn là nhu cầu học giảm mạnh, khiến nguồn cung lái xe ngày càng khan hiếm.
Bên cạnh đó, đại diện Hiệp hội cho rằng quy định về độ tuổi được cấp giấy phép lái xe hạng cao chưa phù hợp thực tế, làm lãng phí nguồn nhân lực. Giai đoạn chuyển giao công tác sát hạch, cấp giấy phép lái xe từ Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) sang Bộ Công an trước đây cũng khiến việc đào tạo, sát hạch và cấp bằng bị gián đoạn trong nhiều tháng.
Ngoài ra, nghề lái xe đầu kéo, xe khách đường dài có đặc thù vất vả, thường xuyên làm việc ban đêm, chịu áp lực lớn nhưng thu nhập chưa tương xứng. Trong khi đó, quy định xử phạt vi phạm giao thông và cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe được đánh giá khá nghiêm khắc, khiến nhiều tài xế chuyển nghề hoặc rời bỏ công việc.
Trước thực trạng trên, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ, Quốc hội xem xét sửa đổi các quy định về đào tạo, nâng hạng và cấp giấy phép lái xe; đồng thời rà soát, điều chỉnh những bất cập trong tổ chức giao thông, nhất là các biển báo không còn phù hợp với thực tế, trong đó có biển báo khu đông dân cư.
Hiệp hội cũng đề xuất bổ sung chính sách phát triển nguồn nhân lực lái xe hạng CE và D vào Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050; đồng thời tổ chức đối thoại với doanh nghiệp vận tải để tìm giải pháp tháo gỡ tình trạng thiếu lái xe.
